Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer

Vernieuwend zorgen

Consumenten-eHealth

Consumentenelektronica zoals grijparmen, GPS-trackers en knuffeldieren zijn goed bruikbaar in de zorg. Wat betekent dit voor zorgverleners? Wat zijn de voor- en nadelen?

Wat is consumenten-eHealth?

Consumenten-eHealth is direct op de markt aan consumenten aangeboden informatie- en communicatietechnologie, zonder tussenkomst van zorgverleners, met als doel de gezondheid van gebruikers te ondersteunen of te verbeteren. Deze definitie is afkomstig van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ, 2015).

Inspiratiebox: handige digitale producten

Een knuffelzeehond, een grijparm, een GPS-tracker: maak kennis met zeven voorbeelden van consumenten eHealth die het leven met een ziekte of beperking gemakkelijker maken. Technologie ontwikkelt razendsnel, steeds vaker ondersteunt het de zorg, maar het is nog niet vanzelfsprekend. De Inspiratiebox technologie en zorg (pdf) geeft een overzicht van meer dan 100 technische hulpmiddelen en apps die zorgverleners kunnen gebruiken om het leven van ouderen of mensen met een beperking makkelijker of aangenamer te maken. Voorbeelden uit deze Inspiratiebox:

  • Spotter GPS tracker
    De Spotter GPS tracker is oorspronkelijk bedoeld voor kinderen, maar blijkt ook geschikt voor  ouderen met dementie. Door de Spotter kan een cliënt meer bewegingsvrijheid krijgen omdat hij zelfstandig op stap kan, terwijl hij toch in de gaten wordt gehouden. Vilans liet de Spotter testen bij zorgorganisatie Talmahaven. Verzorgers waren door de Spotter meer geneigd om cliënten zelfstandig naar buiten te laten gaan. Lees ook meer over deze GPS-hulpmiddelen op de website van de Kenniscirkel Domotica.
  • Grijparm Jaco
    De ‘Jaco’ is een robotmanipulator voor mensen in een rolstoel die hun handen niet goed kunnen gebruiken. De grijparm van de Jaco wordt aan een rolstoel bevestigd en helpt de gebruiker bij het uitvoeren van dagelijkse handelingen zoals: eten, drinken, iets oprapen of apparaten uit of aan zetten.
  • CRDL om contact te maken
    De CRDL (spreek uit als ‘cradle’) is speciaal ontworpen om contact te leggen met iemand met dementie, autisme of een verstandelijke beperking. De CRDL maakt contact mogelijk door aanraking tussen mensen te vertalen in geluid. Als twee mensen hun hand op het houten voorwerp leggen en elkaar aanraken, komt er geluid uit de CRDL. Zo vindt een ontmoeting plaats tussen een cliënt met dementie en een verzorger of familielid.
  • Maaltijdrobot Obi
    De maaltijdrobot Obi is een hulpmiddel voor mensen die niet meer zelfstandig kunnen eten. De robotarm staat op tafel en grijpt eten van het bord met het bestek dat aan het uiteinde van de arm vastzit. De patiënt kan de arm zelf besturen door met zijn kin of voet een joystick te bedienen en eten naar zijn mond te brengen.
  • FreeStyle Libre: glucose meten
    Met het FreeStyle Libre-systeem kunnen diabetespatiënten hun glucose op elk moment van de dag meten, zonder routinematig in de vingers te hoeven prikken. De patiënt brengt de sensor aan op de bovenarm, en vervangt de sensor na veertien dagen. Door een reader van zakformaat langs de sensor te halen, meet het apparaat de actuele glucose. De meetresultaten zijn direct op de reader af te lezen.
  • Robot dieren - Paro, JustoCat, Ginger en Pleo
    Dit zijn belevingsgerichte robots waar je voor moet zorgen. Pleo is een dinosaurus met emoties. Pleo kan bijvoorbeeld zorgen voor afleiding bij het verwerken van (nare) gebeurtenissen zoals behandelingen in het  ziekenhuis. Paro, een zeehond, en robotkatten Justocat en Ginger, worden vooral gebruikt voor een therapeutische inzet naast de menselijke zorg. Meer over robots in de zorg (werkplaats van Zorg voor Beter).
  • Tile: zoekgeraakte voorwerpen terugvinden
    Er zijn steeds meer oplossingen om sleutels, een portemonnee en andere voorwerpen te vinden. Tile is een van die mogelijkheden, een sleutel hanger die je met behulp van Bluetooth kan traceren. Zo kan je op afstand zien waar het voorwerp ligt dat je kwijt was.
  • Daymate helpt bij dagstructuur
    Daymate is een app voor op je smartphone of tablet die mensen helpt bij hun dagstructuur. De app maakt gebruik van iconen. Nadat er een gewenste dagstructuur is gemaakt helpt de app gedurende de dag met de taken door een icoon te tonen van de taak die je nog moet doen. Je kunt daarbij ook aangeven hoe soepel het uitvoeren van de taak ging.
  • Bewegen stimuleren met een computer spel
    De Qwiek play, de SilverFit 3D en de KINEMOTO zijn drie verschillende systemen waarmee je door middel van lichaamsbewegingen een computerspel kunt spelen. Er zijn verschillende spellen beschikbaar voor verschillende niveaus.

Meer informatie over technische hulpmiddelen:

Ervaringen van zorgconsumenten

Wat hebben eHealth-toepassingen te bieden aan consumenten en zorgverleners? Op de Facebookpagina Oh is dat eHealth! delen mensen in een kort filmpje wat voor hen de toegevoegde waarde is.

Babet van Pinxteren vertelt over de Sleep Cycle app:

https://youtu.be/el9cTw4HLSM

Nico vertelt over de vriendenapp die ingezet kan worden bij mantelzorg:

https://youtu.be/DjPzF4nYfmc

Student fysiotherapie Michelle Bakker houdt online spreekuur:

https://youtu.be/PZx4NOUq0kM

Ervaringen van zorgverleners 

Praktijkondersteuner Loes Thielen:

Praktijkondersteuner Loes Thielen‘In onze praktijk hebben we goede ervaringen met de Eetmeter van het Voedingscentrum en app’s op het gebied van beweging, zoals Runkeeper en Endomondo. We zetten de Eetmeter in als iemand gewichtsvermindering nastreeft of meer wil leren over de samenstelling van voedingsproducten.

Beweeg-app's laten goede resultaten zien

App’s ter stimulering van beweging laten vaak goede resultaten zien. Na uitleg kan de patiënt zijn eigen doelen stellen. Hij ontvangt daarna motiverende berichtjes, die hem extra stimuleren om zijn persoonlijke doel te behalen. Bij de meeste patiënten die ermee gestart zijn, heeft het geholpen om meer te bewegen, af te vallen en betere glucosewaarden te krijgen.

Goed om patiënten op app's te wijzen

Het is nog niet zo dat patiënten zelf komen met het idee om app's te gebruiken. Het is belangrijk om alert te blijven en de patiënt te wijzen op de mogelijkheden. Een uitzondering zijn jongere diabeten, die doen zelf al meer met de smartphone of tablet. Steeds meer ouderen zijn actief met tablet en mobiel maar ik merk dat zij de ondersteuning van een app niet zo zien.' 

Onderzoek mediagebruik babyboomers

Nederlandse zorginstellingen zijn nog niet klaar voor het tv-, telefonie- en internetgebruik van babyboomers (de generatie geboren tussen 1940 en 1955). Dat blijkt uit onderzoek van adviesbureau Diversions onder 163 zorginstellingen.

Internetgebruik verschilt

Internetgebruik ouderenHet bureau vergeleek onder meer de wensen van babyboomers met die van de huidige bewoners van zorginstellingen (de zogenoemde 'stille generatie', geboren tussen 1925 en 1940). Het grootste verschil tussen de twee generaties zit in het internetgebruik. De babyboomers hebben er tijdens hun werk al veel ervaring mee opgedaan en zien het als absoluut noodzakelijk. Zij doen er van alles mee: van het regelen van bankzaken tot het bestellen van spullen. Bij de stille generatie is internet niet vanzelfsprekend en meestal ook niet aanwezig. Minder dan de helft van de onderzochte zorginstellingen biedt momenteel internet als dienst aan. In slechts 25 procent van de instellingen is er een directe verbinding per kamer.

Download onderzoek mediagebruik babyboomers (pdf)

7 voordelen van consumenten-eHealth

Wat betekent de opkomst van consumenten-eHealth voor de rol van jou als zorgverlener? Je zult steeds meer de rol van coach op je nemen. Je begeleidt patiënten bij de interpretatie van de gegevens die zij zelf hebben verzameld. Deze werkwijze biedt veel voordelen:

  1. Patiënten kunnen door gebruik van consumenten-eHealth met meer regelmaat bijhouden hoe hun gezondheid zich ontwikkelt.
  2. Gebruik van consumenten-eHealth biedt kansen om tijdig afwijkende waarden te signaleren, bijvoorbeeld een bloedglucose of bloeddruk die te hoog is.
  3. Patiënten kunnen zich beter voorbereiden op het consult. Ze hebben de informatie over hun gezondheid immers al vooraf verzameld en kunnen met die informatie nadenken over het gesprek met de zorgverlener.
  4. Doordat er tijdens het consult niet gemeten hoeft te worden, blijft er meer tijd over om met de patiënt in gesprek te gaan.
  5. Bij sommige patiënten geeft meten tijdens het consult door spanning een onbetrouwbaar beeld. Gebruik van consumenten-eHealth in de thuissituatie kan dan uitkomst bieden.
  6. De komst van consumentenelektronica maakt het voor patiënten steeds makkelijker om hun waarden bij te houden en inzichtelijk te presenteren.
  7. Gebruik van consumenten-eHealth kan bijdragen aan een actievere rol van patiënten omdat zij door zelf te meten goed op de hoogte zijn van het verloop van hun gezondheidssituatie.

4 nadelen van consumenten-eHealth

Naast voordelen kleven er ook enkele nadelen aan het gebruik van consumenten-eHealth:

  1. Elke week komen er nieuwe apparaten en toepassingen op de markt. Niet alle hulpmiddelen zijn even goed en betrouwbaar. 
  2. Patiënten kunnen bezorgd worden als ze door vaak te meten zien dat waardes wat afwijken van de normale situatie. Het gevaar bestaat dat ze zich onnodig zorgen maken en daardoor wellicht meer (en onnodige) zorg consumeren. Als zorgverlener kun je patiënten coachen over het moment waarop zij aan de bel moeten trekken en wanneer ze het zelf nog even kunnen aankijken.
  3. Een vraag is hoe je als zorgverlener de bloedsuikerwaardes die jouw patiënt netjes heeft bijgehouden in een app, benut in je consult. Lang niet alle informatiesystemen van zorgverleners zijn technisch in staat om informatie afkomstig van consumenten-eHealth te koppelen.
  4. In apps waarin patiënten zelf informatie opslaan is de privacy van de gegevens niet altijd goed geregeld. De instructiekaart ‘Medische app's: veilig & betrouwbaar?’ op de website van Zorgbelang Brabant biedt tips waarmee patiënten kunnen controleren of een medische app betrouwbaar is.

Voorlichting geven over consumenten-eHealth

De opmars van het gebruik van consumenten-eHealth is niet meer tegen te houden. Het is voor zorgverleners belangrijk om cliënten voorlichting te geven, de voors en tegens te bespreken en zo de kansen die consumenten-eHealth biedt te benutten en de risico’s te verminderen. Meer hierover lees je in de RVZ-publicatie Consumenten eHealth A game changer?! - RVZ, 2015 (pdf)

Op zoek naar een digitaal product?

Ben je op zoek naar een app, een eHealth-toepassing of wil je je laten inspireren door wat er allemaal is? Bekijk een actueel overzicht van betrouwbare digitale zorgproducten en hulpmiddelen op deze websites:

Bron

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]