Dementie

Culturele verschillen bij dementie

Eén op de tien mensen met dementie is migrant. Het aantal migranten met dementie stijgt twee keer zo snel als het aantal autochtonen met dementie. Daarnaast hebben niet-westerse migranten drie tot vier keer zoveel kans op dementie. Voor migranten is dementie een relatief onbekendheid verschijnsel, daarom is het goed om in te spelen op de behoeften en achtergronden van deze groep. 

Inspelen op de behoeften en achtergrond is eigenlijk niets anders dan persoonsgerichte ondersteuning en zorg bieden.Toch blijkt dat daar in de praktijk extra aandacht voor nodig is. Persoonsgerichte zorg is nog niet vanzelfsprekend. Hoe signaleer je dementie bij niet-westerse migranten en hoe maak je dat bespreekbaar, rekening houdend met hun waarden en normen?

Cultuursensitief zorgen

Signaleren van dementie

In andere culturen is het taboe op dementie groot. Dementie wordt in veel culturen gezien als iets om je voor te schamen, of zelfs als een straf van God. Daarom zullen migranten er niet snel open over praten, wat het signaleren bemoeilijkt. Tips en hulpmiddelen bij het signaleren: 

  • Infosheet vraaggericht werken met oudere migranten met dementie en hun mantelzorgers (pdf) Deze infosheet van Pharos gaat in op de vraag of zorgprofessionals de (juiste) zorgvraag van migrantenouderen herkennen, welke factoren daarbij een rol spelen en hoe zij hiermee om kunnen gaan. 
  • 6 tips om dementie te herkennen bij een niet-westerse migrant van klinisch geriater en onderzoeker Jos van Campen op de website van Nursing
  • Online test SignaLeren met filmpjes en vragen in het Turks, Marokkaans-Arabisch, Berbers en Nederlands over de meest voorkomende signalen van dementie. De test is gemaakt door Alzheimer Nederland. Familie, mantelzorgers, mensen met (mogelijke) dementie en zorgverleners kunnen de test gebruiken om dementie te herkennen en bespreekbaar te maken.
  • Wachtkamervideo's over dementie van Pharos in vier talen. De filmpjes vergroten de bewustwording over dementie en vertellen patiënten in hun eigen taal waar zij terecht kunnen met hun vragen. Bekijk het filmpje met Nederlandse tekst: 

https://youtu.be/AX3cqxrVojQ

Bekijk de video in vier talen op YouTube

Diagnose stellen

Verhoudingsgewijs groeit het aantal mensen met dementie sneller onder migranten. Toch is er sprake van onderdiagnose. Dementie wordt vaak niet herkend. De eerste generatie migranten komen minder snel op consult bij de huisarts met klachten over het geheugen omdat ‘vergeetachtigheid er nou eenmaal erbij hoort’. Huisartsen waren - zeker in het verleden - geneigd om vragen te stellen die wat minder op de migrantendoelgroep van toepassing zijn. Zo vroegen ze of de patiënt zelf het eten bereidde, of hij de administratie nog bijhield. De oudere migrant wordt vaak van alles uit handen genomen, waardoor dergelijke taken al lang niet meer tot het reguliere tijdverdrijf horen.

Casus familie Demir 

In de casus over de familie Demir op de website van Pharos lees je hoe je signalen van dementie en de diagnose bespreekbaar maakt met migranten en hun familie. In het verhaal worden allerlei hulpmiddelen genoemd die je kunt inzetten in een gesprek met migranten, zoals de Teach-backmethode, de Tolkentelefoon en cultuursensitieve communicatie. 

Screeningsinstrumenten RUDAS en IQCODE 

De RUDAS is een korte cognitieve screeningstest op dementie, geschikt voor analfabeten en migranten. Andere bekende diagnose-instrumenten zijn niet geschikt voor mensen die niet of niet goed kunnen lezen en schrijven. Download het screeningsinstrument RUDAS (pdf) 

Om zekerder te zijn van de uitkomst kun je de RUDAS ook combineren met een ander screeningsinstrument: de IQCODE (NHG-standaard Dementie). Deze test wordt afgenomen bij een naaste. Een mantelzorger die de patiënt minimaal 10 jaar kent, beantwoordt de vragen uit deze test. Download de IQCODE-vragenlijst (pdf)

Zorg en ondersteuning na de diagnose

Pharos heeft een gesprekslijst ontwikkeld om meer te weten te komen over het leven en de (culturele) achtergrond van de persoon met dementie en zijn naasten. De lijst 'Zorgen doe je samen' is gemaakt voor verzorgenden en verpleegkundigen, maar ook praktijkondersteuners en casemanagers kunnen hem gebruiken in hun consult. De vragen zijn bedoeld om in gesprek te gaan met de mantelzorger(s) van mensen met dementie. Download de gesprekslijst Zorgen doe je samen (pdf)

Informele hulp

Bij migranten met dementie speelt familie een belangrijke rol. Van de niet-westerse mensen met dementie woont 99 procent nog thuis. Informele hulp biedt dan een grote uitkomst. Hulp van buitenaf wordt bij informele zorg vaak pas vrij laat ingeroepen. Lees meer over informele hulp bij dementie: 

Woongroepen en verpleeghuizen voor migranten

Zo'n honderd woon- en zorginitiatieven verspreid over het land richten zich op oudere migranten. Dit zijn vooral cultuurspecifieke woongroepen voor een doelgroep met een afgebakende migratieachtergrond, bijvoorbeeld ouderen van Surinaamse of Molukse komaf. Het Kennisplatform Integratie & Samenleving (KIS) voerde een verkenning uit naar deze (woon)zorginitiatieven samen met het Netwerk van Organisaties voor Oudere Migranten en het Aedes-Actiz Kenniscentrum Wonen-Zorg. Zij maakten een levende lijst’ met woongroepen, verpleeghuizen en aanbieders van thuiszorg en dagbesteding. De lijst is een momentopname, want het aantal (woon)zorginitiatieven dat zich richt op ouderen met een migratieachtergrond blijft toenemen.

Naar de lijst met (woon)zorginitiatieven voor migranten op de website van het KIS

Meer informatie

Meer informatie en tools voor mensen met een migratieachtergrond?

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Tara Koenders

mail | meer info

t.koenders@vilans.nl

Lees meer

Tara Koenders

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer