Naar hoofdinhoud Naar footer

Digitale zorgDigitale zorg

Steeds vaker worden er in de ouderenzorg digitale zorgtechnologieën ingezet om de werkdruk van zorgprofessionals te verlichten en het welzijn van cliënten te ondersteunen. In dit thema kijken we naar welke zorgtechnologieën er zijn en hoe je deze gebruikt.

Wat wordt er bedoeld met zorgtechnologie en digitale zorg?

Zorgtechnologie is technologie die kan worden ingezet bij zorg en ondersteuning van mensen met een zorgbehoefte. Digitale zorg is een vorm van zorgtechnologie. Het gaat in dit thema om digitale zorg: zorgtechnologieën die gebaseerd zijn op ICT, informatie- en communicatietechnologie. Dit wil zeggen zorgtechnologieën die zijn verbonden met internet en werken met een app of andere software.

Welke voorbeelden van digitale zorg zijn er?

Een voorbeeld van digitale zorg als een vorm van zorgtechnologie is medicijndispensing met check op afstand. Deze technologie is verbonden met het internet: de cliënt moet de uitname van de medicatie bevestigen door middel van het drukken op een knop. Als dit uitblijft wordt deze melding verzonden via het internet. Een kleiner computerprogramma is actief om op het juiste moment de medicatie aan te bieden. Tot slot kan een zorgprofessional via een app het medicijngebruik monitoren. Daarnaast gaat het om zorgtechnologieën die direct in het zorgproces en bij de cliënt zelf toegepast kunnen worden. Zoals een sociale robot ter ondersteuning van de dagstructuur van iemand met dementie.  Dit wordt als interventie ingezet door de thuiszorg als iemand slechter is gaan eten.

Het Elektronisch Cliënten Dossier (ECD) valt buiten dit thema, want dan gaat het om een technologie die niet direct in het zorgproces zelf wordt toegepast.

Welke vormen van digitale zorg zijn er in de ouderenzorg?

We onderscheiden de technologische toepassingen in vier categorieën:

  1. Technologie gericht op ondersteuning van het zorgproces met als belangrijkste doel vermindering van de werkdruk in de ouderenzorg.
  2. Technologie voor het ondersteunen van het langer zelfstandig blijven wonen van ouderen. De belangrijkste opbrengst van deze zorgtechnologieën is het langer zelfstandig blijven wonen door bijvoorbeeld het geven van een veilig gevoel.
  3. Belevingsgerichte technologie. Hieronder vallen technologieën met als doel het vermaak, het laten bewegen van cliënten en het geven van meer vrijheid in de dementiezorg in het verpleeghuis.
  4. Een apart onderdeel in dit thema is digitale technologie voor thuiswonende mensen met dementie, ingedeeld naar de fase van het dementieproces. Deze omvat alle 3 hierboven genoemde vormen.

Meer veelgestelde vragen:

Digitale zorg wordt ingezet om de werkdruk in de zorg te verlichten: om met hetzelfde aantal zorgmedewerkers meer cliënten te kunnen helpen. Dit is van belang vanwege de groei van het aantal zorgvragers en het achterblijven van het benodigde aantal zorgmedewerkers. Maar ook om bijvoorbeeld meer tijd te krijgen voor aandacht voor de cliënt en op termijn meer werkplezier voor de zorgmedewerkers. 

Ook inzet voor een verbetering van de kwaliteit van leven voor de cliënten en voor verbetering van de kwaliteit van de zorg. Voor ouderen die zelfstandig wonen ligt het accent op het langer zelfstandig kunnen blijven wonen met een gevoel van veiligheid. Een doel hierbij kan zijn uitstel van een aanvraag tot intramurale opname. Dit is met name bij mensen met (gevorderde) dementie.

Zorgtechnologie is technologie die kan worden ingezet bij zorg en ondersteuning van mensen met een zorgbehoefte. Digitale zorg is een vorm van zorgtechnologie. Het gaat in dit thema om digitale zorg: zorgtechnologieën die gebaseerd zijn op ICT, informatie- en communicatietechnologie. Dit wil zeggen zorgtechnologieën die zijn verbonden met internet en werken met een app of andere software.

  • Digitale zorg wordt in verpleeghuizen ingezet om de werkdruk in de zorg te verlichten: om met hetzelfde aantal zorgmedewerkers meer cliënten te kunnen helpen. Dit is van belang vanwege de groei van het aantal zorgvragers en het achterblijven van het benodigde aantal zorgmedewerkers. Maar ook om bijvoorbeeld meer tijd te krijgen voor aandacht voor de cliënt en op termijn meer werkplezier voor de zorgmedewerkers.
  • Ook inzet voor een verbetering van de kwaliteit van leven voor de cliënten en voor verbetering van de kwaliteit van de zorg.

Een bepaalde vorm van verpleegzorg is het Volledig Pakket Thuis (VPT) en het Modulair Pakket Thuis (MPT): verpleegzorg aan huis voor ouderen met een indicatie voor intramurale opname. Dan is er specifieke digitale zorg om het Volledig Pakket Thuis en het Modulair Pakket Thuis op verantwoorde wijze mogelijk te maken voor mensen met gevorderde dementie. Zodat daadwerkelijke opname in het verpleeghuis uitgesteld kan worden. Dit is vooral andere digitale zorg dan in het verpleeghuis wordt toegepast bij mensen met gevorderde dementie, omdat de cliënten veel langer overdag en ’s avonds op het eigen appartement verblijven.

  • Digitale zorg wordt ingezet om de werkdruk in de zorg te verlichten: om met hetzelfde aantal zorgmedewerkers meer cliënten te kunnen helpen. Dit is van belang vanwege de groei van het aantal zorgvragers en het achterblijven van het benodigde aantal zorgmedewerkers. Maar ook om bijvoorbeeld meer tijd te krijgen voor aandacht voor de cliënt en op termijn meer werkplezier voor de zorgmedewerkers.
  • Ook inzet voor een verbetering van de kwaliteit van leven voor de cliënten en voor verbetering van de kwaliteit van de zorg.
  • Voor ouderen die zelfstandig wonen ligt het accent op het langer zelfstandig kunnen blijven wonen met een gevoel van veiligheid. Een doel hierbij kan zijn uitstel van een aanvraag tot intramurale opname. Dit is met name bij mensen met (gevorderde) dementie.

Een bijzondere vorm van thuiszorg is het Volledig Pakket Thuis (VPT) en het Modulair Pakket Thuis (MPT) onder de Wet langdurende zorg: verpleegzorg aan huis voor ouderen met een indicatie voor intramurale opname. Dan is er specifieke digitale zorg om het Volledig Pakket Thuis en het Modulair Pakket Thuis op verantwoorde wijze mogelijk te maken voor mensen met gevorderde dementie. Zodat daadwerkelijke opname in het verpleeghuis uitgesteld kan worden. Dit is vooral andere digitale zorg dan in het verpleeghuis wordt toegepast bij mensen met gevorderde dementie, omdat de cliënten veel langer overdag en ’s avonds op het eigen appartement verblijven.

Welke nieuwe technologieën kunnen worden ingezet bij cliënten thuis? Welke mogelijkheden van digitale zorg bestaan er voor mensen die zich in een vergevorderd stadium van dementie bevinden? En welke vormen van domotica zouden standaard aanwezig moeten zijn in de thuissituatie van ouderen? Bekijk de antwoorden op deze vragen.

Domotica in de zorg zijn sensoren verspreid door een kamer/appartement in een verpleeghuis of in een zelfstandig appartement. De sensoren registeren beweging. Vaak maakt ook een specifieke bedsensor te plaatsen onder de matras deel uit van het netwerk van sensoren. Achter het netwerk van sensoren functioneert een computerprogramma die 24 uur per dag/7 dagen per week de gegevens van de sensoren analyseert.

Er zijn de volgende vormen van zorgdomotica:

  • Voor in een verpleeghuis, in het bijzonder het groepswonen voor mensen met (gevorderde) dementie, waarbij de cliënten in een groep van 8-12 cliënten bij elkaar wonen met een gemeenschappelijke woonkamer: bewaking of toezicht met name in de nacht op uit bed komen, het verlaten van de kamer, te lang in de badkamer blijven en een mogelijke noodsituatie. Ook het kunnen volgen van het leefpatroon van een cliënt, maar zonder het actief signaleren door het systeem op belangrijke afwijkingen van het dagelijks leefpatroon. Deze vorm is niet toepasbaar bij Volledig Pakket Thuis of Modulair Pakket Thuis voor mensen met (gevorderde) dementie die zelfstandig blijven wonen. Dan is de vorm leefstijlmonitoring of leefpatroonmonitoring van toepassing.
  • Leefstijl- of leefpatroonmonitoring voor alleenwonende mensen met (gevorderde) dementie die zelfstandig wonen. Met name bij een Volledig Pakket Thuis of Modulair Pakket Thuis voor cliënten die met een indicatie voor opname toch zelfstandig blijven wonen met verpleegzorg aan huis. Bij leefstijl- of leefpatroonmonitoring wordt het dagelijks leefpatroon gedurende een aantal weken geleerd door het systeem. Hierna wordt door het systeem actief gesignaleerd naar de zorg of er sprake is van een afwijking op het normale dagelijks leefpatroon. Het leefpatroon kan actief gevolgd worden. Daarnaast bewaking of toezicht 24 uur per dagen/7 dagen per week op een mogelijke noodsituatie en op het verlaten van de woning.

  • Afhankelijk van het type digitale zorg kan het (veel) tijd en personeelsinzet vergen om digitale zorg te implementeren in het zorgproces. Dit is met name het geval bij die typen digitale zorg die anders gaan werken met zich meebrengen. Hier wordt mee bedoeld persoonsgerichte zorg op basis van data. In plaats van vast geplande zorgmomenten, meer flexibele zorgmomenten als de binnenkomende gegevens aangeven dat een bepaalde zorghandeling nodig wordt. Dit vergt meestal een verandering in een ingesleten werkwijze.
  • In de thuiszorg, wijkverpleging is de financiering van digitale zorg wel aanwezig, maar ingewikkeld geregeld.
  • Voor bepaalde typen digitale zorg is er één marktleidende leverancier op de Nederlandse markt actief met weinig of geen concurrentie.

  • Verlichting van de werkdruk in de zorg: om met hetzelfde aantal zorgmedewerkers meer cliënten te kunnen helpen. Dit is van belang vanwege de groei van het aantal zorgvragers en het achterblijven van het benodigde aantal zorgmedewerkers. Maar ook om bijvoorbeeld meer tijd te krijgen voor aandacht voor de cliënt. Op termijn meer werkplezier voor de zorgmedewerkers.
  • Verbetering van de kwaliteit van leven voor de cliënten en voor verbetering van de kwaliteit van de zorg.
  • Voor ouderen die zelfstandig wonen ligt het accent op het langer zelfstandig kunnen blijven wonen met een gevoel van veiligheid. Een doel hierbij kan zijn uitstel van een aanvraag tot intramurale opname. Dit is met name bij mensen met (gevorderde) dementie.

Het antwoord op deze praktijkvraag laat zich helaas niet in een paar zinnen vatten, omdat het per cliënt en situatie verschillend is. Wel is er een overzicht van technologieën bij dementie. Hierin zie je welke technologie voor wie in welke fase geschikt is. Ook heb je de Vilans Hulpmiddelenwijzer. Deze site geeft betrouwbare informatie over hulpmiddelen bij dagelijkse activiteiten.

Op digitale zorg kan de Wet zorg en dwang (Wzd) van toepassing zijn. Dit is voor die vormen van digitale zorg, waarbij sprake is van toezicht of bewaking. Niet alleen bij bijvoorbeeld camera’s met beeldinterpretatie maar ook bij een bedsensor die onder de matras wordt geplaatst. Daarnaast kan de internationale regelgeving Medical Device Regulation (MDR) van toepassing zijn. Een hogere klasse met een certificering kan voor een bepaald product noodzakelijk worden als bepaalde data uit de digitale zorgtechnologie gebruikt worden door medisch personeel, zoals een specialist ouderengeneeskunde (SOG), voor een diagnose of een medische interventie.

Agenda

Er zijn geen agenda-items gevonden