Valpreventie

Cijfers: vallen bij ouderen

De meeste valincidenten doen zich voor bij een nog steeds toenemende groep ouderen, waarbij de incidentie van valpartijen toeneemt met het stijgen van de leeftijd.

Vallen is een groot probleem voor de oudere cliënt, met een potentieel slechte uitkomst. Ook professionals in de zorg beschouwen het vallen van ouderen als een lastig, complex en dientengevolge moeilijk aan te pakken probleem. Overigens is dit een onterecht sombere veronderstelling, aangezien bij voldoende kennis preventie en behandeling wel degelijk mogelijk zijn (meten = weten; weten leidt tot handelen).

Aantal valongevallen bij ouderen stijgt

Het aantal SEH-bezoeken voor ernstig letsel ten gevolge van een valongeval is de afgelopen 10 jaar met 6 procent gestegen onder ouderen van 65 jaar en ouder. Heupfracturen en hoofd-hersenletsel was het meest voorkomende letsel. Valincidenten zijn de laatste vijf jaar met name in de leeftijd van ouderen boven 70 jaar toegenomen, terwijl het in de groep van 65 jaar en ouder redelijk gelijk is gebleven.

In 2018 waren er naar schatting 108.000 SEH-bezoeken naar aanleiding van letsel door een valongeval onder ouderen van 65 jaar en ouder. Dit komt neer op één SEH-bezoek door een valongeval elke vijf minuten. De prognose tot 2050 op basis van demografie is dat het aantal SEH-bezoeken voor letsel na een valongeval bij ouderen van 65 jaar en ouder met 47% zal toenemen. 

Bijna de helft van de valongevallen in de leeftijd 70 jaar en ouder vindt plaats in en om het huis. Deze valongevallen vinden met name plaats in de sanitaire ruimte en komen voornamelijk door struikelen. De meest voorkomende letsels zijn heupfracturen, gevolgd door hoofd-hersenletsel.

Dagelijks 13 doden door een val

In 2018 overleden 4.628 inwoners van Nederland door een ongelukkige val. Ruim 75 procent van de overledenen was 80 jaar of ouder. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Er overleden 1.887 mannen en 2.741 vrouwen door een ongelukkige val in 2018. De meesten waren tachtigplussers, 69 procent van de mannen en 84 procent van de vrouwen. Een kwart van de door een val overleden mannen en 43 procent van de vrouwen was 90 jaar of ouder.

Metingen valongevallen VeiligheidNL

Hoe vaak vallen ouderen? VeiligheidNL heeft de verschillende cijfers over valincidenten bij ouderen op een rij gezet.

Meer valpartijen in de chronische zorg

Uit de Landelijke Prevalentiemeting 2015 blijkt dat zowel in de verpleeghuissector als in de thuiszorg vallen meer voor komt. De meeste vallers vallen éénmaal en ruim minder dan de helft van de valincidenten gaat gepaard met letsel, meestal minder ernstig. In vergelijking met vorig jaar is er in de chronische zorg minder valangst: slechts één op vier vallers. Ook het vermijden van deelname aan activiteiten is gedaald: één op 10 vallers. 
In de thuiszorg zijn de belangrijkste oorzaken van valincidenten lichamelijke gezondheidsproblemen. In de chronische sector zijn dat lichamelijke en psychische gezondheidsproblemen. Bij meer dan 1 op de 3 valincidenten is de oorzaak onbekend. 
Er wordt op alle momenten van de dag gevallen, maar het meest tussen 14.00 en 22.00 uur. De meeste valincidenten gebeuren in de slaapkamer, gevolgd door de woonkamer. De vaakst uitgevoerde activiteit vóór de val was staan of lopen zonder hulpmiddel, gevolgd door staan of lopen met hulpmiddel. Er wordt het minst gevallen vanuit liggende en zittende positie.

Valpreventie

Valpreventie wordt het meest toegepast in de chronische zorg. Alarmering is de meest gebruikte maatregel in de chronische sector. In de thuiszorg is dat het evalueren van hulpmiddelen. Letselpreventieve maatregelen worden zeer weinig toegepast. Beide sectoren gebruiken lage bedden (bijna 10%) en in de chronische zorg wordt botversterking bij 1 op 5 cliënten toegepast.
Wat betreft de kwaliteitsindicatoren scoren beide sectoren goed. Er zou wel meer aan bijscholing gedaan kunnen worden. In de thuiszorg ontbreken vaak valletselpreventieve hulpmiddelen.

Aanbevelingen

Valincidenten zijn voor de individuele cliënt en de maatschappij nog steeds een groot probleem. Daarom doet de Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen 2015 de volgende aanbevelingen:

  1. Valpreventie moet in alle zorgsectoren en op alle niveaus op de agenda blijven staan en ingebed zijn in een adequaat beleid.
  2. Primaire, secundaire en tertiaire valpreventie moeten zorgvuldig gebeuren, want het afdoen van een valpartij als een ongelukje betekent miskenning van een belangrijk probleem.
  3. Registratie en analyse van valincidenten zijn belangrijk voor het ontwikkelen van een beleid en het identificeren van knelpunten. Door vervolgmetingen ontstaat bovendien een goed verloop van de incidentie van vallen en van het effect van preventieve maatregelen op instellings-, afdelings- en cliëntniveau.
  4. Evaluatie van het valrisico bij opname of intake moet zoveel mogelijk multidisciplinair gebeuren, omdat valincidenten verschillende oorzaken kunnen hebben.
  5. Gekozen maatregelen moeten bij voorkeur deel uitmaken van een multidisciplinair behandelplan inclusief periodieke herhaling van valrisico-evaluatie. Bijscholing vormt daarbij een belangrijk hulpmiddel

Verbeterprojecten

Vallen is ook een groot maatschappelijk probleem. De gezondheidskosten van vallen en valgerelateerde letsels zijn substantieel en direct gerelateerd aan de valfrequentie en de ernst van de letsels. Ook de werklast van de professionals in de zorgsector neemt hierdoor toe. Het is daarmee niet alleen een zorg voor politici en beleidsmakers, maar ook voor de zorgverleners, vanwege een verwachte krimp op de arbeidsmarkt. In het kader van cliëntveiligheid hanteert de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) vallen als een kwaliteitsindicator van geboden zorg. Op initiatief van VWS werden, via het Zorg voor Beter verbeterproject Valpreventie, instellingen in de chronische zorg gedurende een jaar begeleid bij onder andere het ontwikkelen van een adequaat valpreventief beleid, waarbij de Landelijke Prevalentiemeting Zorgproblemen (LPZ) belangrijke input bood. Deze verbeterprojecten hebben aangetoond dat preventie en/of reductie van vallen, recurrent vallen en valgerelateerde letsels mogelijk is.

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Jolande Hopman

mail | meer info

j.hopman@veiligheid.nl

Lees meer

Jolande Hopman

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer