Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn
Medicatieveiligheid

Bekwaam en bevoegd

Om met medicatie te werken moet je als zorgmedewerker bekwaam en bevoegd zijn. Dat is in het belang van de cliënt (veilige zorg), van de zorgmedewerker (veilig werken) én van de zorgorganisatie (verantwoordelijk voor veilige zorg en veilig werken).

De hoofdregels zijn:

  • Als je bekwaam bent, ben je bevoegd (je hebt niet persé een diploma nodig om iets te kunnen, je kunt ook iets geleerd hebben op een andere wijze, maar dan is dat wel lastiger aan te tonen).
  • En omgekeerd; als je onbekwaam bent, ben je onbevoegd (als je iets niet kunt, ben je onbevoegd; en ook: je kunt iets geleerd hebben in de opleiding, maar niet meer de vaardigheid hebben – dan ben je niet meer bekwaam en daarmee onbevoegd).

Beoordelen bekwaamheid

Het is de verantwoordelijkheid van de professional zelf om te beoordelen of hij/zij bekwaam is, én van de zorgorganisatie. Als zorgmedewerker ben je zelf verantwoordelijk voor het eigen professionele handelen. De zorgorganisatie is verantwoordelijk voor het leveren van verantwoorde zorg, en moet bepalen hoe en door wie de zorg verleend wordt. Het op peil houden van bekwaamheid is een verantwoordelijkheid van de professional zelf en van de organisatie. De ‘Leidraad bekwaamheid medicatie geven in de langdurige zorg’ van V&VN is voor de professional en voor de organisatie een belangrijk hulpmiddel om de bekwaamheid te beoordelen. 

Bekwaam zijn

Bekwaamheid is altijd individueel bepaald. Je bent bekwaam als je de juiste kennis, vaardigheden en professionele houding hebt. Het gaat daarbij om de technische handeling op zich, maar óók om kennis over het doel van de handeling, inschatten van de gevolgen van de handeling, relevante anatomie, risico’s, bijwerkingen, complicaties en weten hoe te reageren bij complicaties. En je moet de vaardigheid hebben om bijkomende activiteiten uit te voeren zoals observeren en signaleren, situatie interpreteren, en beslissen. Dit is via (bij)scholing te leren, maar het gaat dan dus wel om de handeling én alles erom heen.

Bekwaam blijven

Bekwaamheid moet je op peil houden: als je een handeling bijvoorbeeld langere tijd niet meer hebt gedaan, ook al ben je arts of verpleegkundige of verzorgende IG en ben je in beginsel bevoegd, dan kun je onbekwaam zijn geworden. En onbekwaam maakt onbevoegd! Het gaat dus niet zozeer om de opleiding, maar of je bekwaam bent én blijft.

Bron

Leidraad bekwaamheid medicatie geven in de langdurige zorg (pdf) van V&VN. Op basis hiervan kan de medewerker zelf diens bekwaamheid bepalen en kan de organisatie bepalen of de medewerker bekwaam is om met medicatie te werken.

 

Reageer op deze pagina

Wil je reageren op Zorg voor Beter? Lees dan eerst de spelregels door.



Reacties

Antoinette Bolscher 25/5/2022

Dag Dianne,
Kun je aangeven waar je in de leidraad van V&VN leest dat bevoegd betekent dat je het juiste diploma hebt?
Ik lees dat nl niet in de Leidraad bekwaamheid. Of bedoel je een andere leidraad, zo ja welke?
In de nieuwe CAO VVT wordt ook uitgegaan van bekwaam is bevoegd. Bekwaamheid kan (naast een formele opleiding) ook worden opgedaan door praktijkervaring, intercollegiale toetsing, diploma’s, trainingen etc. Bekwaamheid moet wel aantoonbaar zijn.
Een diploma of certificaat zegt wel dat je ooit een opleiding hebt gevolgd, maar uiteindelijk geldt of je in de praktijk voor de taak of werkzaamheden bekwaam bent.
Antoinette Bolscher
expert medicatieveiligheid Zorgvoorbeter /ActiZ


Dianne ten Hartog 25/5/2022

In bovenstaande tekst staat dat als je bekwaam bent, je ook bevoegd bent. In leidraad van V&VN lees ik toch echt dat bevoegd betekent dat je het juiste diploma hebt...
Bekwaam gaat over kennis, vaardigheid en houding


Antoinette Bolscher 10/2/2020

Beste Annemarie,
Excuus voor de zo late beantwoording; deze vraag heb ik blijkbaar gemist. Dit punt is onderwerp van gesprek in het Platform medicatieveiligheid, en het is lastig om daar een algemene reactie op te formuleren. Het gaat om afspraken in de lokale situatie. Een zelfgemaakte aftekenlijst is niet wenselijk / foutgevoelig; daar wordt in een van deze praktijkvragen op ingegaan, zie:
https://www.zorgvoorbeter.nl/nieuws/dagbesteding-medicatie
Hartelijke groet,
Antoinette Bolscher
Expert medicatieveiligheid ZorgvoorBeter / ActiZ


Annemarie de Waard 22/10/2019

Goedendag,

Ik ben werkzaam in een ouderenzorgorganisatie waar naast intra- en extramurale zorg ook dagbesteding wordt geleverd. Op de dagbesteding werken voornamelijk collega's activiteitenbegeleiding. Nu kreeg ik de vraag van één van de locaties over het medicatiegebruik van cliënten op de dagbesteding. Momenteel komt de medicatie mee met de cliënt en wordt het aangeboden door de activiteitenbegeleider. Hiervoor is door het team een zelfgemaakte aftekenlijst gemaakt.
Deze werkwijze lijkt mij niet helemaal conform de Veilige Principes, maar het is de vraag hoe we dit wel op een goede manier kunnen regelen en de medicatie veilig door de cliënten wordt genomen. Heeft u daar ervaring mee of tips voor ons? Ik hoor het graag.

Met vriendelijke groet,
Annemarie de Waard (beleidsmedewerker Kwaliteit & Veiligheid)