Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer
Home Thema's Dementie Verbeteren Gezamenlijke besluitvorming

Dementie

Gezamenlijke besluitvorming

Van mensen met dementie wordt vaak gedacht dat zij niet of nauwelijks in staat zijn deel te nemen aan besluitvormingsprocessen. In de praktijk en uit onderzoek blijkt dat mensen met dementie wel degelijk een stem kunnen hebben in het nemen van beslissingen. Ook voor de mensen rond een persoon met dementie is het wenselijk dat zij betrokken worden bij besluitvorming rond op gebieden als wonen, zorg, welzijn en mobiliteit.

Landelijk wordt gezamenlijke besluitvorming onderschreven als een gewenste werkwijze in de zorg. Ook de zorgstandaard dementie onderschrijft het belang van gezamenlijke besluitvorming.  Voor mensen met dementie en hun naasten verandert er in de loop van de tijd veel in het dagelijks leven. Gedurende het ziekteproces zullen de persoon met dementie en de direct betrokkenen diverse beslissingen moeten nemen op verschillende levensgebieden. De beslissingen hebben zowel impact op de persoon met dementie als de situatie van de mantelzorgers.

Vijf aandachtspunten voor zorgverleners

Leontien Groen – van de Ven van het lectoraat ‘Innoveren in de ouderenzorg’ van Hogeschool Windesheim deed van 2010 tot 2014 onderzoek naar gezamenlijke besluitvorming in zorgnetwerken van ouderen met dementie. Uit dit onderzoek kwamen vijf concrete aandachtspunten naar voren voor zorgverleners die werken met ouderen met dementie:

1. Ondersteun de eigen regie

Als casemanager of (wijk)verpleegkundige ondersteun je de persoon met dementie en diens  mantelzorger(s) bij het nemen van een gewenste mate van regie.  Iemand met dementie dreigt soms onder te sneeuwen door de inbreng van anderen. Het is belangrijk dat je hem (of haar) serieus neemt als medebeslisser. Geef hem de mogelijkheid een keuze te maken, achterhaal welke informatie hij aankan en vraag hem wat hij zelf wil. Maak hierbij onderscheid tussen wat de cliënt aangeeft en wat anderen voor hem belangrijk vinden.

 2. Plan het beslisproces 

In de loop van de tijd komen mensen met dementie en hun naasten voor meerdere beslissingen te staan op het gebied van vervoer, wonen, zorg en welzijn. Wanneer welke beslissing aan de orde is, is onderwerp van discussie tussen de betrokkenen. Als zorgverlener zie je beslissingen vaak eerder aankomen. Je kunt helpen in het vooruitdenken door tijdig onderwerpen aan te kaarten die van belang zijn voor de nabije toekomst. Samen met de persoon met dementie en zijn omgeving ga je vervolgens op zoek naar het juiste moment om de beslissingen daadwerkelijk te nemen. Vaak worden beslissingen bij dementie als erg emotioneel ervaren. Het is belangrijk om hier rekening mee te houden.  Is er eenmaal een beslissing genomen dan zorg je er als zorgverlener voor dat deze na verloop van tijd wordt geëvalueerd. Ook blijf je alert op signalen van ontevredenheid die het nodig maken beslissingen opnieuw te bespreken.

3. Ondersteun de informatieuitwisseling

Vaak zijn er meerdere mensen betrokken bij de zorg voor een persoon met dementie. Voor een goede besluitvorming is het belangrijk dat de betrokkenen informatie uitwisselen over de situatie, mogelijke opties en voor – en nadelen van deze opties. Als casemanager of (wijk)verpleegkundige kun je de informatieuitwisseling ondersteunen. Dit doe je bijvoorbeeld door oog te hebben voor  verbale overwegingen, emoties en acties van betrokkenen, die duidelijk maken wat zij belangrijk vinden voor de persoon met dementie.

4. Toewerken naar overeenstemming

Personen met dementie en hun naasten beleven de situatie elk op hun eigen manier. Bij het ondersteunen van gezamenlijke besluitvorming gaat het erom dat je de verschillende perspectieven boven tafel krijgt. En dat je als zorgverlener zoekt naar overeenstemming over wat te beslissen en wanneer. Hoe ga je hierbij te werk?

Het begint bij het gezamenlijk vaststellen wat de gewenste situatie is voor de persoon met dementie. Wanneer er signalen zijn dat een beslissing over een bepaald onderwerp nodig is, ga je in gesprek. Met alle betrokkenen wissel  je ideeën, wensen en gevoelens  uit omtrent het gesignaleerde probleem. Hoewel de persoon  met dementie soms weinig inbreng lijkt te hebben, kan de cliënt door het uiten van emoties en door acties wel degelijk een stem hebben. Wees als zorgverlener alert op de signalen.

Vervolgens bespreek je gezamenlijk mogelijke oplossingen van het probleem. Je stimuleert een gezamenlijke kijk op de situatie door het uitwisselen van gevoelens, consequenties en risico's van de verschillende opties in relatie tot de gewenste situatie. Bedenk hierbij dat voorkeuren in de loop van de tijd kunnen veranderen.  Als zorgverlener breng je zelf ook informatie in. Presenteer de informatie neutraal en stem de hoeveelheid informatie af op de mogelijkheden van de betrokkenen. Ga ook na of de informatie goed is overgekomen. Voor personen met dementie geldt dat ze naast overleg ook veel hebben aan het uitproberen van opties om hun mening te kunnen vormen. Bijvoorbeeld, door een keer te gaan kijken bij een dagopvang. 

5. Afspraken maken en vastleggen

Maak afspraken over wie betrokken willen worden bij beslissingen, hoe deze personen geïnformeerd willen worden en wie welke verantwoordelijkheid op zich neemt in het beslisproces. Het is handig om vooraf gezamenlijk mogelijke risico’s door te spreken en te bekijken hoe de voorkeuren van de persoon met dementie zo lang mogelijk gevolgd kunnen worden. Om het beslisproces voor iedereen inzichtelijk te houden, leg  je als zorgverlener de beslissing vast. Ook documenteer je wat er is besproken om tot deze beslissing te komen. Zo heeft iedere betrokkenen achteraf inzicht in de beslissingen en is een nieuwe zorgverlener bij een overdracht voldoende geïnformeerd.

Effectiviteit

Over de effectiviteit van gezamenlijke besluitvorming bij dementie is nog weinig bekend. In het algemeen zijn er wel aanwijzingen dat gezamenlijke besluitvorming bijdraagt aan grotere tevredenheid met keuzes en kwaliteit van leven.

Meer weten?

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]



Reacties

Anoniem 27/10/2016

Nieuwe link naar het onderzoek van Leontien Groen, volgens mij:
http://www.windesheim.nl/onderzoek/onderzoeksthemas/gezondheid-en-welzijn/innoveren-met-ouderen/onderzoeksprojecten/shared-decision-making-in-zorgnetwerken--van-ouderen-met-dementie/


Dorien 25/10/2016

De link naar het onderzoek van Leontien Groen is niet kloppend (meer).


Johanneke van der Bijl

mail | meer info

j.vanderbijl@vilans.nl

Lees meer

NieuwsDementie

Meer nieuws

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven