Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn
Vernieuwend zorgen

Augmented Reality (AR) in de zorg

Augmented Reality (AR) is een technologie waarmee aan een weergave van de realiteit virtuele elementen worden toegevoegd. In het Nederlands betekent 'Augmented Reality' letterlijk: verrijkte werkelijkheid.

Met behulp van AR kan digitale content (tekst, beeld, geluid) toegevoegd worden aan het gezichtsveld. Dit kan bijvoorbeeld met behulp van een smartphone of een AR-bril. Bij AR is de realiteit/het dagelijks leven de basis, dit in tegenstelling tot Virtual Reality waarin een virtuele werkelijkheid wordt gecreëerd.

Werkplaats 'Zinvolle inzet van Augmented Reality'

Afgelopen jaar hebben 16 organisaties deelgenomen aan de Vilans-werkplaats 'Zinvolle inzet van Augmented Reality'. De deelnemers van de werkplaats onderzochten hoe AR zinvol kan worden ingezet in de langdurige zorg. In totaal deden tien zorgorganisaties en zes onderwijsinstellingen mee. Allemaal hadden ze prangende vragen over en ervaringen op het gebied van Augmented Reality. Het doel van deze werkplaats was om zorgprofessionals en docenten handvatten te geven die hen voorbereiden op nieuwe technologie zoals Augmented Reality. In vier bijeenkomsten is gekeken naar de behoeftes en ervaringen in de praktijk, en zijn de technologische mogelijkheden verkend.

Geleerde lessen van de werkplaats

Sjors Groenveld, Tech@doptie

Hoe kijk je aan tegen Augemted Reality in het huidige onderwijs? 

Op dit moment is het echter nog een grote uitdaging om goede content voorhanden te hebben.

‘Steeds meer onderwijsinstellingen starten met experimenten om de toegevoegde waarde van augmented reality te onderzoeken. AR geeft de mogelijkheid om aan de ‘echte wereld’ extra informatie toe te voegen en kan hiermee in potentie een belangrijke bijdrage leveren aan het leerproces in het onderwijs. Bijvoorbeeld in de vertaling van theorie naar praktijk kan met behulp van AR een visuele en interactieve uitwerking getoond worden. In plaats van alleen lezen over een theorie kun je dan de effecten van die theorie direct toepassen op je omgeving. Onder andere in zorg- en welzijnsonderwijs levert dit heel veel potentiele toepassingen op. Op dit moment is het echter nog een grote uitdaging om goede content voorhanden te hebben. Het aanbod is vooralsnog beperkt en het zelf maken van educatieve AR content is nog niet eenvoudig genoeg dat iedereen binnen het onderwijs hiermee aan de slag kan gaan.’ 

Hoe denk je dat de toepassing van AR in het onderwijs er uitziet over 10 jaar?

‘Uiteindelijk zal de toegevoegde waarde voor het onderwijs doorslaggevend zijn in het al dan niet wijdverspreid inzetten van AR in het onderwijs. Welke toepassingen kunnen we met elkaar ontwikkelen om op de vragen die spelen in het onderwijs een antwoord te formuleren? Uiteraard is het daarnaast van belang dat de apparatuur voorhanden is, dat de instellingen het gebruik ervan faciliteren en dat betrokken docenten en onderwijsinstellingen beschikken over bijbehorende competenties.’ 

Welke lessen heb je afgelopen jaar geleerd door deel te nemen aan de werkplaats?

‘Door afgelopen jaar met diverse andere onderwijs- en zorginstellingen samen te werken in de Vilans werkplaats hebben wij zicht gekregen op de behoeftes en de ervaringen rondom de inzet van AR in de zorg en bijbehorend onderwijs. Het blijkt nog niet eenvoudig om AR op een nuttige en zinvolle manier in te zetten, met name omdat er nog te weinig content voorhanden is. De wat kleinere en toegankelijkere experimenten gaven wel input om zelf mee aan de slag te gaan. Al met al heeft de werkplaats ons inzicht gegeven in de mogelijkheden van AR in zorg(onderwijs) door hier samen met elkaar het gesprek over aan te gaan en de mogelijkheden en knelpunten met elkaar te bespreken.’

Marie-Claire Blaauw, Treant

Hoe kijk je aan tegen Augmented Reality in de zorg?

‘Augmented Reality in de zorg heeft veel potentie, met name voor grotere organisaties met meerdere locaties, of zorgnetwerken. Met AR wordt zorg op afstand steeds interessanter. Nu al is het mogelijk dat iemand op afstand meekijkt met een zorgprofessional, maar met AR kan er extra informatie aan de werkelijk worden toegevoegd. Denk hierbij aan patiëntinformatie, of de KICK-protocollen. De grootste uitdaging voor de zorgprofessional daarbij is om het contact met de cliënt niet te verliezen.’ 

Hoe denk je dat de toepassing van AR in de zorg er uitziet over 10 jaar?

‘We zien nu dat het al mogelijk is om AR via een AR-bril te projecteren. In de toekomst is het wellicht mogelijk om AR in de ruimte te projecteren, bijvoorbeeld via hologrammen. Het voordeel daarvan is dat de cliënt mee kan kijken. Dat verhoogt de transparantie. Het zou mooi zijn als we straks een cliënt een bepaald lichaamsdeel kunnen laten zien, en kunnen tonen waar het probleem zit. De grote vraag die we de komende tijd moeten beantwoorden is hoe techniek bij de menselijke maat past. Techniek moet ondersteunend zijn, niet voorop staan.’

Welke lessen heb je afgelopen jaar geleerd door deel te nemen aan de werkplaats? 

‘Een kleinschalig – en daarmee  goedkoop – AR-experiment opzetten blijft erg lastig. Ook in deze werkplaats bleek weer dat er hoge kosten aan verbonden zijn. Dat werkt ontzettend vertragend, want ineens willen er allerlei afdelingen meepraten en wordt er een projectplan geëist. Tegelijkertijd is het ontzettend waardevol om te kunnen leren van andermans experimenten. Maar die moeten dan wel de kans krijgen.’ 

Annemarie Versloot, Deltion

Hoe kijk je aan tegen Augmented Reality in de zorg?

AR kan gemakkelijk ingezet worden om bijvoorbeeld bewegingsoefeningen met cliënten te doen.

‘Augmented Reality is een mooie, laagdrempelige manier om de zorg te verrijken en efficiënter te maken. AR legt een laagje over de werkelijkheid. Bij gebruik word je niet helemaal afgesloten van de echte wereld. AR kan gemakkelijk ingezet worden om bijvoorbeeld bewegingsoefeningen met cliënten te doen, maar ook voor de uitleg van gebruik van apparaten en apps bij zorg op afstand. Met een AR-app kan de cliënt gemakkelijk door een handleiding geleid worden om zo de zelftesten te kunnen gebruiken. Een voorbeeld kan zijn een T-shirt waar de binnenkant van de mens verschijnt wanneer je het T-shirt scanned. Zo komt de werkelijkheid heel dichtbij en wordt een thema als de anatomie meer levend. 

Hoe denk je dat de toepassing van AR in de zorg er uitziet over 10 jaar?

Ik hoop dat deze ontwikkeling dan heel gewoon is binnen het onderwijs en werkveld. Als we deze AR-ontwikkeling een integrale plek in onze zorgopleidingen kunnen geven, kunnen wij onze studenten gebruiken als ambassadeur van de vernieuwing binnen de zorg.

Welke lessen heb je afgelopen jaar geleerd door deel te nemen aan de werkplaats? 

Positief: AR is een gemakkelijke toepassing in die zin dat AR al gebruikt kan worden met een mobiele telefoon. Het maken van laagdrempelige AR lijkt ook redelijk eenvoudig te realiseren voor een instelling. De kracht zit ‘m er ook in als we gezamenlijk delen wat we aan toepassingen ontwikkelen en we niet allemaal het wiel opnieuw uitvinden.
 
Negatief: om AR in te zetten, dan wel te ontwikkelen moet tijd en geld worden ingeruimd. Het is een vernieuwing en dit vraagt om een investering. Als we dit niet goed begeleiden met elkaar, zal veel van het gemaakte op de plank blijven liggen. Ik denk dat de nadruk moet liggen op het vernieuwen van een proces in plaats van het introduceren van een nieuw product.

Verhalen uit de praktijk 

Augmedicine

Het LUMC ontwikkelde een toepassing voor de Microsoft Hololens. Franka Luc, projectleider onderwijsinnovaties bij het LUMC: ‘We gebruiken de Microsoft Hololens in combinatie met de app AugMedicine om jonge longartsen op te leiden. Met de app is het mogelijk om via de Hololens longen op echte personen te projecten. Met een speciale stethoscoop kunnen studenten vervolgens naar de longen luisteren. Het geluid komt overeen met hoe echte longen klinken, waarbij rekening wordt gehouden met de ribbenkast en andere organen.’ Volgens Luc zitten de uitdagingen voor een dergelijk experiment met name in de mankracht die nodig is, en de duur van het experiment.

https://www.youtube.com/watch?v=uV3uKfge2nw

Belevingsroute

Zorginstelling CarintReggeland zochten de samenwerking op tussen jong en oud en werkten samen met het Gilde College in Hengelo om een belevingsroute voor ouderen te ontwikkelen – met AR. Carien Morskieft, projectmedeweker Zorgtechnologie: ‘De belevingsroute is een route van zo’n 1,5 kilometer waarbij ouderen herinneringen kunnen ophalen. Op een aantal punten in de route kunnen ze met een tablet of telefoon beelden van vroeger bekijken in Augmented Reality.’ De beelden kwamen tot stand door verhalen van bewoners van Het Wolde, onderdeel van CarintReggeland. Leerlingen van het Gilde College ontwikkelden de app. ‘Een succesvolle samenwerking,’ aldus Morskieft.  

Smart Glasses

Argos zorggroep gebruikt de Genzõ app van 1 minuut in combinatie met de Smart Glass voor beeldbellen en daarmee deskundigheid zonder afstand verlenen. De Smart Glass-drager kan tijdens het beeldbellen zijn/haar dagelijkse (verpleegtechnische) handelingen blijven uitoefenen, terwijl zijn/haar handen vrij blijven. Met de app kun je chatten, videobellen en beeldbellen met professionals die zich zowel binnen als buiten uw eigen organisatie bevinden.

Eveline Peereboom, wijkverpleegkundige: ‘Voor mij ligt het voordeel van de Smart Glass voornamelijk bij het feit dat ik eigenlijk twee dingen tegelijk kan doen: ik kan meteen bij de cliënt meekijken, maar tegelijkertijd kan ik ook sneller hulp inschakelen, bijvoorbeeld de huisarts.’

https://www.youtube.com/watch?v=OzBwuHmol_U

Overzicht AR toepassingen 

Zelf aan de slag

Wil je zelf aan de slag met AR in de zorg? Bedenk dat de technologie van AR op zich niet het doel is, maar een antwoord op een vraag uit de praktijk. Pas dan is er sprake van zinvolle inzet van technologie. Ga eerst aan de slag met het beschrijven van je vraagstuk. Hoe ziet een dag in de zorg er uit? Welke emotie voelt de cliënt? Deze vragen kun je duidelijk krijgen door de situatie in kaart te brengen met behulp van een Customer Journey. Vervolgens kun je in dit werkblad beschrijven hoe AR hierbij zou kunnen helpen. Ook interessant is om je ideale toepassing van AR te tekenen. 

Reageer op deze pagina

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Cookies op de website van Zorg voor Beter

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer