Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer

Persoonsgerichte zorg

Praktijkvoorbeelden persoonsgerichte zorg

Hoe werken zorgorganisaties aan persoonsgerichte zorg? Wat zijn hun ervaringen en inzichten? Lees de praktijkverhalen uit de eerstelijnszorg en de ouderenzorg.

Behoud identiteit voorop bij Cicero Zorggroep

Cicero Zorggroep is een woonzorgvoorziening voor ouderen in het Limburgse Brunssum. Zij maken de zorg persoonsgericht door te focussen op behoud van identiteit van hun cliënten. Hun motto: ‘Blijven wie je bent en erkend worden.’ Secretaris van bestuur en hoofd Kwaliteit & beleid Ellen Leers en locatiemanager Marion Spanbroek vertellen hoe zij dit doen. 

Cicero Zorggroep nam in 2015 en 2916 met hun zorgcentrum Schuttershof deel aan de proeftuinen persoonsgerichte zorg van Vilans. Als resultaat van dit traject bieden zij nieuwe bewoners van de Schuttershof een warm welkom en een goede start en betrekken zij familie en verwanten veel meer dan voorheen bij de zorg (gedeelde zorg) en de invulling van 'een plezierige dag'.

Brainstorm identiteit bewoners 

Locatiemanager Schuttershof Marion Spanbroek: 'We startten de proeftuin met een brainstorm over de vraag "Hoe kom je achter de identiteit van de bewoners en hoe kunnen we die behouden?" Cliënten, mantelzorgers, vrijwilligers, verzorgenden, verpleegkundigen, management, arts en geestelijk verzorger dachten mee over die vraag. Na 2 bijeenkomsten kwamen we tot 3 thema's met 7 onderwerpen waar Cicero mee aan de slag ging. Voor elk onderwerp werd een werkgroepje benoemd, waaraan ook bewoners en mantelzorgers deelnamen.'

Een warm welkom en een goede start

Secretaris Raad van Bestuur en hoofd Kwaliteit & Beleid Ellen Leers: 'Het eerste thema dat we hebben opgepakt is: een warm welkom en een goede start. Een nieuw thuis. Door de overgang naar de nieuwe omgeving goed voor te bereiden, voelt de bewoner zich eerder op zijn gemak. Wij doen dit door de cliënt van tevoren thuis te bezoeken. Diezelfde medewerker is ook aanwezig tijdens de verhuizing om de cliënt op te vangen. Het papierwerk verdwijnt tijdens de eerste week naar de achtergrond zodat cliënten en familie eerst kunnen wennen aan de nieuwe situatie.'

Persoonsgerichte zorg is een samenspel

'Het tweede thema gaat over gedeelde zorg,' vervolgt Ellen Leers. 'Een samenspel tussen de bewoner, familie en de medewerkers. Huiskamergesprekken met bewoners bieden momenten van rust en contact. Familieleden en mantelzorgers kunnen tijdens groepsgesprekken lotgenoten ontmoeten en ervaringen uitwisselen. Een plezierige dag is ons derde thema. Daarbij is aandacht voor de band met de familie, de dagbesteding van bewoners en hun wensen. Bij alle drie de thema’s staat de identiteit van bewoners centraal. Blijven wie je bent, zoveel mogelijk leven zoals je was gewend, met de mensen die je kent.'

Balans vinden in wensen en mogelijkheden

De verschillen in beleving van cliënten vormen een uitdaging voor persoonsgerichte zorg. In Schuttershof woont een breed spectrum aan cliënten. Ellen: 'We willen alle cliënten zo persoonlijk mogelijk bedienen en zorg verlenen, maar we moeten rekening houden met de beperkte middelen. Als je puur naar financiën kijkt, ontstaat de neiging te standaardiseren. Je moet een balans vinden, want persoonsgerichte zorg betekent niet: the sky is the limit. Het zit vooral in oprechte aandacht, je echt verdiepen in de mensen. Niet zorgen voor, maar zorgen dat. We zoeken naar mogelijkheden.' De aangepaste processen als standaard zien, is volgens de dames de grootste valkuil. Er komen steeds nieuwe mensen en dus ook nieuwe wensen. Locatie Schuttershof bracht de wensen van hun bewoners in kaart. Bekijk de flyer Wensen van onze cliënten (pdf)

Iedereen brengt zijn kwaliteit in

Ellen vindt dat er mooie dingen ontstaan als mensen samen ‘klussen’. 'Iedereen brengt zijn kwaliteit in en voelt zich eigenaar.' Ook Marion ziet samenwerking als belangrijkste les uit de proeftuin Persoonsgerichte zorg. 'Je begint samen, maar aan persoonsgerichte zorg komt nooit een einde.'

Video's persoonsgerichte zorg in Schuttershof

Bewoonster mevrouw Sullot is erg tevreden over de persoonsgerichte zorg in zorgcentrum Schuttershof. ‘Ik word hier beter verzorgd dan thuis; ik ben hier gelukkig’. Haar verzorgende vertelt over de manier waarop zij zorg verleent: ‘het is zo belangrijk te kijken naar de persoonlijke omstandigheden, zodat bewoners hun eigen leven kunnen leiden.’ Bekijk de video:

https://www.youtube.com/watch?v=ybpud9JLu2o

Hoe motiveer je medewerkers om persoonsgerichte zorg te leveren? Manager Marianne Pisters van Cicero Zorggroep vertelt daarover in deze video:

https://www.youtube.com/watch?v=OrVXn06YYc8

Terug naar boven

Driegesprek zorg en welzijn in de wijk Lindenholt

In de wijk Lindenholt in Nijmegen wonen veel mensen met meervoudige problemen. Voor deze groep ontwikkelde wijkgezondheidscentrum Lindenholt het 'driegesprek'. Een gesprek waarbij de bewoner centraal staat, met de huisarts en een medewerker van het sociaal wijkteam.

Huisarts Mark van der Wel: 'De afgelopen jaren constateerden wij dat veel mensen op het spreekuur kwamen met welzijnsvragen die zij verhulden als medische vraag. In onze wijk wonen veel mensen met problemen op meerdere levensdomeinen. Ze komen bijvoorbeeld bij ons met hoofdpijnklachten. Als we doorvragen, merken wij regelmatig dat er onderliggende welzijnsproblemen spelen. Deze groep mensen verlangt bij uitstek een persoonsgerichte aanpak.' 

Kernwaarde voor huisartsen

Wijkgezondheidscentrum Lindenholt was een van de proeftuinen persoonsgerichte zorg (2015-2016). Mark van der Wel was projectleider. Daarnaast is hij onderzoeker bij de afdeling eerstelijnsgeneeskunde van het Radboudumc. Persoonsgerichte zorg is niets nieuws voor hem: het is immers al meer dan 50 jaar een van de 3 kernwaarden van de huisartsgeneeskunde. Maar hij onderschrijft zeer het belang ervan.

Nieuwe samenwerkingsvormen

Mark: 'De komst van de sociale wijkteams betekende een nieuwe rol voor iedereen. Artsen mogen bijvoorbeeld niet meer direct doorverwijzen naar maatschappelijk werk. De vanzelfsprekendheid in samenwerking viel daarmee aanvankelijk weg. Door een ontwikkeltraject te starten en deel te nemen aan de proeftuin persoonsgerichte zorg hebben we stappen gezet naar nieuwe samenwerkingsvormen. 

Sessies met wijkbewoners

We spraken de ambitie uit dat een persoonsgerichte benadering en positieve gezondheid belangrijke uitgangspunten zouden worden van een nieuwe aanpak. Uit een sessie met wijkbewoners en bijeenkomsten met huisartsen en leden van het sociaal wijkteam kwam het idee van een driegesprek naar voren. Hierbij spreken de huisarts, een lid van het sociaal wijkteam en de wijkbewoner samen over de zorgen en vragen van de bewoner. Voor Lindenholt is dit nieuw. Voorheen werden aparte gesprekken gevoerd en moesten het sociaal wijkteam en Lindenholt nog onderling afstemmen.

Eén keer je verhaal vertellen

Mark: 'Door het driegesprek is deze tussenstap niet meer nodig. Ook hoeft de bewoner maar één keer zijn verhaal te doen. Hierdoor gaat er minder mis in de informatieoverdracht. Maar het mooiste resultaat is: bewoners hebben terecht het idee dat zij centraal staan en ertoe doen.' 

Samenhang welzijn en gezondheid

Hoe gaat het driegesprek in z'n werk? Mark: 'We bespreken dat welzijn en gezondheid met elkaar samenhangen. We kijken dan wat iemand nodig heeft om vervolgens gezamenlijk een plan van aanpak te formuleren. Daarbij komt de bewoner en zijn netwerk zoveel mogelijk zelf in actie naast benodigde ondersteuning vanuit zorg en welzijn.’

Bewoners denken mee

Wat vinden de bewoners ervan? 'De bewoners zien zeker het nut van een driegesprek,' vertelt Mark. 'Ze vonden het fijn om mee te denken. Er was wat aarzeling, omdat het driegesprek niet zozeer voor hen zou zijn, maar voor andere buurtbewoners die echte problemen zouden hebben op meerdere levensdomeinen. Over het algemeen zaten toch de wat gezondere bewoners aan tafel bij bedenken hoe het driegesprek eruit zou moeten zien.'

Beter aanbod van zorg en welzijn

Wijkgezondheidscentrum Lindenholt wil binnen 2 jaar een beter aanbod van zorg en welzijn hebben voor mensen met problemen op meerdere levensdomeinen. Een andere ambitie is een betere samenwerking tussen het sociale wijkteam en de huisartsen. Op de lange termijn hoopt Van der Wel zichtbaar te kunnen maken dat het tot Triple Aim leidt: gezondheidswinst met tevreden patiënten tegen lagere kosten.

Energie steken in samenwerking

Goede samenwerking vraagt aandacht, tijd en elkaar fysiek ontmoeten. Dit is een van de lessen van de proeftuin persoonsgerichte zorg. 'Door aan het begin van het traject voldoende tijd te investeren in de samenwerking, krijg je alle neuzen dezelfde kant op. Wij verwachten dat door de betere samenwerking en nog persoonsgerichter werken dan we al doen, de werkdruk afneemt en het werkplezier toeneemt.'

Terug naar boven

Gezondheidscentrum Hoensbroek: meer eigen regie

Welke ingrediënten zijn nodig om de cliënt meer eigen regie te laten nemen? Gezondheidscentrum Hoensbroek Noord ging over deze vraag in gesprek met cliënten, een buurtteam, zorgverleners en een zorgverzekeraar. Het gezondheidscentrum ontwikkelde vervolgens interventies die mensen helpen om meer regie te nemen en keuzes te maken die passen bij hun levenssituatie.

Anneke Coenen werkt als beleids- en kwaliteitsmedewerker en praktijkondersteuner bij Gezondheidscentrum Hoensbroek Noord. Een van de inzichten die zij in de proeftuin persoonsgerichte zorg heeft opgedaan is: patiënten vinden het verschil tussen de professionals en zichzelf te groot. ‘Patiënten hebben snel het gevoel dat zij minder kunnen. Wij vroegen hen in sessies, waar zij behoeften aan hadden. Er kwamen goede suggesties uit voort hoe zorgverleners persoonsgerichter kunnen werken. Patiënten vinden het bijvoorbeeld belangrijk dat wanneer zij op het spreekuur komen, de zorgverlener weet wie hij of zij is. Dat maakt het voor hen persoonlijker en betekent dat zij makkelijker met een vraag komen. Een foto in het dossier bleek hiervoor een goede oplossing.’

Vragenlijst voor patiënten

Een andere manier om achter behoeften van patiënten te komen, was een vragenlijst voor patiënten. De vragenlijst is ontwikkeld samen met patiënten en ging over hoe zorgverleners patiënten benaderen. De vragenlijst heeft veel opgeleverd. 'Een groot aantal mensen blijkt bijvoorbeeld niet alles te durven zeggen tegen hun zorgverlener,’ licht Anneke toe.

Workshop Het goede gesprek

Dit inzicht leidde tot het ontwikkelen van de workshop 'Het goede gesprek'. Samen met coach en ervaringsdeskundige Brigiet Brink geeft Anneke deze workshop, die patiënten helpt om een actieve gesprekspartner te zijn. Anneke: 'De eerste workshops zijn goed ontvangen. Als de workshop eenmaal goed geïntegreerd is in onze regio, gaan we hem ook in andere regio’s aanbieden. Daarnaast is, op basis van resultaten uit de vragenlijst, het spreekuur van de huisarts verlengd van 10 naar 15 minuten. Patiënten vinden de professional soms te snel gaan. Het is goed om daarbij stil te staan.’

Mensen met elkaar verbinden

Gezondheidscentrum Hoensbroek richt zich nu ook op het verbinden van mensen. ‘Wij horen vaak dat patiënten bijvoorbeeld willen wandelen, maar niet alleen. Bestaande (online) platforms om gezamenlijk iets te ondernemen staan te ver af van deze mensen. We gaan starten met een inloopbijeenkomst waarbij een communitywerker en een gastvrouw (een patiënt uit de werkgroep) aanwezig zijn om mensen wegwijs te maken in de bestaande platforms. Mensen worden letterlijk bij de hand genomen. Het mooie is dat al dit soort initiatieven van patiënten komen. Zij waarderen het dat ze mogen meedenken en meepraten. 

Belangrijkste les voor Hoensbroek

Terugkijkend naar de aanpak in de proeftuin is voor Anneke de belangrijkste les het verschil in perceptie. ‘Patiënten en zorgverleners zijn gelijkwaardig, maar de patiënt ervaart dat niet zo. Dat was een eyeopener. En dat het veel tijd kost om de best passende interventies en een aanpak met elkaar te vinden, maar dat is het wel waard.’

Terug naar boven

Kersenboogerd Hoorn biedt persoonsgerichte zorg

Gezondheidscentrum De Kersenboogerd in Hoorn werkt vanuit de filosofie van persoonsgerichte zorg. De patiënt maakt zijn eigen keuzes over zijn gezondheid en controles vinden plaats vanuit een carrousel: de praktijkondersteuner, de apotheek, de fysiotherapeut en de diëtiste.

Karin Verschoor, huisarts bij Gezondheidscentrum De Kersen: 'Vroeger werden bij de jaarcontrole van chronische patiënten de nodige rituele metingen gedaan, de pillen besproken en werd nog eens gezegd: "U moet toch echt stoppen met roken." Nu brengt de patiënt zelf in wat hij belangrijk vindt en wat hij wil bespreken. We bepalen samen waar we het over willen hebben.'

Patiënt maakt eigen keuzes

Verschoor legt nog steeds aan patiënten uit waarom het beter is om te stoppen met roken. Maar de patiënt maakt zijn eigen keuzes over zijn gezondheid. Als hij de noodzaak niet ziet of als hij het niet kan inpassen in zijn leven, houdt ze erover op. Wel checkt ze een volgende keer of dat onderwerp misschien alsnog besproken kan worden. De nieuwe werkwijze levert Verschoor veel meer werkplezier op. 'Ik ben echt in gesprek met de patiënt, dat is veel bevredigender.'

Wennen aan persoonsgerichte zorg

COPD-patiënt Kees van Meel: ‘Ik ben uit de tijd van “ja dokter”. Zelf zeggen waar je mee zit, je mening geven, ik moest eraan wennen. Wat ik heel goed vind, is die brief waarin je wordt opgeroepen voor controle. Daarin staat: “als je de spreekkamer verlaat, wat wil je dan absoluut gevraagd hebben?” Er is ook een placemat met voorbeeldvragen waarmee je je kunt voorbereiden.’

Controle in de vorm van een carrousel

‘De controle is nu een carrousel; je gaat naar de praktijkondersteuner, de apotheek, de fysiotherapeut en de diëtiste. Met de apotheker kan ik bespreken dat ik het pufapparaat niet prettig vind in het gebruik en ik kan vragen of er iets anders is. Als er informatie is uit het ziekenhuis, wordt die er ook bij gehaald. Je komt nu bij iemand die zich heeft voorbereid. Het gaat niet alleen over de ziekte, er zit een lijf aan vast, je wordt een persoon.’

Gezondheidscentrum De Kersenboogerd voerde een project uit om de zorg persoonsgerichter te maken. Het maakte geen onderdeel uit van de proeftuinen. Meer interviews en praktijkverhalen over persoonsgerichte zorg in de regio Noord-Holland lees je in het Magazine Zelfzorg van ZONH

Terug naar boven

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]