Infectiepreventie
Laatst bijgewerkt op: 12-11-2025
Een goede hygiëne en schoon werken is belangrijk om infecties te voorkomen. Juist ouderen zijn hier namelijk extra kwetsbaar voor. Om jou als zorgmedewerker verder te helpen, delen we in dit thema informatie én handige tips en tools over infectiepreventie.
Wat is infectiepreventie?
Infectiepreventie bestaat uit alle maatregelen die je neemt om infecties te voorkomen en de verspreiding van ziektekiemen tegen te gaan. In de zorg is dit extra belangrijk, omdat cliënten vaak kwetsbaar zijn en daardoor een groter risico lopen op een infectie. Door hygiënisch te werken, je handen goed te reinigen en de juiste voorzorgsmaatregelen te nemen, bescherm je cliënten, jezelf en je collega’s.
Waarom is infectiepreventie juist bij kwetsbare mensen belangrijk?
Infectiepreventie is van belang om besmetting met ziekmakende micro-organismen te voorkomen. Het is extra belangrijk als je te maken hebt met kwetsbare mensen. Hierbij kan je denken aan ouderen, kleine kinderen, of zieken. Virussen, bacteriën, parasieten en schimmels waar jij als gezond persoon nauwelijks hinder van ondervindt of waarvan je hooguit een paar dagen ziek bent, kunnen voor kwetsbare mensen ernstige en soms zelfs fatale gevolgen hebben. Dit komt omdat de afweer van deze groepen minder is dan bij gezonde mensen. Het immuunsysteem functioneert minder naarmate men ouder wordt. Daarmee worden ouderen gevoeliger voor infecties, bijvoorbeeld luchtweginfecties en blaasinfecties.
Welke besmettingswegen zijn er?
Een besmetting kan op verschillende manieren gebeuren. De meest voorkomende manieren zijn:
- Via direct contact. Door bijvoorbeeld met je handen besmet materiaal aan te raken. Denk aan direct contact tussen cliënt en medewerker bij het wassen op bed.
- Door de lucht. Hoesten, bijvoorbeeld door een cliënt, verspreidt micro-organismen in kleine vochtdruppeltjes in de lucht.
- Via een voorwerp. Denk aan deurklinken, telefoons of verpleegmaterialen die besmet zijn met micro-organismen. Deze pik je dan op met je handen als je deze materialen aanraakt.
- Via voedsel. Verspreiding van ziekmakende micro-organismen in voeding komt tot uiting in voedselinfecties.
- Via een insect of ander dier. Deze kunnen allerlei micro-organismen meenemen en ergens anders achterlaten, bijvoorbeeld aan hun pootjes.
Er zijn micro-organismen die niet één, maar meerdere besmettingswegen hebben (bijvoorbeeld via de lucht én via bloed).
Hoe verspreid je minder ziektekiemen?
In verpleeghuizen en verzorgingshuizen wonen en werken mensen dicht op elkaar. Hierdoor kunnen zij elkaar gemakkelijk besmetten. Bovendien ga je als zorgverlener van de ene naar de andere cliënt en kun je zo makkelijk ziektekiemen overbrengen. Alertheid en het nemen van de juiste maatregelen maken de kans op besmetting zo klein mogelijk. Volg de professionele standaarden dus op!
Wat is antibioticaresistentie?
Wereldwijd worden steeds meer bacteriën ongevoelig voor antibiotica. Dit heet 'antibioticaresistentie'. Infecties zijn hierdoor steeds minder eenvoudig te bestrijden en vormen een steeds grotere bedreiging voor cliënten. Daarbij komt dat zorg steeds meer door verschillende zorgaanbieders geleverd wordt. Dat maakt de kans op verspreiding van een ziekmakend micro-organisme groter. Als zorgmedewerker heb je een belangrijke verantwoordelijkheid in het voorkomen van de verspreiding van infecties. Hygiënisch werken is daarbij noodzakelijk.
Wat is het verschil tussen besmetting en infectie?
Een besmetting en een infectie zijn niet hetzelfde:
- Een besmetting wil zeggen: het overbrengen van micro-organismen van de ene naar de andere plaats. Een besmetting kan bij iemand met onvoldoende afweer uitmonden in een infectie.
- Een infectie is het gevolg van een besmetting. Hierbij vermeerderen de micro-organismen zich. Zij veroorzaken een afweerreactie van het lichaam, zoals warmte, roodheid en pijn. Het al dan niet ontstaan van een infectie na besmetting is van een aantal factoren afhankelijk:
- Weerstand van de persoon.
- Het aantal micro-organismen waarmee besmet is.
- Het ziekmakend vermogen van het micro-organisme. Dit heet ook wel virulentie.
Bron
Inspectie SZW