Dementie

Voldoende eten en drinken bij dementie

Voldoende eten en drinken is belangrijk, helemaal voor mensen met dementie. Ouderen met de ziekte van Alzheimer krijgen door hun eetpatroon minder belangrijke voedingsstoffen binnen dan gezonde ouderen. En 40 procent van de mensen met Alzheimer lijdt aan gewichtsverlies. Hiervoor zijn verschillende oorzaken. Zo wordt het voor mensen met dementie steeds moeilijker om zelfstandig te eten, zijn ze vaak snel afgeleid en zijn ze onrustig tijdens het eten. Hierdoor krijgen ze te weinig voeding binnen. Hoe zorg je ervoor dat mensen met dementie genoeg eten en drinken? Met kleine aanpassingen kun je al veel bereiken.
 

Mevrouw eet in verpleeghuis

Ondervoeding en uitdroging zijn grote gezondheidsrisico’s voor mensen met dementie. Als een persoon te weinig drinkt, dan is uitdroging een reëel gevaar. Als een persoon te weinig voedingsstoffen binnenkrijgt en ondervoed is, dan is hij of zij vatbaarder voor infecties, ontstekingen, verzwakte spieren en moeheid. Uitdroging kan zelfs levensbedreigend zijn. Alle reden dus om alert te zijn op het voorkomen van ondervoeding en uitdroging. In het beginstadium van dementie kan de persoon met dementie vaak zelf nog goed eten en drinken. Wel kunnen ze vergeten te eten of te drinken of juist extreem veel (zoet) eten. De problemen ontstaan vaak bij het vorderen van de ziekte.

Problemen met eten en drinken herkennen

Problemen met eten en drinken komen veel voor bij mensen met dementie. De dementie is niet altijd de oorzaak. Eetproblemen herken je onder andere aan:

  • Moeite met kauwen of slikken
  • Moeite met het bepalen van de temperatuur van het eten
  • Heel langzaam eten
  • Veel aansporing nodig hebben om te eten
  • Niet meer herkennen van eten en drinken

De richtlijn omgaan met afweergedrag bij eten en drinken van bewoners met dementie in verpleeg- en verzorgingshuizen komt uit 2009. Zij hebben een vijfstappenplan die kan bijdragen aan het omgaan met afweergedrag. 

Tips om te stimuleren meer te eten

Tijdens het eten kunnen er allerlei ongewenste situaties ontstaan. Mensen die opstaan en gaan lopen tijdens het eten. Mensen die meer aandacht hebben voor hun placemat of het tafelkleed of ergens aan gaan zitten trekken. Mensen die weigeren om iets te eten. De oorzaak van dit gedrag kan liggen in de prikkels die mensen met dementie krijgen. Inzicht krijgen in de oorzaak en goed omgaan met eventuele prikkels, kan eraan bijdragen dat mensen met dementie weer gemotiveerd raken om te eten. 

Hieronder delen we een aantal tips om mensen met dementie (meer) te laten eten. Anneke van der Plaats deelt op de website van dementie-winkel.nl bijvoorbeeld onder andere de tip: presenteer de maaltijd anders dan je denkt. Ook de website dementie.nl heeft een grote variatie aan tips om te helpen bij eten en drinken.

  • Nodig de persoon met dementie uit om mee te helpen met koken. Als iemand betrokken wordt bij de bereiding van de maaltijd kan hij of zij herinneringen aan vroeger ophalen. Mensen met dementie vinden dat vaak erg prettig. Voorkom wel teveel drukte tijdens het koken.
  • Dek de tafel van te voren, herkenbaar en zorg voor voldoende contrast. Een wit bord op een wit kleed met aardappelpuree en witvis is bijvoorbeeld niet de beste combinatie. Onderzoek heeft namelijk aangetoond dat mensen met de ziekte van Alzheimer 25 procent meer voedsel tot zich nemen wanneer tafelgerei een meer opvallendere kleur heeft. Maar maak het ook niet te bont; anders raken mensen met dementie afgeleid.
  • Kook eten ‘van vroeger'
  • Help mensen met kiezen van eten
  • Zorg voor rust tijdens de maaltijd
  • Zien eten doet (soms) eten, als je zelf mee-eet kan dat stimulerend werken
  • Maak zelf eten zo gemakkelijk mogelijk
  • Geef de persoon met dementie kleinere porties eten verdeeld over meerdere momenten op de dag. 
  • Betrek de naaste: zij weten vaak het beste wat de persoon met dementie graag eet en wat niet. Je kunt familieleden ook vragen om mee te eten. 

Welke tips wel of niet werken hangt altijd af van de persoon en de situatie. Mocht een persoon met dementie zonder duidelijke reden gewicht verliezen dan is het verstandig om een arts te raadplegen.

Denk ook eens aan fingerfood

Als mensen met dementie niet meer zelfstandig kunnen eten,kan fingerfood een oplossing zijn. Fingerfood zijn kleine hapjes die je zo uit je hand kan eten.
Lees verder op waardigheidentrots.nl

Tips om drinken te stimuleren

Bijna dertig procent van de ouderen met dementie in een verpleeghuis heeft last van uitdroging (dehydratie), zonder dat de verzorging dit in de gaten heeft (onderzoek Paulis en Pullens in Tijdschrift voor Ouderengeneeskunde). Het is daarom extra belangrijk dat je in de gaten houdt dat mensen voldoende drinken. Een aantal tips:

  • Serveer bij iedere maaltijd een glas water, melk of sap.
  • Drinkt iemand te weinig, geef dan fruit, pap, yoghurt, vla of ijs. Daarmee krijgt hij of zij ook vocht binnen.
  • Biedt de persoon met dementie de hele dag door verschillende soorten warme en koude dranken aan. Let erop dat deze ook echt worden gedronken. Een leeg glas hoeft niet te betekenen dat het is leeggedronken.
  • Gebruik een helder glas voor het drinken zodat gezien kan worden wat er in zit. En geef het glas meteen in handen. Je kunt ook een felgekleurde beker gebruiken om het drinken zichtbaarder voor te maken. Uit onderzoek bleek dat hierdoor de vochtinname met 84 procent toenam.

Meer informatie

  • De auteurs van het boek Voeding en dementie: Gezondheid en genieten in 1 recept willen hen houvast geven. Het boek bundelt tientallen adviezen voor zowel mensen met dementie, naasten als zorgprofessionals. Bekijk enkele pagina's(pdf). Wil je het boek bestellen? Ga naar Voeding en dementie: gezondheid en genieten in 1 recept op de website van Wageningen Academic Publishers (prijs €22,95).
  • Het boek Eten en drinken bij dementie biedt handvatten voor verzorgenden, verpleegkundigen en voedingsassistenten om cliënten met dementie zo goed mogelijk te ondersteunen en te helpen bij het eten en drinken. Het boek Eten en drinken bij dementie is voor 19,55 euro te bestellen via verschillende (online) boekwinkels. Bekijk een aantal tips uit het boek
  • Meer informatie over eten en drinken algemeen is te vinden in het thema Eten en Drinken op Zorg voor Beter

Bronnen

  • Dementie.nl
  • Innovatiekringdementie.nl 
  • Ondine van de Rest en Jeroen Wapenaar, Voeding en dementie: gezondheid en genieten in 1 recept (Wageningen Academic Publishers)
  • S. Paulis en M. Pullens, Dehydratie in het verpleeghuis, hoe vaak komt het voor en wat is het kennisniveau van het verzorgend personeel? Tijdschrift voor ouderengeneeskunde, nr. 3 juni 2016.
JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Tara Koenders

mail | meer info

t.koenders@vilans.nl

Lees meer

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer