Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn
Dementie

Ouderenmishandeling bij thuiswonende mensen met dementie

Mishandeling bij ouderen met dementie komt vaker voor dan je denkt. Als (wijk)verpleegkundige of casemanager dementie heb je een signalerende rol. Bij een vermoeden van ouderenmishandeling door iemand uit de huiselijke kring ben je verplicht een aantal stappen te doorlopen en als daar aanleiding voor is een melding te doen bij Veilig Thuis. Lees meer over de stappen en bekijk de tools.

Praktijksituatie

Meneer (84 jaar) is weduwnaar en heeft geen kinderen. Zijn buurvrouw (65 jaar) helpt hem met zijn financiën. De buurvrouw komt dagelijks bij hem over de vloer. Ze heeft een sleutel van het huis, ruimt op, opent en leest de post, doet de boodschappen en kookt voor hem. De buurvrouw geeft hem ook zijn medicijnen, maar let niet zo precies op de juiste dosering. Hierdoor krijgt hij vaak te veel. Dit heeft een negatieve invloed op zijn alertheid. Meneer is licht vergeetachtig en hij voelt zich ongelukkig door de bemoeienissen van de buurvrouw.

Wat is ouderenmishandeling?

Volgens de definitie van Landelijk Platform Bestrijding Ouderenmishandeling (LPBO): Al het handelen of het nalaten van handelen van al degenen die in een terugkerende persoonlijke of professionele relatie met de oudere (iemand van 65 jaar of ouder) staan, waardoor de oudere persoon lichamelijke en/of psychische en/of materiële schade lijdt en waarbij van de kant van de oudere sprake is van een vorm van gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid.

Achtergrondinformatie ouderenmishandeling

Ouderenmishandeling komt vaker voor dan we denken. Uit cijfers over de periode 2010-2014 van het Sociaal en Cultureel Planbureau (2014) blijkt dat minstens 1 op de 20 ouderen te maken krijgt met een vorm van ouderenmishandeling. Helaas worden niet alle gevallen van ouderenmishandeling gemeld. Toenemende afhankelijkheid van zorg door lichamelijke en geestelijke achteruitgang (bijvoorbeeld door dementie) is een belangrijke risicofactor voor ouderenmishandeling (Movisie, 2016).

Signalerende rol 

Als (wijk)verpleegkundige of casemanager dementie heb je een belangrijke signalerende rol. Volgens de ‘Verplichte Meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling’ ben je verplicht om bij een vermoeden van ouderenmishandeling door iemand uit de huiselijke kring een aantal stappen te doorlopen (Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz, 2016) . Deze stappen staan hieronder beschreven.

Het doorlopen van de stappen kan leiden tot een melding bij Veilig Thuis (het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling). Ouderenmishandeling door professionals dient te worden gemeld bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ).

Verplichte Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Iedere hulporganisatie en zelfstandige professional ontwikkelt een eigen meldcode. Daarin moeten in ieder geval de volgende 5 stappen staan:

  • Stap 1: In kaart brengen van signalen.
  • Stap 2: Overleggen met een collega. Eventueel raadplegen van Veilig thuis of een deskundige op het gebied van letselduiding.
  • Stap 3: Gesprek met de betrokkene(n).
  • Stap 4: Wegen van het huiselijk geweld of de kindermishandeling. En bij twijfel altijd Veilig thuis raadplegen.
  • Stap 5: Beslissen over zelf hulp organiseren of melden.

Waar moet je op letten?

Heb je een ‘niet-pluis-gevoel’? Heb je het gevoel dat er iets niet klopt bij jouw cliënt met dementie en zijn naasten? Maak jouw vermoeden van ouderenmishandeling altijd bespreekbaar. Praat erover met een collega, met de oudere of mantelzorger in kwestie zelf. Neem contact op met de huisarts of vraag advies aan Veilig Thuis.

Welke vragen stel je bij een ‘niet-pluis-gevoel’?

Heb je in welke vorm of mate dan ook een vermoeden of een 'niet-pluis gevoel' van ouderenmishandeling of verwaarlozing?

  • Ja, want:
    • De interactie en het gedrag van de mantelzorger en familie is niet kloppend.
    • De verklaring van de klacht en/of het letsel is niet passend of niet consistent.
    • Er is vertraging in het zoeken van medische hulp.
    • Er is overbelasting van (mantel)zorgers.
    • Er is sprake van verwaarlozing (persoon en/of leefomgeving)
    • Andere reden, namelijk…….
  • Nee, want ik heb geen reden om aan te nemen dat er sprake is van ouderenmishandeling

Tools en handreikingen

Movisie deelt verschillende tools voor gemeenten, professionals en vrijwilligers. Zoals de leidraad Veilige Zorgrelatie, Signalenkaart Ontspoorde Mantelzorg, handreiking voor vrijwilligers en de online filmpjes van Ouderenmishandeling: Je ziet het pas als je het gelooft! De hulpmiddelen zijn bedoeld om mishandeling te signaleren, te voorkomen en bespreekbaar te maken. 

Bekijk de tools en hulpmiddelen over ouderenmishandeling op movisie.nl

Meer informatie

Bronnen

Reageer op deze pagina

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Cookies op de website van Zorg voor Beter

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer