Naar hoofdinhoud Naar footer

Palliatieve sedatie

Laatst bijgewerkt op: 02-11-2026

Soms lukt het niet om klachten als pijn, benauwdheid of onrust onder controle te krijgen. Als er sprake is van ondraaglijk lijden door klachten die niet meer te behandelen zijn (refractaire symptomen), kan de arts na overleg met het team besluiten tot palliatieve sedatie. Dit is het opzettelijk verlagen van het bewustzijn in de laatste levensfase om lijden te verlichten. Het is normaal medisch handelen en verschilt van euthanasie: het doel is niet het leven te bekorten, maar het lijden draaglijk te maken.

Symptoombestrijding en palliatieve sedatie: wat is het verschil?

Symptoombestrijding betekent dat klachten zoveel mogelijk worden verlicht, bijvoorbeeld met pijnstillers, medicijnen tegen benauwdheid of maatregelen tegen een droge mond. Het doel is comfort en rust, zonder het bewustzijn van de cliënt opzettelijk te verminderen.

Palliatieve sedatie komt pas aan bod als klachten ondanks deze behandelingen niet meer onder controle te krijgen zijn (refractaire symptomen). Dan besluit de arts om het bewustzijn van de cliënt te verlagen, zodat het lijden draaglijk wordt. Dat kan tijdelijk, of continu tot het overlijden. Continue sedatie kan alleen als het overlijden binnen twee weken wordt verwacht. De cliënt slaapt niet altijd diep: het bewustzijn wordt zo ver verlaagd als nodig is voor comfort. De arts bespreekt vooraf met de cliënt (of diens vertegenwoordiger) en de naasten wat palliatieve sedatie betekent en hoe het gaat. Zo nodig vraagt de arts advies aan een zorgprofessional die gespecialiseerd is in palliatieve zorg.

Het verschil is dus: bij symptoombestrijding verlicht je klachten zonder bewustzijnsverlaging, bij palliatieve sedatie is bewustzijnsverlaging juist het middel om ondraaglijk lijden te verlichten.

Wat mogen cliënt en naasten van mij verwachten?

  • Dat je symptomen tijdig signaleert en verlicht.
  • Dat je goed communiceert met artsen en collega’s over symptomen en veranderingen.
  • Dat je uitleg geeft over wat er gebeurt en wat normaal is.
  • Dat je zorg biedt voor comfort, rust en nabijheid.
  • Dat je naasten betrekt bij de zorg en hen steun biedt.

Agenda over palliatieve zorg

Er zijn geen agenda-items gevonden

Inschrijven nieuwsbrief

Wil jij als eerste op de hoogte blijven van praktijkvoorbeelden, nieuws, tools en bijeenkomsten over de ouderenzorg? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief!


Voor meer informatie over de verwerking van persoonsgegevens, zie onze privacyverklaring.