Stressincontinentie wordt ook wel druppelincontinentie of inspanningsincontinentie genoemd. Dit is het onvrijwillig urineverlies bij druk in en op de buik. Bijvoorbeeld bij lachen, niezen, hoesten, bukken, neus snuiten, zwaar tillen en bij haastig bewegen zoals sporten. Hierbij worden druppels tot scheutjes urine verloren. De rest van het urinelozingspatroon (mictiepatroon) is normaal. Dit type incontinentie komt voor bij verzwakte bekenbodemspieren of blaas-sluitspier. Zwakte van die spieren kan stressincontinentie veroorzaken. Ook een probleem in de sluitspier of overgewicht kan stressincontinentie veroorzaken.
Vormen van incontinentie
Laatst bijgewerkt op: 04-06-2026
Er zijn verschillende vormen van incontinentie. Elke vorm heeft een andere oorzaak. Er zijn 2 hoofdvormen: urine-incontinentie en ontlastingsincontinentie.
Urine-incontinentie is het onvrijwillig verliezen van urine. Dit kan verschillen van een paar druppels tot de hele blaasinhoud.
Ontlastingsincontinentie is het onvrijwillig verliezen van ontlasting. Dit kan zijn van het verliezen van slijm of windjes tot ontlasting. Elk afwisselende vorm in incontinentie heeft een eigen naam. Hieronder kun je ze lezen per hoofdvorm.
Vormen van urine-incontinentie
Aandrangincontinentie is onvrijwillig urineverlies bij een plotseling hevige drang om te plassen. Het lukt dan niet om de plas op te houden. Aandrangincontinentie wordt ook wel urge incontinentie genoemd. Het gaat bij deze incontinentie om het verlies van een grotere hoeveelheid urine omdat de blaas zich samentrekt en de aanwezige urine in de blaas naar buiten perst. Oorzaken van aandrangincontinentie zijn een overactieve blaas, neurologische aandoeningen, urineweginfectie, medicatie (zoals plasmedicatie), leefstijl en dieet (zoals cafeïne en alcohol).
Gemengde incontinentie is een combinatie van stressincontinentie en aandrangincontinentie. Dus onvrijwillig urineverlies bij druk op de buik (inspanning, niezen) samen met een sterke plasdrang. Dit wordt veroorzaakt door een combinatie van de oorzaken van stressincontinentie en aandrangincontinentie.
Overloopincontinentie is het onvrijwillig verliezen van kleine beetjes urine uit een volle blaas. Dit heet ook druppelincontinentie. Bij de overloopincontinentie neemt de samentrekkings- en perskracht van de blaas af. Hier kan de blaasspier niet genoeg druk opbouwen. Bij het plassen blijven er dan restjes urine in de blaas achter. Langzaam raakt hierdoor de blaas overvol en loopt dan over. Oorzaken van overloopincontinentie zijn diabetes, medicatiegebruik of een bij een smaller deel in de plasbuis, zoals bij een prostaatvergroting.
Functionele incontinentie is onvrijwillig urineverlies waarbij cliënten niet meer in staat zijn zelfstandig naar het toilet te gaan door lichamelijke of cognitieve beperkingen. De oorzaak van de incontinentie is dan niet de blaas of sluitspieren. Denk bijvoorbeeld aan slechtziendheid, beperkte mobiliteit of dementie. Andere oorzaken zijn bijwerkingen van medicijnen of beperkte motoriek waardoor kleding last uit te krijgen is.
Totale incontinentie is het onvrijwillig verliezen van urine doordat er dag en nacht geen controle meer is over de blaas. Er druppelt dag en nacht urine uit de plasbuis. Ook voelt de cliënt geen aandrang meer om te plassen. Het treedt op wanneer het sluitmechanisme van de blaas niet meer sluit.
Vormen van ontlastingsincontinentie
Anale dwangincontinentie is onvrijwillig verlies van ontlasting door een plotseline hevige aandrang. Oorzaken zijn een verminderde van de dikke darm of endeldarm, de sluitspier of bekkenbodem.
Passieve anale incontinentie is het onvrijwillig verlies van bruin vocht. Dit bruine vocht wordt geproduceerd door kliertjes in het anale kanaal en lekt naar buiten. Er wordt geen aandrang gevoeld. Dit komt voor bij een te trage passage van de voeding door de darm (passage stoornis). Of door een evacuatiestoornis waarbij de ontlasting zich ophoopt in de endeldarm en indikt. Er is dan een onvermogen van de darm om de ontlasting naar buiten te stuwen wat voor verstopping zorgt.
Bij anale incontinentie voor flatus worden er onbedoeld darmgassen verloren. De oorzaken zijn overmatige productie van gas door het eten van bepaalde voedingsmiddelen of het onvoldoende functioneren van de sluitspier.
Bron
- Continentie Expertise Platform (z.d.)
- Continentie bij (kwetsbare) ouderen. Kennisinstituut V&VN (2025).