Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer

Hygiëne

Viattence geeft de medewerkers eigenaarschap in hygiënebeleid

Goede basishygiëne waarborgen en dus uitbraken voorkomen die toediening van antibiotica noodzakelijk maken, is vooral een kwestie van gebruikmaken van de professionaliteit van de medewerkers. Dat is de opvatting van Viattence, aanbieder van verpleeghuiszorg op de Veluwe. Maar wat ook helpt, is kleinschaligheid en de mantelzorgers en vrijwilligers een rol geven.

Kitty Oude Bruinink, projectondersteuner facilitaire zaken bij Viattence, is de laatste driekwart jaar uitvoerig in discussie met de teams op de locaties over hygiëne en infectiepreventie. 'Ze willen heel graag weten hoe ze daar zo goed mogelijk mee om kunnen gaan', vertelt ze.

handen wassenHuiselijk en hygiënisch

'Ze weten dat ze hun werk doen in het huis van de bewoners en dat ze dus willen bijdragen aan een situatie die voor hen zo huiselijk mogelijk is. Maar ze weten ook dat ze professioneel moeten handelen en dat ze dus de basishygiëne moeten waarborgen. Over de regels daarvoor heeft altijd al veel discussie bestaan. Leggen ze er teveel nadruk op, dan is het niet huiselijk meer, doen ze er te weinig aan dan leidt dat tot onverantwoorde risico’s.'

En dus wordt er bij Viattence veel gepraat. 'Over het , over de schoonmaak, over de en over de manier waarop hulpmiddelen het best kunnen worden ingezet. Als je de ruimte biedt om die discussie te voeren, dan merk je dat de teams heel goed kunnen inschatten welke zaken belangrijk zijn om die basishygiëne te waarborgen zonder de huiselijkheid geweld aan te doen.'

Laurent de Vries - ViattenceProfessionaliteit benutten

Eigenlijk heb je de slag dan al gewonnen, zegt bestuurder Laurent de Vries. 'De essentie is het gesprek aangaan en de medewerkers de ruimte bieden om daarin hun eigen professionaliteit te benutten', zegt hij. 'Als je het van bovenaf als bestuurder oplegt als maatregelen die ze moeten naleven, werkt het niet. Dan kunnen ze zichzelf onmogelijk als eigenaar van het vraagstuk zien. En dát is juist essentieel, want als ze zich wel eigenaar voelen, zijn ze ook bereid om te denken in termen van de bewoners.'

Betrek mantelzorgers

Bovendien weten medewerkers dan heel goed de maatregelen die ze zelf belangrijk vinden te vertalen naar de mantelzorgers en vrijwilligers die op bezoek komen, stelt Oude Bruinink. 'Bijvoorbeeld door hen uit te leggen dat ze gewoon hun sieraden om kunnen houden als ze alleen maar op bezoek zijn en een spelletje doen of de krant voorlezen, maar dat ze die moeten afdoen als ze eten bereiden', zegt ze.

En dan zie je ook dat het werkt, vult lid van de cliëntenraad Fennie Tiemens aan: 'Het is heel belangrijk om ook die mantelzorgers en vrijwilligers bij de discussie over dit onderwerp te betrekken. Als je ouders nog thuis wonen, verricht je ook wel eens hand- en spandiensten zoals het toilet schoonmaken of de vaat afwassen. Dat kun je dus ook in het verpleeghuis doen, als je maar weet op welke dingen je moet letten om het goed te doen.'

Kleinschaligheid

De extra aandacht die het onderwerp hygiëne en infectiepreventie nu krijgt bij Viattence, heeft te maken met de omslag die de organisatie heeft gemaakt naar kleinschaligheid. 'Mijn stelling is dat kleinschaligheid leidt tot minder uitbraken die je ertoe noodzaken antibiotica aan mensen toe te dienen', vertelt De Vries.

'Het aantal intermenselijke contacten is kleiner. En omdat mensen het appartement meer als echt hun eigen woning zien, voelen ze zelf ook meer verantwoordelijkheid om het schoon te houden. Ook het feit dat in een kleinschalige setting met kleinere en vastere teams wordt gewerkt heeft een positieve invloed.'

Verantwoordelijkheid

Iedereen voelt zich in die kleinschalige setting meer verantwoordelijk, vult Oude Bruinink aan. 'Niet alleen de bewoners maar ook de medewerkers. Ik merk het verschil: in de oude setting zag je overal schoonmaakkaarten waarop kon worden afgevinkt of de vensterbank was afgenomen en de wc was schoongemaakt. Die zie je nu veel minder, deels omdat de medewerkers ook zonder die lijsten wel weten welke schoonmaakactiviteiten nodig zijn en hoe vaak, maar deels ook omdat de bewoners hierin een rol hebben gekregen om ze actief te houden. We zijn er ook van af gestapt om overal alcoholdispensers op te hangen. Een zeeppompje volstaat. Die handalcohol kan de medewerker ook wel gewoon bij zich dragen. Dat maakt de appartementen meteen veel huiselijker, vroeger zagen de kamers er toch meer uit als ziekenhuiskamers.'

Verstandige professionaliteit

De Vries stelt: 'We geven de medewerkers nu dus veel meer het vertrouwen dat we ervan uitgaan dat ze weten hoe ze moeten handelen. Verstandige professionaliteit noem ik dat. Het gaat om het eindresultaat: het aantal uitbraken en incidenten dat je hebt. Er zijn nog steeds teams die graag werken met die schoonmaakkaarten waarover Kitty het had en als ze dat willen is dat ook prima. Maar het hoeft niet. Hetzelfde geldt voor het stickeren van de levensmiddelen in de koelkast. Prima als je het wilt, maar de kern is dat je het tot de eigen verantwoordelijkheid van mensen maakt.'

Resultaat van de inspanningen

En wat is het resultaat? De Vries: 'Onze artsen houden lijsten bij van het antibioticagebruik en van het aantal uitbraken. We zien die cijfers op instellings- en afdelingsniveau en op individueel niveau en gebruiken ze als onderdeel van ons kwaliteitsbeleid. We betrekken ook de apotheker bij onze beleidsontwikkeling om het antibioticagebruik terug te dringen. Maar ik moet eerlijk zijn: ik kan wel zeggen dat we daar succesvol in zijn en ik ben er ook van overtuigd dat dit zo is, maar ik kan het moeilijk staven. Ik kan het niet vergelijken met cijfers van bijvoorbeeld drie jaar geleden, omdat de verpleeghuispopulatie sinds die tijd zo enorm veranderd is. De gemiddelde verblijfsduur van bewoners is inmiddels al verkort tot zeven maanden.'

Toch is ook Tiemens, die al een aantal jaar in de cliëntenraad zit, overtuigd van het resultaat. 'De inbreng van de verpleeghuisartsen is vergroot en daarmee zie je het antibioticagebruik dalen. Een huisarts is veel eerder geneigd antibiotica toe te dienen.'

Tips voor andere verpleeghuizen

Hebben de drie nog lessen voor andere verpleeghuizen op het gebied van hygiënebeleid en het terugdringen van antibioticagebruik? 'Ga het gesprek aan’, zegt De Vries, ‘creëer draagvlak. Neem je medewerkers serieus en geef ze de ruimte om na te denken over waarom ze doen wat ze doen. Ga uit van hun professionele deskundigheid.'

Tiemens vult aan: 'Neem de mantelzorgers mee, doe het samen. Hygiënebeleid is hier een onderdeel van het teamoverleg, en bij dat overleg horen de mantelzorgers ook.'

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]



Reacties

Carolien Oldenkamp 9/12/2016

Super dat infectiepreventie zo onder de aandacht is!
De weg naar een goed infectiepreventiebeleid is voor iedere instelling anders. Viattence geeft mooie tips, waar ik volledig achter kan staan: ga het gesprek aan met je medewerkers en creëer draagvlak. Maak gebruik van de professionele deskundigheid van de medewerkers. Maar zorg dan ook dat de medewerkers voldoende kennis hebben om verantwoorde keuzes te maken. Uit ervaringen en rapporten blijkt dat het kennisniveau bij de diverse medewerkers in verpleeghuizen, gecombineerde woon en thuiszorg wisselend is. Maar bovenal: zorg als instelling dat medewerkers voldoende veilig kunnen werken. Handschoenen werden vroeger als ‘niet huiselijk’ gezien. Tegenwoordig zie ik zelden zorgmedewerkers die geen handschoenen gebruiken bij onderbeurtjes. Die lijn wordt al in vele huizen doorgetrokken naar de kleding van de zorgmedewerker, of eigenlijk de bescherming van de kleding met schorten bij mogelijke contacten met uitscheidingsproducten. Hoe zo ‘niet huiselijk’? Veiligheid is goed uit te leggen. Ook bij PG-bewoners is dit mijn ervaring. Als ik verzorgd zou moeten worden, heb ik liever iemand met een plastic schort aan mijn bed staan.
Vloeibare zeep draagt zeker bij aan schone handen, maar hoe droogt men de handen bij iemand thuis? Als dit geen schone handdoek is, draagt deze wijze van handhygiëne juist bij aan verspreiding van mogelijke ziekteverwekkers. En zoals al in 1989 in de handhygiëne consensus is vastgesteld: handalcohol is beter voor de huid als het goed gebruikt wordt. Handalcoholpompjes worden sneller en beter gebruikt, maar inderdaad: je kunt ook zorgen dat medewerkers zelf een flacon handalcohol bij zich dragen.
Fijn die betrokkenheid van de Specialist Ouderengeneeskunde. Dit is enorm belangrijk! Hij of zij draagt bij aan het antibioticabeleid, zodat er alleen de antibiotica gegeven worden die echt noodzakelijk zijn.
Veilige zorg lever je met elkaar. Wij als deskundigen infectiepreventie kunnen bijdragen aan het kennisniveau van de aanwezigen, bijdragen aan praktisch toepasbare protocollen en de besturen aanzetten tot het zorgdragen voor voldoende middelen, zodat men veilig en hygiënisch kan werken.


Deskundigen infectiepreventie 9/12/2016

Beste heer de Vries,
Met grote verontwaardiging hebben wij het artikel gelezen waarin u het hygiënebeleid binnen uw organisatie beschrijft.
Het lijkt ons een goede zaak dat de medewerkers hun eigen professionaliteit benutten. Immers, vanuit intrinsieke motivatie komen hele mooie ideeën op de werkvloer tot stand.
Maar met veel van door u genoemde argumenten zijn wij het absoluut oneens.
Wij zijn van mening dat huiselijkheid én veilige en verantwoorde zorg samen kan gaan. Dat betekent dat handhygiëne een hele belangrijke rol heeft binnen verpleeghuiszorg/kleinschalig wonen.
Door uw opmerking: "we zijn er ook van af gestapt om overal alcoholdispensers op te hangen. Een zeeppompje volstaat. Die handalcohol kan de medewerker ook wel gewoon bij zich dragen" zijn wij weer terug bij het begin! De compliance om handhygiëne toe te passen volgens de 5 WHO momenten zal op uw genoemde manier aanzienlijk lager zijn dan dat de handalcoholdispenser in het zicht hangt.
Wij hebben de ervaring dat het ophangen van handalcoholdispensers absoluut niet in strijd hoeft te zijn met huiselijk wonen.
Daarnaast leidt kleinschaligheid niet tot minder uitbraken. Integendeel, bij kleinschalig wonen moeten medewerkers veel handelingen door elkaar verrichten (eten bereiden, cliënten van toilet afhelpen ..etc.) waardoor de kans op uitbraken/infecties alleen maar groter is
Bent u op de hoogte van het IGZ rapport: "Instellingen in ouderenzorg nemen nog steeds onvoldoende actie om hygiëne en infectiepreventie te verbeteren, april 2015" ? Hierin wordt aangegeven dat de intramurale ouderenzorg op hele gebied van hygiëne en infectiepreventie onvoldoende urgentiebesef heeft en dat er op die manier risico's voor bewoners blijft bestaan.
Juist de laatste tijd legt de IGZ de verantwoordelijkheid bij besturen van zorgorganisaties voor de uitvoering van het hygiëne en infectiebeleid.Helaas moeten wij constateren dat uw gepubliceerde artikel hier absoluut geen goed voorbeeld van is.