Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn
Hygiëne

Wat is antibioticaresistentie?

Antibiotica zijn geneesmiddelen die worden gebruikt wanneer je een infectie hebt door een bacterie. Wanneer antibiotica te vaak worden gebruikt, kunnen bacteriën er ongevoelig (resistent) voor worden. Het geneesmiddel werkt dan niet meer; er is sprake van antibioticaresistentie.

Hoe ontstaat antibioticaresistentie?

Bacteriën die resistent zijn geworden voor antibiotica hebben zichzelf beschermd. Biologisch en evolutietechnisch gezien een logisch verschijnsel: de overleving van de sterkste. Bij een infectie kunnen al vanaf het begin enkele resistente bacteriën aanwezig zijn. Door het gebruik van een antibioticum, krijgen ze de kans om zich te vermenigvuldigen. Bacteriën die namelijk wel gevoelig zijn voor antibiotica zijn bestreden. Dit betreft vaak ook bacteriën die van nature aanwezig zijn in het lichaam Daarnaast kunnen bacteriën geleidelijk resistent worden. Dit gebeurt vooral bij herhaaldelijk of langdurig gebruik van hetzelfde type antibioticum. Ook worden bacteriën resistent als iemand niet op de juiste tijdstippen het antibioticum inneemt. Deze video van het RIVM laat duidelijk zien hoe antibioticaresistentie ontstaat:

https://youtu.be/PcTrpumqXW8

Waarom is antibioticaresistentie een probleem?

Als antibiotica te vaak worden gebruikt en onzorgvuldig worden ingenomen, kunnen steeds meer bacteriesoorten de werking van antibiotica weerstaan. In het ergste geval zijn bacteriële infecties in de toekomst niet meer te behandelen. Een infectie die nu gemakkelijk te bestrijden is, kan dan tot ernstige ziekte leiden. Antibioticaresistentie is een wereldwijd probleem. In Nederland doen we het gelukkig relatief goed. Het gebruik van antibiotica is hier in vergelijking met veel andere landen lager, omdat je antibiotica alleen kunt krijgen als een arts het voorschrijft. Toch vormt antibioticaresistentie ook hier in Nederland een bedreiging.

Wie loopt er risico?

Iedereen kan een infectie door resistente bacteriën oplopen. Dat kan op verschillende manieren. Bijvoorbeeld door opname in een verpleeghuis, een ziekenhuis in het buitenland, of door contact met (boerderij)dieren. Vaak gebeurt het zonder dat je het merkt. Is iemand besmet, dan is het belangrijk dat snel te weten en ervoor te zorgen dat deze resistente bacteriën zich niet verder verspreiden. Vooral voor kwetsbare mensen met een verminderde weerstand, zoals ouderen en zieken, kan dit problemen veroorzaken.

Kan een infectie met resistente bacteriën wel worden behandeld?

De meeste resistente bacteriën verdwijnen na verloop van tijd vanzelf weer uit het lichaam. Een infectie door resistente bacteriën moet (soms) wel behandeld worden. Die behandeling is ingewikkelder dan bij een ‘normale’ infectie. In het laboratorium moet een arts laten onderzoeken welke antibiotica nog wel effectief zijn. Soms zijn er zelfs meerdere behandelingen nodig. Lees meer over antibioticaresistentie op de website van het RIVM.

Wat kunnen we doen om antibioticaresistentie tegen te gaan?

Voor mensen met een kwetsbare gezondheid - en daarvan zijn er meestal veel in ziekenhuizen en verpleeghuizen - kan een infectie met een resistente bacterie ernstige gevolgen hebben. De overheid en de zorgsector stellen zich de komende jaren extra doelen om antibioticaresistentie verder tegen te gaan. En er zijn ook richtlijnen opgesteld. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd controleert of deze richtlijnen ook worden nageleefd.

Richtlijnen

De volgende richtlijnen gelden in de zorg:
  • Antibiotica mogen alleen worden voorgeschreven door een arts.
  • Artsen moeten richtlijnen volgen bij het voorschrijven van antibiotica.
  • Personeel in een zorginstelling gebruikt strikte richtlijnen voor hygiëne. Dat voorkomt dat (resistente) bacteriën van de ene naar de andere patiënt of cliënt gaan.
  • Heeft een patiënt een infectie met een resistente bacterie in een ziekenhuis of verpleeghuis? Dan wordt hij apart verzorgd. Het verplegend personeel neemt strikte hygiënemaatregelen.

Goede hygiëne

Een goede persoonlijke hygiëne helpt verspreiding van (resistente) bacteriën voorkomen. Handhygiëne is echter het allerbelangrijkste. Dit betekent je handen reinigen op de juiste manier. En het juiste moment. Bekijk ook onze pagina’s met meer informatie over: Onderstaande video’s benadrukken ook het belang van een goede hygiëne. Bacteriën kunnen zich namelijk razendsnel verspreiden.

https://youtu.be/t-X-7GFANJM

https://youtu.be/dC-XGbB4jWw

Bacteriofagen

Bacteriofagen zijn virussen die bacteriën kunnen doden. Fagen werken op een andere manier dan antibiotica. In theorie zouden ze daarom kunnen worden ingezet om infecties te behandelen die ongevoelig zijn voor antibiotica. De behandeling met bacteriofagen lijkt daarom veelbelovend in de strijd tegen antibioticaresistentie en behandelaars worden dan ook regelmatig geconfronteerd met patiënten die vragen om deze behandelmethode. 

Volgens het RIVM zijn bacteriofagen geen goed alternatief voor antibiotica. In ieder geval de komende jaren niet. Er is nog te weinig onderbouwd klinisch onderzoek beschikbaar naar de meerwaarde van de behandeling met bacteriofagen. Dit zelfde geldt ook voor de veiligheid van de behandeling en het gebruik bij meerdere soorten infecties.

Reageer op deze pagina

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Cookies op de website van Zorg voor Beter

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer