Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn
Mantelzorg

Samenwerken aan de hand van het SOFA-model

In het samenwerken met mantelzorgers heb je als zorgprofessional aandacht voor vier rollen van de mantelzorger. Dat noemen we ook wel samenwerken volgens het SOFA-model. 

De vier rollen van de mantelzorger die het SOFA-model benoemt zijn:

  • Mantelzorgers als partner in zorg (samenwerken).
  • Mantelzorger als hulpvrager bij overbelasting (ondersteunen).
  • Mantelzorger als persoonlijke relatie van de cliënt (faciliteren).
  • Mantelzorger als expert, weet alles van de cliënt (afstemmen).

Welke rol het meest prominent is, kan van tijd tot tijd verschillen. Bekijk ook de video ‘Zorgen doe je samen met mantelzorgers’ over de vier rollen van de mantelzorger:

https://vimeo.com/38171762

Samenwerken volgens het SOFA-model 

Elke rol in het SOFA-model is gekoppeld aan een werkwoord, waarvan de beginletters: Samenwerken - Ondersteunen - Faciliteren - Afstemmen, het woord SOFA vormen. Lees hieronder hoe je invulling kunt geven aan de vier rollen van het SOFA-model: 

Samenwerken

  • Erken de mantelzorger als medehulpverlener.
  • Betrek de mantelzorger bij het opstellen van het zorgplan.
  • Bespreek wat de mantelzorger doet in zorg en ondersteuning.
  • Geef info over zorg, ziekte, organisatie.
  • Leer de mantelzorger vaardigheden.
  • Zorg voor goed bereikbaar aanspreekpunt voor de mantelzorger.

Ondersteunen

  • Bied een luisterend oor.
  • Wees alert op (dreigende) overbelasting.
  • Geef tips om zorg in te passen in eigen leven.
  • Verwijs naar ondersteuningsmogelijkheden (gespreksgroep, respijtzorg, vrijwilligers).
  • Geef info hoe mantelzorg vol te houden is (zorg delen met familie/vrienden).

Faciliteren

  • Realiseer je dat de mantelzorger in de eerste plaats kind, ouder, partner, vriend is.
  • Respecteer gewoontes van cliënt en mantelzorger.
  • Hou rekening met privacy van cliënt en mantelzorger.
  • Wijs de mantelzorger op het belang van eigen ontspanning.
  • Denk mee hoe de mantelzorger en de cliënt belangrijke elementen in hun relatie kunnen voortzetten.

Afstemmen

  • Benut kennis van de mantelzorger; vraag naar gewoontes.
  • Informeer bij de mantelzorger naar wensen en feiten.
  • Betrek de mantelzorger bij beslissingen.
  • Vraag de mantelzorger advies bij problemen en veranderingen.
  • Houd regelmatig contact met de mantelzorger.
  • Vraag naar grenzen en manage verwachtingen.
  • Neem klachten serie.

Bron: Mantelzorg en meer (pdf). 

Het SOFA-model in verschillende fases

Het contact met de cliënt en zijn mantelzorger(s) is niet in elke fase van de zorg hetzelfde. Het inzetten van de rollen van het SOFA-model verschilt per fase. We onderscheiden drie fases:

Contact in de beginfase

Bij aanvang van de zorg voer je één of meerdere gesprekken met de cliënt en zijn centrale mantelzorger(s) om de zorg- en ondersteuningsvraag goed in beeld te krijgen. De eerste gesprekken zijn hét moment om aan te haken bij de ervaringen, kennis, vragen en wensen van de mantelzorger(s). Dat is een goede basis om de mantelzorger te betrekken bij de zorg en ondersteuning in de periode daarna. Wat bespreek je in de eerste fase? Bekijk de onderwerpen in de beginfase (pdf) beschreven vanuit de verschillende rollen van het SOFA-model.

Contact in de dagelijkse praktijk

In de dagelijkse praktijk is er in meer of mindere mate contact met de mantelzorger(s), andere) familieleden en bekenden uit het netwerk van de cliënt. Vooral in woonzorgvoorzieningen waar de cliënt langdurig of permanent verblijft, is er sprake van veelvuldig contact. In de eigen woonomgeving verschilt dat per cliëntsituatie. Wat bespreek je in deze middelste fase? Bekijk het overzicht van onderwerpen in de dagelijkse praktijk (pdf) beschreven vanuit de verschillende rollen van het SOFA-model.

Contact in de laatste fase

Bij vertrek of afscheid vanwege herstel, overstap naar een andere zorgorganisatie, verhuizing of wanneer de cliënt in de laatste levensfase is aangeland, is er in meer of mindere mate contact met de mantelzorger(s), familieleden en andere bekenden uit het netwerk van de cliënt. Wat bespreek je in deze fase? Bekijk de onderwerpen in de laatste fase (pdf) beschreven vanuit de verschillende rollen van het SOFA-model. 

Bron: Aan de slag met het SOFA-model (pdf) van In voor Mantelzorg 

Meer leren over samenwerken met mantelzorgers en vrijwilligers? Bekijk de Leerinterventie Samenwerken: hoe doe je dat? 

Reageer op deze pagina

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Cookies op de website van Zorg voor Beter

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer