Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer

Vernieuwend zorgen

Werken met zorgportalen

Steeds meer zorgorganisaties bieden online zorgdiensten aan. Zoals online een afspraak inplannen, het medisch dossier (deels) inzien, een eConsult aanvragen of met zelfmanagementtools aan de slag gaan. Hoe zet je eHealth in en stimuleer je het gebruik ervan?

Hoe zet je eHealth in? In deze drie video's zie je hoe praktijkondersteuner Els en diabetespatiënt Jeff gebruik maken van eHealth. Jeff werkt met een online individueel zorgplan, daar kan hij het verloop van zijn meetwaarden inzien. Zo heeft hij meer grip op zijn gezondheid. Als hij vragen heeft stuurt hij Els een mailtje, via het e-consult.

https://youtu.be/gLjPDQx74L0

https://youtu.be/xzQIWyax8iI

https://youtu.be/5glO_aLz1rA

Bescherm de privacy van je cliënt

Om aan te sluiten bij de veranderingen in de digitale wereld heeft de Europese Commissie in 2016 een nieuwe wet aangenomen voor bescherming van persoonsgegevens. De nieuwe Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) gaat in mei 2018 in werking. Deze vervangt de huidige Wet Bescherming Persoonsgegevens (Wbp). 

Wat gaat er veranderen?

De belangrijkste wijzigingen op een rij:

  • Zorg- en welzijnsinstellingen zijn verplicht om een functionaris voor de gegevensbescherming (FG) aan te stellen, omdat zij bijzondere persoonsgegevens verwerken.
  • Er zijn nieuwe voorwaarden om geldige toestemming te krijgen van mensen om hun persoonsgegevens te verwerken. Organisaties moeten kunnen bewijzen dat zij geldige toestemming hebben gekregen. Het moet voor mensen net zo makkelijk zijn om hun toestemming in te trekken als om die te geven.
  • Organisaties hebben verantwoordingsplicht: zij moeten met documenten kunnen aantonen dat zij de juiste organisatorische en technische maatregelen hebben genomen om aan de AVG te voldoen.
  • Verwerkingen van persoonsgegevens hoeft door organisaties niet meer te worden gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
  • Mensen hebben het recht om een organisatie te vragen hun persoonsgegevens te verwijderen. Straks kunnen zij eisen dat de organisatie de verwijdering doorgeeft aan alle andere organisaties die deze gegevens hebben gekregen.

Bekijk een samenvatting van de nieuwe wet en regelgeving (SIGRA, 2017, pdf)

Wat kun jij als zorgverlener doen?

Beschermen persoonsgegevensHoe voorkom jij dat cliëntgegevens door onzorgvuldig gebruik op straat belanden? Digitale veiligheid van cliëntgegevens is een taak van de werkgever, maar ook als zorgmedewerker kun je veel doen. Drie landelijke campagnes bieden informatie en inspiratie.

  1. De SIGRA-campagne  'Persoonsgegevens? Daar ga ik integer en zorgvuldig mee om!
    De campagne is inmiddels afgelopen, maar de materialen zijn nog online beschikbaar. Download folders en posters van situaties waarin de privacy geschonden wordt met uitleg over hoe je deze situaties kunt voorkomen. Ga naar de campagnesite van SIGRA
  2. Alert Online
    De campagne Alert Online, met als thema: ‘Word een Cybersecurity Held!’. De campagne is erop gericht om als zorgverlener ‘alert online’ te zijn, het goede voorbeeld te geven en anderen hierbij te helpen. Bijvoorbeeld door je oma te leren om een valse e-mail te herkennen of door een artikel over veilige wachtwoorden te delen op Facebook. Ben je benieuwd hoe alert jij online bent? Doe de cyberskillstest
    Bekijk de campagnesite Alert Online
  3. De ‘Zeker campagne’ van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ). Ook zij hebben een quiz gemaakt om jouw capaciteiten op het gebied van privacybescherming te testen.
    Naar de Zeker campagne

Gebruik van zorgportalen blijft achter

Uit de jaarlijkse eHealth-monitor van het Nictiz en het NIVEL komt naar voren dat zorgconsumenten nog relatief weinig gebruik maken van digitale mogelijkheden. Positief is dat de groep zorggebruikers die weten wat bij hun huisarts aan online diensten beschikbaar is, langzaam maar zeker toeneemt. Toch is er een hardnekkig contrast tussen zorggebruikers (bijna 50%) die aangeven graag online diensten te willen gebruiken en het relatief beperkte gebruik ervan. Lees meer trends over de eHealth op de website van de eHealth-monitor.

Zeven tips voor een succesvol zorgportaal

Wat kun je als zorgverlener doen om het gebruik van online zorgdiensten te bevorderen? Zeven tips:

  1. Informeer patiënten én praktijkmedewerkers
    Om een zorgportaal te kunnen gebruiken, moet je eerst weten dat het er is en hoe het werkt. Veel patiënten én praktijkmedewerkers zijn niet goed op de hoogte. Als ze al weten van het bestaan van het portaal, weten ze vaak niet precies wat de mogelijkheden zijn en hoe het werkt.
  2. Hou het simpel
    Patiënten en praktijkmedewerkers die wel met een patiëntenportaal aan de slag gaan, raken vaak overvoerd door de vele functionaliteiten en keuzemogelijkheden. Begin daarom met één of enkele functionaliteiten. Doe daar ervaring mee op. Als dat goed gaat, breid dan uit.
  3. Sluit aan bij de behoefte
    De huidige patiëntenportalen zijn vaak ontwikkeld door IT-leveranciers samen met huisartsen. Ze zijn niet altijd ontworpen vanuit de wensen en behoeften van zorgconsumenten. Neem dit mee in je afweging om bij aanschaf van een portaal. En overleg met de leverancier in hoeverre aanpassingen mogelijk zijn.
  4. Betrek praktijkmedewerkers bij de aanschaf en implementatie
    Vaak besluit het management tot de aanschaf van een patiëntenportaal. Het is belangrijk de praktijkmedewerkers hierbij te betrekken en om samen heldere en haalbare implementatie- en opschalingsdoelen te stellen. Het management moet wel betrokken blijven bij de implementatie van het traject en het monitoren van de resultaten.
  5. Maak het werken met het portaal onderdeel van het zorgproces
    Het werkt het beste als het gebruik van een patiëntenportaal wordt ingebed in het zorgproces. Zo kan het de basis vormen van een structurele verandering waarin bijvoorbeeld het consult meer is dan een ‘voortgangsgesprek’. Stimuleer dat de patiënt het tijdstip uitkiest, beschikt over de medische gegevens en het gesprek voorbereidt. En neem dan samen de stand van zaken door.
  6. Neem de tijd voor gewenning
    Het introduceren van een nieuwe werkwijze vraagt behoorlijk wat tijd, aandacht en geld. Denk daarbij aan het voorlichten en trainen van medewerkers, het aanpassen en eigen maken van werkprocessen.
  7. Heb reëele verwachtingen
    Patiëntenportalen zetten vaak in op online coaching op bewegen, gezonde voeding en stoppen met roken. Doelen die ook zonder e-health al lastig zijn. Patiëntenportalen zijn een hulpmiddel, geen totaaloplossing voor het complexe vraagstuk van zelfmanagement en eigen regie.

Deze aandachtspunten zijn verzameld door Vilans in samenwerking met de DOH Zorggroep (De Ondernemende Huisarts), Zorggroep Almere, Zorggroep Synchroon en Rijncoepel. In Medisch Contact verscheen in het artikel Patiëntenportaal werkt niet vanzelf van Doortje Boshuizen en Wendelien Loopik.

Het ideale zorgportaal?

Wat zijn de ideeën en behoeften van de eindgebruikers voor hun ideale patiëntenportaal? Vilans ging op onderzoek uit. Een ontwerpwedstrijd, interviews en creatieve bijeenkomsten leverde 40 vernieuwende ideeën op voor een online zorgportaal.

Het ideale zorgportaal

Een greep uit de ideeën:

  • Laat het patiëntportaal meegroeien met de behoeften en de levensfase van de patiënt.
  • Stuur ouderen een reminder voor hun afspraak.  
  • Laat patiënten via het portaal zelf een kliniek kiezen: liever dichtbij of liever snel aan de beurt? 
  • Bied beeldbellen aan als ondersteuning bij zelfmetingen (bloeddruk of glucose meten).
  • Maak een landelijke portal mijngezondheid.nl, net als mijnoverheid.nl.

Lees alle ideeën in de Inspiratiewijzer Huisarts, ken uw klant (pdf)

Ervaringen van zorgverleners met patiëntenportalen

Huisarts Eugen Zuiderwijk, Maarssenbroek:

‘Starten met eHealth is een kwestie van durven. Sinds 2014 bieden wij onze patiënten een patiëntenportaal. Natuurlijk zijn er altijd mitsen en maren te bedenken om het uit te stellen. Maar als je je daardoor laat leiden gebeurt er nooit iets. Wat helpt is een innovatieve cultuur in de organisatie. En je begint natuurlijk met de meest veranderingsgezinde collega’s. Dan nog heeft het tijd nodig. Een succesfactor? Onze praktijkassistenten vormen de dagelijkse helpdesk. Dat heeft de drempel enorm verlaagd. Zij hebben al tientallen patiënten telefonisch begeleid. Al mijn collega’s hebben elke dag een Aantal e-diensten. We hebben heel hard gewerkt om ook de fysiotherapie en de apotheek in te sluiten en dat is gelukt.’

Huisarts Gijsje Duijzer en ketencoördinator Carola van Maris:

‘Het introduceren van online zorgdiensten leek in eerste instantie redelijk eenvoudig, maar er komt heel wat bij kijken. Voor we van start gingen organiseerden we bijeenkomsten met huisartsen, assistenten, praktijkondersteuners en patiënten. Daar probeerde ik steeds de vertaling naar de praktijk te maken. Ik liet patiënten zien wat ze aan een patiëntenportaal kunnen hebben. En ik probeerde collega’s te enthousiasmeren. Onze praktijk startte met de mogelijkheid om online afspraken te maken. Dat verliep rustig. Mensen moeten eerst ervaren dat het handig is dat ze ’s avonds online een afspraak kunnen maken in plaats van ’s morgens bellen. Als mensen er eenmaal aan gewend zijn, willen ze meer. We hebben een aantal patiënten geïnterviewd en die noemen het e-consult, inzage in het eigen dossier, de mogelijkheid om verslaglegging te lezen en het bekijken van labuitslagen als wenselijke uitbreidingen van het systeem.’

Rosanne Hendriks, POH GGZ:

‘Wij maken een beperkt aantal afspraken met de patiënt, meestal vijf. We bespreken wat we in die tijd gaan doen en leggen dat vast in een plan van aanpak. Tussen de afspraken door kunnen patiënten ons bereiken via een e-consult. Beide diensten: digitaal een afspraak maken en een e-consult worden aangeboden via het patiëntenportaal MijnGezondheid.net (MGn). Na het indienen van een digitaal consult ontvangen patiënten via MGn bericht van de doktersassistente over wanneer ze een reactie op het e-consult kunnen verwachten.’

Online inzage: hoe regel je dat? 

Online inzage is een omstreden onderwerp. Voorstanders vinden dat online inzage de betrokkenheid van patiënten bij hun behandeling vergroot en dat het eigen regie versterkt. Tegenstanders vrezen dat het bij patiënten onnodig zorgen en misverstanden zal oproepen en dat zij als zorgverlener meer werk zullen hebben om dit op te lossen. Na jarenlange discussies is eind 2016 de ‘Wet cliëntrechten bij de verwerking van gegevens’ door de Eerste Kamer aangenomen. Hierdoor is het recht op online inzage wettelijk vastgelegd. De vraag is niet meer óf zorginstellingen online inzage willen gaan bieden, maar wannéér en hoe zij dat gaan doen. Zorgverleners krijgen drie jaar de tijd om de zaken rondom online inzage op orde te krijgen. 

Hoe werkt online inzage?

Hoe werkt online inzage en wat zijn de voordelen? Bekijk het animatiefilmpje van de DigitaleZorgGids:

https://youtu.be/0LmGW4ig2Ys

Voorwaarden voor veilige uitwisseling

De nieuwe goedgekeurde  ‘Wet cliëntrechten bij de verwerking van gegevens’ regelt de voorwaarden voor een veilige uitwisseling van medische gegevens. Bepaalde onderdelen, zoals het digitaal inzagerecht en gespecificeerde toestemming van patiënten, gaan pas na drie jaar in. Dan moet duidelijk zijn of de informatie-uitwisseling technisch uitvoerbaar en betrouwbaar is. En of zoiets als gespecificeerde toestemming van patiënten gaat werken.

Gespecificeerde toestemming

Wat is gespecificeerde toestemming? In de nieuwe wet is de manier van toestemming vragen aan de cliënt aangescherpt. De cliënt moet bij het verlenen van toestemming specifiek aangeven of hij voor alle of bepaalde gegevens toestemming geeft en voor welke (categorieën van) zorgaanbieders die gegevens beschikbaar mogen komen.

Twijfels over uitvoerbaarheid

Artsenkoepels als de KNMG, de KNMP en de LHV hebben grote twijfels over de uitvoerbaarheid van deze nieuwe regeling om toestemming te geven. Zorgverleners krijgen daarom drie jaar de tijd om organisatorische en technische aanpassingen te doen, zodat alleen gegevens worden uitgewisseld met andere zorgaanbieders volgens de verleende toestemming.

Vragen en keuzes

Veel zorginstellingen zullen de komende jaren aan de slag gaan met online inzage. Bijvoorbeeld via een zorgportaal. Vragen en keuzes die daarbij een rol spelen:  

  • Waar en wanneer begin je? 
  • Wie betrek je erbij: zorgverleners, patiënten, juristen, ICT’ers? 
  • Geef je inzage in alle gegevens of slechts een gedeelte? 
  • Geef je real-time inzage of met vertraging? 
  • Hoe geef je inzage een plek in het zorgproces?

Kennismagazine online inzage 

Kennismagazine online inzage

Het Nictiz maakte een kennismagazine over dit onderwerp en zette de 10 belangrijkste adviezen en inzichten voor zorgorganisaties op een rij:

  1. Digitalisering betekende eerst een stap terug voor patiënten. Online inzage is de broodnodige stap voorwaarts.
  2. Online inzage wint aan populariteit en bekendheid – maar er is nog een wereld te winnen.
  3. Denk niet dat je zelf de pet van patiënt op kunt zetten. Patiënten zien andere dingen, die ervoor zorgen dat je online inzage op een gebruiksvriendelijke en zinvolle manier kunt aanbieden.
  4. Zorgverleners hebben een cruciale rol in het doen slagen van online inzage.
  5. Wet- en regelgeving is vaak niet zo zwart-wit als wordt gedacht en laat ruimte voor het maken van eigen keuzes. Breng in een vroeg stadium de belangrijkste keuzes in kaart en maak op basis daarvan een doordacht juridisch beleid.
  6. Doe online inzage er niet een beetje bij.
  7. Maak het voor zorgverleners zo gemakkelijk mogelijk het portaal onder de aandacht te brengen. 
  8. Zorg dat er een plek is waar patiënten worden geholpen met het aanmaken van een portaal-account en het gebruik van de inzagevoorziening.
  9. Wat je ook toont, doe het zorgvuldig.
  10. Zorg dat je project niet stopt zodra je live bent gegaan.

Download het kennismagazine Online inzage, hoe regel ik dat? (pdf)

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Johan van der Leeuw

mail | meer info

j.vanderleeuw@vilans.nl

Lees meer

NieuwsVernieuwend zorgen

Meer nieuws

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven