Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn
Probleemgedrag

Wat is probleemgedrag of onbegrepen gedrag?

Onder probleemgedrag verstaan we alle gedrag van de cliënt dat deze cliënt of zijn omgeving als moeilijk hanteerbaar ervaart. Probleemgedrag heet ook wel onbegrepen gedrag.

Veel probleemgedrag is afhankelijk van de situatie, de persoonlijkheidskenmerken van de cliënt zelf en de mensen om hem heen. Interventies zijn vaak gericht op het aanpassen of veranderen van de omgeving. Of ze willen de draagkracht vergroten van de mantelzorger of het verzorgend team.

Dementie

De Verenso/NIP richtlijn van 2018 koppelt het gedrag vooral aan dementie: probleemgedrag is gedrag dat gepaard gaat met lijdensdruk of gevaar voor de persoon met dementie of voor mensen in zijn omgeving. Een belangrijk doel is om de lijdensdruk te verminderen. In de eerste plaats van de persoon met dementie zelf, maar ook vaak van degenen die voor hem zorgen. Een ander belangrijk doel is om eventueel gevaar te verminderen. Daarvoor kan het nodig zijn dat het gedrag verandert, maar dat is niet vanzelfsprekend en ook niet altijd mogelijk.

Vormen probleemgedrag

Bij probleemgedrag maken we onderscheid tussen excessief gedrag en gedragstekorten. Excessief gedrag is problematisch omdat het gedrag te vaak, te langdurig of te hevig optreedt, zoals bijvoorbeeld geagiteerd gedrag. Bij gedragstekorten is juist de afwezigheid van gedrag het probleem, zoals bij apathisch gedrag. Vaak denken we bij probleemgedrag al snel aan fysieke of verbale agressie.

Andere voorbeelden zijn:

  • Weglopen of dwalen

  • Steeds schreeuwen of roepen

  • Teruggetrokken gedrag vertonen

  • Angst

  • Onrust

  • Beschuldigen

  • Seksuele ongeremdheid

Oorzaken

Probleemgedrag is een manier om aan te geven dat er sprake is van een onderliggend probleem. Je kunt het vergelijken met koorts, dat aangeeft dat er iets met het lichaam aan de hand is. Probleemgedrag is soms voor de cliënt de enige manier om zich te uiten. Koorts kun je behandelen, bijvoorbeeld met paracetamol. Maar daarnaast moet je ook onderzoeken waar de koorts vandaan komt. Als een cliënt met probleemgedrag een direct gevaar vormt voor zichzelf of voor anderen, zul je dit moeten bestrijden. Bijvoorbeeld door iemand tijdelijk apart te zetten. Maar net als bij koorts moet je ook verder zoeken: waar komt dit gedrag vandaan?
 
Een oorzaak kan zijn dat een cliënt pijn heeft, maar niet in staat is om dat aan te geven. Of dat een cliënt zich enorm verveelt, zonder dat iemand dat doorheeft. Er kan bijvoorbeeld ook sprake zijn van een psychiatrische stoornis. De aanpak van probleemgedrag moet je vervolgens richten op het onderliggende probleem.

Meerdere factoren

Bij probleemgedrag spelen bijna altijd meerdere oorzaken een rol. Menselijk gedrag ontstaat door een ingewikkelde interactie van biologische, psychologische en sociale en fysieke omgevingsfactoren. Daarom is dé oorzaak van probleemgedrag meestal niet aan te wijzen en is er meestal niet één oplossing.

Context

Probleemgedrag is contextgebonden. Dat wil zeggen: gedrag dat een probleem oplevert in een bepaalde omgeving, hoeft dat ergens anders niet te zijn. In een thuissituatie is zwerfgedrag vaak problematisch, maar in een instelling waar iemand vrij en veilig naar buiten kan en binnen voldoende ruimte heeft, hoeft dat niet het geval te zijn.

Probleemgedrag of onbegrepen gedrag?

In de richtlijn Probleemgedrag bij mensen met dementie (januari 2018) op de website van Verenso hebben de samenstellers bewust gekozen voor de term ‘probleemgedrag’ en niet voor termen als ‘onbegrepen gedrag’, ‘moeilijk te begrijpen gedrag’ of ‘moeilijk te hanteren gedrag’. Zij lichten hun overweging toe: ‘Probleem (Latijn: problema = opgave) geeft goed aan dat we voor een opgave staan’. Het betekent overigens niet dat het probleem in de persoon met dementie gezocht moet worden. Met een methodische aanpak van probleemgedrag zoek je juist naar de onderliggende factoren, die evengoed in de omgeving kunnen liggen. Zorg voor Beter volgt met de themanaam Probleemgedrag de keuze van de samenstellers van deze richtlijn.

Bron

Reageer op deze pagina

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Cookies op de website van Zorg voor Beter

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer