Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn
Samenwerken in de wijk

Langdurige zorg voor thuiswonende ouderen

Hoe hard gaat de vergrijzing? Wat zijn de uitgangspunten van de langdurige zorg voor ouderen in Nederland? Hoe is de wetgeving geregeld? En welke knelpunten zijn er? 

Taskforce Wonen en Zorg

Over twintig jaar zijn er naar schatting 2,5 miljoen 75+’ers; dat is bijna twee keer zoveel als nu. Daarnaast stijgt de gemiddelde leeftijd van ouderen en blijven zij steeds langer (al dan niet alleenstaand) zelfstandig wonen. Nederland is op dit moment niet in staat om deze groeiende groep ouderen voldoende te faciliteren in hun (toekomstige) woon- en zorgbehoeften. Er gaapt een groot gat tussen zelfstandig wonen en het verpleeghuis.

Er is een gezamenlijke aanpak nodig om de komende jaren voldoende woonzorgvormen voor ouderen en andere kwetsbare groepen te organiseren. Daarvoor is de Taskforce Wonen en Zorg in het leven geroepen, een gezamenlijk initiatief van VNG, Aedes, ActiZ en de ministeries van VWS en BZK. Naar de website Taskforce Wonen en Zorg

In 2020 heeft de taskforce een nulmeting gedaan, waarbij de volgende knelpunten in kaart zijn gebracht:

  • tekort aan passende woonzorgvormen 
  • onvoldoende inzicht in de vraag naar woonzorgvormen 
  • samenwerken is noodzakelijk maar ingewikkeld 
  • te weinig locaties beschikbaar 
  • complexe financierbaarheid van woningen met zorg 

Leer meer over de nulmeting (2020) op taskforcewonenzorg.nl

Cijfers ouderen in Nederland

Volgens de CBS Bevolkingsprognose neemt het aantal 65-plussers sterk toe: van 2,7 miljoen 65-plussers in 2012 naar 4,7 miljoen in 2041 (vergrijzing). Tot 2060 blijft het aantal schommelen rond 4,7 miljoen. De komende jaren zal vooral het aandeel 65-79-jarigen op de totale bevolking sterk stijgen. Vanaf 2025 neemt ook de groep 80-plussers sterk toe (dubbele vergrijzing). In 2040, het hoogtepunt van het aantal 65-plussers, is naar schatting 26 procent van de bevolking 65-plusser, waarvan een derde ouder is dan 80 jaar. In 2012 waren er 686.227 mensen van 80 jaar of ouder, in 2040 zijn dat er 1.554.742.

Wetgeving en Beleid

Langdurige zorg voor thuiswonende ouderen is gericht op kwaliteit van leven en zelfredzaamheid. Wijkteams en de gemeente kijken naar wat mensen (nog) wel kunnen in plaats van wat zij niet meer kunnen. Als er ondersteuning nodig is,kijken zij eerst naar de mogelijkheden van het eigen, sociale netwerk. Als ouderen ook met steun van de omgeving niet (meer) zelfredzaam kunnen zijn, wordt passende ondersteuning en zorg geregeld. De meest kwetsbare mensen krijgen zorg in een intramurale omgeving. 

Langdurige zorg voor thuiswonende ouderen

5 wetten langdurige zorg

De langdurige zorg is geregeld in vijf wetten:

  • de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 
  • de Jeugdwet (gemeente)
  • de Zorgverzekeringswet (Zvw)
  • de Wet langdurige zorg (Wlz)
  • de Participatiewet 

Wat valt er onder welke wet? Voor wie zijn de wetten bedoeld? En wie voeren ze uit? Lees meer over deze 5 weten op de pagina Wetgeving: hoe is de langdurige zorg georganiseerd? op Zorg voor Beter

Onderzoeken decentralisaties

Gemeenten zijn sinds 2015 verantwoordelijk voor jeugdzorg, werk en inkomen en zorg aan langdurig zieken en ouderen. Zij hebben daar een wijkgerichte integrale aanpak van zorg en ondersteuning voor ogen. Wat zijn de gevolgen van deze decentralisaties? Het Centraal Planbureau en het Sociaal en Cultureel Planbureau doen onderzoek naar de effecten en de ervaringen van alle betrokkenen: cliënten, mantelzorgers en beroepskrachten.

Centraal Planbureau: wijkteambenadering nader bekeken

Sinds de decentralisaties zetten gemeenten wijkteams in om de zorg dicht bij de cliënt te organiseren,  bijvoorbeeld via mantelzorgers. Als dit niet mogelijk is, wordt professionele zorg ingezet. Eén van de doelen van de hervormingen was: de (groei) van de zorgkosten verminderen. Uit onderzoek van het Centraal Planbureau blijkt dat in de meeste gemeenten het aantal doorverwijzingen naar professionele zorg over de periode 2015-2017 is toegenomen. In gemeenten met wijkteams is het aantal doorverwijzingen in deze periode met 14% harder gestegen dan in gemeenten zonder wijkteams.

Het lijkt erop dat de inzet van wijkteams leidt tot meer doorverwijzingen. Kanttekening hierbij is dat gemeenten met alleen een Wmo-loket een andere type gemeenten zijn dan gemeenten met wijkteams. Het voornaamste verschil is dat gemeenten met wijkteams groter zijn qua bevolkingsomvang en een kwetsbaardere doelgroep bedienen.

Download het onderzoek De wijkteambenadering nader bekeken (pdf, 2019) 

Landelijke evaluatie Hervorming Langdurige Zorg

Het Sociaal en Cultureel Planbureau onderzocht welke veranderingen sinds 1 januari 2015 hebben  plaatsgevonden in de zorg en welke ervaringen de betrokkenen (zorgvragers, mantelzorgers, gemeenten, zorgverleners, indicatiestellers en cliëntondersteuners) hiermee hebben. De belangrijkste conclusies van de evaluatie: 

  • meer maatwerk in de Wmo
  • meer regie voor bewoners in een instelling
  • mensen die thuiswonen merken nog niet veel van de veranderingen. Hun kwaliteit van leven, participatie in de samenleving en redzaamheid zijn hetzelfde gebleven.
  • overbelasting van mantelzorgers is toegenomen
  • eenzaamheid is toegenomen
  • professionals (vooral in de eerste lijn) ervaren een hogere werkdruk
  • professionals en cliënten vinden dat afstemming op het grensvlak van de nieuwe wetten (Wmo, Jeugdwet, Zvw, Wlz en Participatiewet) beter kan
  • de houdbaarheid van ons zorgsysteem ljikt verbeterd. De groei van de uitgaven aan de zorg is verminderd.

Naar de Landeljke evaluatie Hervorming Langdurige Zorg (2018)

SCP-rapportages sociaal domein 

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) meet sinds de decentralisaties in 2015 welk effect de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet hebben op de gebruikers van deze wetten. Gekeken wordt onder meer naar de zelfredzaamheid, kwetsbaarheid, eenzaamheid en kwaliteit van leven van burgers. Bekijk de rapportages: 

Reageer op deze pagina

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Cookies op de website van Zorg voor Beter

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer