Dementie

Veiligheid en valpreventie

Vrijheid is belangrijk, ook bij mensen met dementie. Zij kampen met verdriet en frustratie als ze door hun ziekte vrijheid moeten inleveren. Aan de andere kant worstelen zorgprofessionals en mantelzorgers regelmatig met de vraag hoe zij voor voldoende veiligheid kunnen zorgen. Hoe ga je als professional er mee om als een persoon met dementie (vaker) valt of verdwaalt? Naarmate de ziekte vordert, nemen de dilemma’s in de zorg voor mensen met dementie toe. Vaak onbedoeld met vrijheidsbeperking tot gevolg. 
 

Naarmate de dementie bij de persoon met dementie vordert, kan deze de situaties minder goed overzien en het risico op gevaar slechter inschatten. Zo ontstaat er een grotere kans dat de persoon met dementie zal vallen of zal (ver)dwalen. 

Consument en Veiligheid heeft (in samenwerking met Unie KBO, brandweer en politie) drie checklisten gemaakt die kunnen helpen om de kans op valincidenten, brand en inbraak te voorkomen. 

Vallen bij dementie

Ouderen met cognitieve problemen en dementie vallen twee keer zo vaak als leeftijdsgenoten zonder deze problemen. Het is echter onvoldoende bekend in hoeverre een algemene aanpak voor valpreventie ook werkt voor ouderen met dementie.

Vallen is een complex probleem dat vaak wordt veroorzaakt door meerdere factoren. Ook het type dementie lijkt invloed te hebben op het risico om te vallen. Zo hebben mensen met Lewy Body dementie meer kans om te vallen dan mensen met de ziekte van Alzheimer. Over andere typen dementie, zoals vasculaire dementie en dementie als gevolg van Parkinson, is nog onvoldoende duidelijkheid.

Verder toont onderzoek dat gedragsproblemen die vaak samen gaan met dementie de kans op vallen ook vergroten. Denk aan ronddwalen, impulsiviteit en problemen met inschatten van omgevingsrisico’s en eigen capaciteiten. De medicatie die hier voor wordt voorgeschreven (stemminsstabilisatoren, antipsychotica en antidepressiva) zorgen daarnaast ook voor een groter risico op vallen. Mensen met cognitieve problemen of dementie hebben vaak ook moeite met uitvoerende functies als plannen, geheugen en aandacht. Er zijn aanwijzingen dat dit gepaard gaat met loopstoornissen en evenwichtsproblemen, maar het kan ook invloed hebben op de mate waarin iemand gaat en blijft deelnemen aan een aanpak voor valpreventie.
 

Valpreventie bij dementie

Verschillende onderzoeken laten zien dat beweegprogramma’s veelbelovend zijn om vallen te voorkomen bij zowel ouderen met cognitieve problemen als ouderen met dementie. Het is nog niet duidelijk welke oefeningen (kracht, balans, uithoudingsvermogen, flexibiliteit) en welke intensiteit het meest optimaal zijn. Een gepersonaliseerde aanpak lijkt daarbij het beste te werken. Zeker omdat de risicofactoren sterk per persoon verschillen.

De betrokkenheid van een zorgprofessional en/of mantelzorger is vooral bij deze doelgroep essentieel voor een goede uitvoering. Of een valpreventieprogramma werkt, hangt namelijk sterk af van of je de interventie blijft uitvoeren. Mensen met dementie en cognitieve problemen hebben hier vaak meer moeite mee.

Belang van bewegen

Waarom is bewegen zo belangrijk bij dementie?
Lees verder

Omgaan met (ver)dwalen

Er zijn verschillende manieren waarop je een persoon met dementie kunt ondersteunen wanneer hij/zij gaat dwalen. Zo zijn er diverse technologische mogelijkheden zoals leefcirkels die ervoor kunnen zorgen dat mensen met dementie zich vrijer kunnen bewegen. In onderstaand filmpje delen een aantal zorgorganisaties hun ervaringen met het gebruik van leefcirkels. 

https://youtu.be/ri2oL0CuUeo

Ook een GPS-systeem kun je inzetten. Meer informatie hierover vind je in het thema Dementie - technologie. Op dementie.nl staan concrete tips die kunnen helpen om het dwalen van de persoon met dementie te beperken zowel in huis als buitenshuis

Veiligheid versus vrijheid

Veiligheid of vrijheid voor mensen met dementie is een lastig probleem wat zorgprofessionals vaak als een dilemma ervaren. Bij dementie komen vrijheid en veiligheid vaak onder druk te staan. Wat als iemand dreigt te vallen of te verdwalen? Wat als iemand zich niet wil (laten) verzorgen? Hoe kun je iemand met dementie goede zorg verlenen en hem of haar tegelijkertijd zo veel mogelijk ruimte en zelfbeschikking laten houden? Hier is vaak niet een eenduidig antwoord op. Op verzoek van Alzheimer NL heeft zorgethiek een casus uitgewerkt waarin ze de situatie vanuit verschillende invalshoeken benadert:

Vrijheidsbeperkende maatregelen

Voor vrijheidsbeperking, gedragsbeïnvloedende medicijnen en onvrijwillige zorg voor mensen met dementie komen er nieuwe wettelijke regels: de Wet zorg en dwang. Deze nieuwe wet gaat per 1 januari 2020 de huidige Wet BOPZ vervangen. Doel van deze wet is onder andere cliënten met dementie te beschermen tegen de nadelen van onvrijwillige zorg. Uitgangspunt van de nieuwe wet is: geen onvrijwillige zorg, vrijheidsbeperking en gedrag beïnvloedende medicatie, tenzij er - na zorgvuldig zoeken en wikken en wegen - geen andere mogelijkheden blijken te zijn. Deze wet gaat voor verpleeghuizen gelden, maar ook voor de thuiszorg en woonzorgcentra die volgens een thuiszorgmodel werken.

Tools en voorbeelden

Meer informatie

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer