Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer

Medicatieveiligheid

Beheer van opiaten

De verantwoordelijkheid van de zorgmedewerker/zorgorganisatie voor opiaten verschilt voor de situatie dat de cliënt thuis woont of in een instelling.

Opiaten - opslag en beheer thuis

Voor opiaten thuis gelden er geen speciale regels. Thuis is er vaak geen grote voorraad, zoals in een intramurale instelling.

  • Thuis is de cliënt zelf verantwoordelijk voor het bewaren, beheer en retourneren van overgebleven medicatie.
  • Thuis hoeven opiaten niet achter slot en grendel.
  • Ook is er geen aparte opiatenregistratie nodig, de cliënt krijgt alleen de voorgeschreven hoeveelheid.

Als thuiszorgmedewerker heb je geen verantwoordelijkheid in het beheer, maar je hebt wel een signalerende rol of het beheer door de cliënt thuis zorgvuldig gebeurt. Ook kun je de cliënt (en/of mantelzorger) informeren. Kan de cliënt het beheer aan? Hoe kan de cliënt de medicatie zorgvuldig bewaren? Eventuele signalen van misbruik van opiaten (bijvoorbeeld doordat de voorraad te snel op is) kun je bespreken met de cliënt, arts en/of apotheker.

Opiaten - opslag en beheer intramuraal

In een instelling heb je van meerdere cliënten een voorraad van opiaten, dat geeft het risico van misbruik. Daarom gelden specifieke regels voor het beheer van opiaten in een zorginstelling. Het gaat in dit geval meer om de veiligheid van de zorgmedewerker dan van de cliënt. De zorgmedewerker moet aannemelijk kunnen maken dat zij het opiaat aan de cliënt heeft gegeven en niet de opiaten voor zichzelf heeft opgespaard. Het is de verantwoordelijkheid van de organisatie om het beheer zorgvuldig te regelen. Afspraken over het beheer van opiaten, moeten zijn gericht op het voorkómen van misbruik. Dat is de ‘meetlat’ om de afspraken en procedure in de organisatie te toetsen.

Hoofdregels voor opslag en beheer van opiaten in een zorginstelling 

  • Opiaten op naam en de voorraad opiaten niet-op-naam (‘werkvoorraad’) moeten achter slot worden bewaard, aard- en nagelvast. Dat wil zeggen: in een kast(je) die zodanig is vastgemaakt dat deze niet zomaar is mee te nemen. Deze opiaten moeten afgezonderd van de overige medicatie worden bewaard. 
  • Alleen bevoegden mogen toegang hebben tot de opiaten; dit moet zorgvuldig zijn geregeld. 
  • Zorg voor een zorgvuldige opiatenregistratie, bijvoorbeeld: leg vast bij de losse opiaten op naam (niet in GDS / medicatierol) en bij de opiaten niet-op-naam (’werkvoorraad’) wat er wanneer door wie voor welke cliënt wordt uitgehaald.
  • Opiaten op naam kunnen ook in een GDS (medicatierol) worden verstrekt. In dat geval hoeven ze niet apart bewaard te worden, maar kunnen dan gewoon bij de overige medicatie worden bewaard, die ook achter slot liggen.

Dubbele controle bij opiaten?

Bij opiaten is geen dubbele controle nodig. Lees meer hierover bij dubbele controle


Veelgestelde vragen over opiaten

Is een aparte aflever- en retourbon nodig voor opiaten in een intramurale instelling?

Een aparte aflever- of retourbon voor opiaten is niet verplicht, maar het is wel verstandig. Bespreek dit met de apotheek. Apart aftekenen voor ontvangst van opiaten gebeurt vaak wel en is ook verstandig, omdat hiermee wordt gecontroleerd of de levering klopt (en niet achteraf blijkt dat de levering mogelijk niet klopt en er dan alsnog twijfel ontstaat of er te weinig is geleverd of dat er iets is weggenomen). Controle helpt ook misbruik te voorkomen.


Als je gaat aftekenen voor ontvangst, dan moet je het wel zorgvuldig doen (daadwerkelijk controleren). Het is een keuze van een instelling en apotheek hoe men het aflever- en retourproces veilig wil doen, en daarbij hoe en of er apart wordt getekend voor ontvangst van opiaten en hoe retourzending gaat. Het mogelijke misbruik van opiaten moet daarbij goed in overweging worden genomen. Ook bij retour van opiaten geldt: het hoeft niet apart, maar voorkom dat mensen in ‘afgedankte medicatiedozen’ gaan zoeken naar bijvoorbeeld morfine. Maak hierover afspraken binnen de organisatie en met de apotheker.

 

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Antoinette Bolscher

mail | meer info

a.bolscher@actiz.nl

Lees meer

NieuwsMedicatieveiligheid

Meer nieuws

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven