Valpreventie in het verpleeghuis
Laatst bijgewerkt op: 18-03-2026
Bewoners vallen regelmatig in het verpleeghuis. Dit heeft veel gevolgen voor hen en voor jouw werk. Gelukkig kun je als verpleegkundige of verzorgende veel doen om vallen te voorkomen. Dit noemen we valpreventie. Op deze pagina lees je over het belang van valpreventie in sommige situaties. Je leest ook over hoe je valpreventie onderdeel kunt maken van beleid. En hoe je het risico op vallen kunt verlagen.
In verpleeghuizen komt vallen veel voor. Bewoners vallen 3 keer zo vaak als thuiswonende 65‑plussers. Er zijn ongeveer 119.000 verpleeghuisbewoners in Nederland die gezamenlijk jaarlijks ongeveer 190.000 keer vallen. Elk jaar lopen 72.000 bewoners letsel op.
Vallen heeft grote gevolgen voor bewoners: pijn, angst om weer te vallen, verlies van zelfstandigheid, extra zorg en soms zelfs ziekenhuisopname. Daarom is valpreventie een heel belangrijk onderdeel van goede zorg.
Wat wordt afgeraden vanuit de richtlijnen over valpreventie?
Bijna alle bewoners in het verpleeghuis hebben een hoog valrisico door lichamelijke én cognitieve kwetsbaarheid. Bij een cognitieve kwetsbaarheid kun je denken aan problemen met geheugen, taal, denken, concentratie en het oplossen van problemen. Omdat je al weet dat bewoners een hoog valrisico hebben, is het doen van een valrisicotest niet meer nodig.
In het verpleeghuis wil je bewoners zo veilig mogelijk laten leven. Je wilt ook hun vrijheid en eigen regie respecteren. Soms lijkt het logisch om iemand méér te beperken om vallen te voorkomen. Dat helpt vaak niet en kan zelfs schade geven. Vanuit richtlijnen wordt het gebruik van fysieke fixatie daarom afgeraden.
Fysieke fixatie leidt niet tot minder vallen en kan juist lichamelijke en psychische problemen geven. Daarom draait valpreventie in het verpleeghuis om leven in veilige vrijheid: je accepteert dat er altijd een bepaald risico blijft.
Wanneer start je wel of niet met valpreventie?
Bij de keuze voor manieren van valpreventie kijk je samen met collega’s, bewoners en familie welke maatregelen passen bij iemands wensen, mogelijkheden en kwaliteit van leven.
Het gaat om de vraag: wat helpt deze persoon echt, zonder onnodig in te perken?
Zo vind je steeds opnieuw de balans tussen veiligheid en vrijheid. Het is bijna altijd zinvol om met valpreventie aan de slag te gaan.
Er zijn situaties waar soms niet wordt gestart met valpreventie, bijvoorbeeld bij bewoners:
- die helemaal niet meer mobiel zijn;
- in de terminale fase, wanneer comfort en rust voorop staan.
Hoe maak je valpreventie onderdeel van het beleid?
Valpreventiemaatregelen kunnen heel effectief zijn in de verpleeghuissetting.
Een organisatie met valpreventie in hun beleid zorgt voor borging van de kwaliteit van zorg. In de checklist 'valpreventie verpleeghuis' vind je wat je als zorgprofessional kunt doen om valpreventie onderdeel te maken van beleid en praktijk in jouw verpleeghuis. Denk aan de toepassing van de interne richtlijn valpreventie, het melden van valincidenten, valpreventie onderdeel maken van teamoverleggen en MDO’s en het volgen van een jaarlijkse scholing over valpreventie.
Interventies die je meteen kunt inzetten
- Bewegen stimuleren: dagelijks kleine beweegmomenten, transfers veilig oefenen, looproutes begeleiden.
- Voeding verbeteren: aanmoedigen van eiwitrijke voeding en extra vitamine D inname.
- Medicatie signaleren: wees alert op bijwerkingen zoals slaperigheid of duizeligheid.
- Omgevingsmaatregelen: goede verlichting, opgeruimde en niet te volle kamer en juiste hulpmiddelen binnen handbereik.
- Samenwerking: trek snel behandelaren aan als je iets opvalt zoals fysiotherapeut, ergotherapeut, arts en diëtist.
Vaak doe je als zorgprofessional al heel veel, zonder dat je er misschien bij stilstaat. Het oppikken van signalen, aanpassen van de omgeving, gesprekken met familie en collega’s. Dit draagt allemaal bij aan valpreventie. Een uitgebreidere beschrijving van de stappen met verschillende voorbeelden vind je ook in de checklist 'valpreventie in het verpleeghuis'.
Download de checklist
Tip: Werk je als professional in het verpleeghuis? En wil je praktische handvatten, actuele inzichten en inspirerende praktijkvoorbeelden? Kijk dan het webinar 'Valpreventie in het verpleeghuis' terug van VeiligheidNL.
VeiligheidNL