Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn
Regeldruk

Incidenten en calamiteiten melden

Wanneer spreken we van een incident en wanneer van een calamiteit? Wat is een VIM-melding? Waarom moet je precies melden? En hoe ga je om met incidenten waarbij sprake is van een geaccepteerd risico? Dit zijn veel voorkomende vragen rondom het melden van incidenten en calamiteiten. Weten waarom je iets doet en weten wat je misschien niét meer hoeft te doen, draagt bij aan het verminderen van de ervaren regeldruk. Reden genoeg om in te gaan op al deze vragen en te kijken naar mogelijke oplossingen om de regeldruk op dit thema verminderen.

Wat is incidenten en calamiteiten melden?
Wanneer moet je incidenten intern melden en wanneer bij de IGJ?
Indicenten en calamiteiten melden en regeldruk
Veelgestelde vragen
Meer informatie
Deel jouw goede voorbeeld

Wat is incidenten en calamiteiten melden?

Volgens de wet Kwaliteit, Klachten en Geschillen zorg (Wkkgz) moeten professionals (bijna)-incidenten en calamiteiten melden. Met incidenten melden wordt bedoeld: het melden van fouten of onbedoelde gebeurtenissen die zich voordoen tijdens de zorg. Heeft het incident daarnaast geleid tot ernstige schade of de dood van de cliënt? Dan noemen we het een calamiteit. Het doel van de wet is onder andere om te leren van incidenten en calamiteiten die hebben plaatsgevonden en de kwaliteit en veiligheid van zorg te verbeteren. Daarom is elke zorgaanbieder verplicht om een systeem te hebben voor Veilig Incident Melden (VIM).

Terug naar boven

Wanneer moet je incidenten intern melden en wanneer meld je bij de IGJ?

Een calimiteit is een onbedoelde gebeurtenis of fout die zich voordoet tijdens de zorg en daarnaast heeft geleid tot ernstige schade of de dood van de cliënt

Sommige gebeurtenissen worden alleen intern gemeld, andere gebeurtenissen meld je ook bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Bij een incident dat nadelige gevolgen heeft of had kunnen hebben voor de cliënt maak je hiervan altijd een melding in het zorgdossier. Wanneer je kunt leren van een incident, omdat in de zorgverlening iets niet goed is gegaan, wordt het incident ook gemeld in het VIM-systeem.

Van de volgende gebeurtenissen doe je, zoals in de Wkkgz staat beschreven, ook verplicht melding bij de IGJ:

  1. Een calamiteit
  2. Geweld in de zorgrelatie 
  3. Ontslag bij disfunctioneren
Lees meer informatie van de IGJ over melden in de verpleeghuissector en de wijkverpleging.

Terug naar boven

Incidenten en calamiteiten melden en regeldruk

Prullenbak icoon verminderen regeldrukHet melden van incidenten en calamiteiten is bedoeld om te leren en de kwaliteit van de zorg te verbeteren, maar zorgverleners ervaren veel administratieve lasten rondom het melden van incidenten en calamiteiten. Zo worden geaccepteerde risico’s vaak gemeld terwijl dit niet altijd nodig is. Ook het ontbreken van een terugkoppeling van een interne melding zorgt voor het ervaren van administratieve lasten. Vraag dus een terugkoppeling na het doen van een melding zodat je weet of er binnen je organisatie geleerd is naar aanleiding van een incident. Geef ook een signaal over het ontbreken van een terugkoppeling bij de betreffende kwaliteitsmedewerker zodat er in de toekomst wél een terugkoppeling wordt gegeven.

Daarnaast bestaat er soms onduidelijkheid over waar de inspectie naar kijkt tijdens een inspectiebezoek als het gaat om incidenten melden. Hierdoor wordt er soms meer vastgelegd dan nodig is. Wil je weten waar de IGJ tijdens een inspectiebezoek naar kijkt als het gaat om incidenten melden?

Terug naar boven

Veelgestelde vragen over incidenten melden

Is het verplicht om een incident intern te melden in het meldsysteem én het incident te rapporteren in het zorgdossier?

Soms wel, soms niet. Bij een incident dat nadelige gevolgen heeft of had kunnen hebben voor de cliënt, is het verplicht daarvan melding te doen in het zorgdossier. Wanneer je kunt leren van een incident, omdat in de zorgverlening iets niet goed is gegaan, wordt het incident gemeld in het systeem voor Veilig Incident Melden (VIM). Een VIM-melding maak je dus om de kwaliteit van zorg te verbeteren.

Als de cliënt nadelige gevolgen ondervindt van het incident of dat had kunnen gebeuren, én je kunt ervan leren, dan moet je het dus melden in het zorgdossier en het interne meldsysteem. Een incident dat nadelige gevolgen heeft of had kunnen hebben voor de cliënt moet dus altijd in het zorgdossier vermeld worden. Wil je meer weten over het melden in het VIM-systeem en het zorgdossier?

Moet ik als er een geaccepteerd valrisico bij de cliënt is, elk volgend valincident melden via een MIC-formulier?

Bij een geaccepteerd valrisico is het melden van elk volgend valincident via een MIC-formulier alleen verplicht als er sprake is van een vermijdbare situatie en je dus kunt leren van het incident. Veel verpleegkundigen en verzorgenden ervaren het telkens opnieuw melden van valincidenten als registratielast wanneer het gaat om cliënten met een geaccepteerd valrisico. Wanneer geconstateerd is dat het vallen ontstaat door de cliënt zelf, ga dan als verpleegkundige of verzorgende in gesprek met het multidisciplinaire team over het stoppen met melden van deze incidenten.

Uiteraard blijft het nodig om bij een val van diezelfde cliënt met een geaccepteerd risico je altijd af te vragen: is hier sprake van een vermijdbare situatie die betrekking heeft op de kwaliteit van zorg? Zo ja, dan is een incidentmelding toch nodig. 

Ben je als zorgaanbieder volgens de wet verplicht om PRISMA en/of Sire te gebruiken bij incidenten?

Nee, een zorgaanbieder is volgens de wet niet verplicht om PRISMA en/of SIRE te gebruiken bij het onderzoeken van incidenten of calamiteiten. Er zijn ook andere methodes om goed onderzoek te doen en te leren van incidenten en calamiteiten. Onderzoeksmethoden als PRISMA en/of SIRE zijn dus niet wettelijk verplicht, maar als een zorgaanbieder besluit deze te gebruiken in de zorgorganisatie, zijn de daaruit volgende registraties wel verplicht. Dit op grond van het arbeidsrecht.

Terug naar boven

Meer informatie

Deel jouw goede voorbeeld

Heb jij ook een goed voorbeeld of een oplossing om de regeldruk rondom incidenten en calamiteiten melden te verminderen? Laat het ons weten in een reactie hieronder of mail jouw oplossing naar minderregeldruk@vilans.nl.

Terug naar boven

Reageer op deze pagina

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Cookies op de website van Zorg voor Beter

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer