Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn
Welbevinden en levensvragen

Wat is welbevinden in de ouderenzorg?

Welbevinden betekent dat iemand zich goed voelt. Dit noemen we ook wel leefplezier of kwaliteit van leven.

Welbevinden krijgt steeds meer aandacht in de ouderenzorg. Zorg voor welbevinden, goed in je vel zitten, is voor iedereen belangrijk en heeft een positieve invloed op de lichamelijke gezondheid.

Ouderen met een slechtere fysieke gezondheid ervaren minder welbevinden dan gezonde ouderen. Andersom geldt ook dat ouderen die zich goed voelen, fysiek gezonder zijn.

Het belang van aandacht voor welbevinden is wetenschappelijk onderbouwd. Lees meer hierover in de brochure Ruimte scheppen voor welbevinden (pdf). Daarom is het belangrijk dat zorgmedewerkers tijdens het werk aandacht besteden aan het welbevinden van ouderen.

Lees verder op deze pagina:

Welbevinden als focus van zorg

De zorg is nu vooral gericht op het vermijden of oplossen van ziekte en gebrek. Maar ook als dat lukt en je meer aandacht besteedt aan de gezondheid, ervaart een cliënt nog niet automatisch welbevinden of leefplezier. Dat vraagt om een andere aanpak: liefdevolle zorg en de juiste aandacht voor wie de cliënt is, zijn leefstijl en zijn sociale en fysieke omgeving. Welbevinden zou de primaire focus van zorg moeten zijn.

Terug naar boven

Hoe zorg je voor welbevinden?

Ziekte, geestelijke achteruitgang of een zwakke gezondheid hebben een negatieve invloed op het welbevinden en zorgen ervoor dat een cliënt zich minder gelukkig voelt. Persoonlijk contact met zorgmedewerkers, een beschermde en veilige omgeving, een goed gesprek over levensvragen of zingeving helpen een cliënt om ziekte en zorg een plaats te geven in zijn leven.

Blijf als zorgmedewerker de cliënt - hoe hulpbehoevend ook - altijd benaderen als iemand met diepere wensen, verlangens en behoeftes die hij graag vervuld ziet.

Signalen van gebrek aan welbevinden

Als zorgmedewerker signaleer je ook als de cliënt zich niet goed voelt. Signalen zijn bijvoorbeeld:

  • vergeetachtigheid
  • somberheid
  • depressieve gevoelens
  • stemmingswisselingen
  • probleemgedrag

Als zorgmedewerker heb je aandacht voor mogelijke oorzaken. Ga met de cliënt in gesprek en verwijs zo nodig door. Of schakel een collega met extra deskundigheid in.

Een zorgmedewerker kan iemands kansen op welbevinden vergroten door de antennes op welbevinden te richten en randvoorwaarden te creëren. Dit betekent ook het vermijden van schadelijke zorg, denk aan:

  • blijven behandelen, waar dat weinig meer toevoegt aan de kwaliteit van leven;
  • iemands vrijheid ontnemen zodat hij geen enkel risico meer loopt.

Terug naar boven

Complementaire zorg

Complementaire zorg betekent letterlijk aanvullende zorg. Deze zorg komt dus niet in plaats van de gangbare medische zorg, maar voegt daar iets aan toe. Doel is bijdragen aan het herstel en welbevinden van de patiënt of cliënt. Als mensen zich minder gespannen en onrustig voelen en meer comfort ervaren, dan kan dat de kwaliteit van leven verhogen en klachten verminderen. Reguliere zorgmedewerkers verlenen deze complementaire zorg, vooral verpleegkundigen en verzorgenden. Doel is mensen te helpen ontspannen en hun welbevinden te vergroten. De nadruk ligt op ondersteuning en verbetering van de kwaliteit van leven in bijvoorbeeld het dementieproces. Voorbeelden zijn: massage, gebruik van muziek en geuren, en ontspanningsoefeningen.
 

Terug naar boven

Welbevinden in het leefzorgplan

Mentaal welbevinden is een van de vier levensdomeinen, naast lichamelijk welbevinden, woon- en leefsituatie en participatie. Als eerstverantwoordelijk verzorgende neem je doelen en acties over (mentaal) welbevinden op in het leefzorgplan of ECD (elektronisch cliëntendossier). Wat het domein mentaal welbevinden inhoudt, staat in het Kwaliteitsdocument 2013 Verpleging, Verzorging en Zorg Thuis:

‘De cliënt mag rekenen op respect voor en ondersteuning van de eigen identiteit en levensinvulling en het zoveel mogelijk behouden van de eigen regie.’

Het Kwaliteitsdocument 2013 VV&T Domein Mentaal Welbevinden kent de volgende normen voor goede zorg:

  • Aandacht voor het eigen leven en de persoonlijke waarde die daaraan toegekend én ontleend wordt.
  • Aandacht voor (levensfasegerelateerde) persoonlijke ontwikkeling en waarden, levenskeuzen, zingevingsvragen.
  • Hulp bij mogelijkheden om de regie op het eigen leven te behouden.
  • Een luisterend oor bieden voor zorgen en emotionele problemen en voor zaken die naar de mening van de cliënt niet goed gaan in de zorgverlening.
  • Betrokkenheid en presentie (niet gehaast zijn).
  • Het signaleren van veranderingen in het mentaal welbevinden van de cliënt, zoals vergeetachtigheid, somberheid en depressieve gevoelens, stemmingswisselingen of probleemgedrag. Aandacht voor mogelijke oorzaken, en zo nodig doorverwijzen naar, dan wel inschakelen van deskundigheid.
  • De mogelijkheid voor de cliënt om van zorgverlener te veranderen bij ontevredenheid over bejegening, werkhouding of als het contact met de zorgverlener moeizaam is.

Voor de zorg in intramurale organisaties geldt nog:

  • de mogelijkheden voor de cliënt om zich ongestoord te kunnen terugtrekken;
  • de beschikbaarheid van geestelijke verzorging.

Terug naar boven

Publicaties en tools

Terug naar boven

Reageer op deze pagina

Wil je reageren op Zorg voor Beter? Lees dan eerst de spelregels door.



Reacties

Chantal Vanhille 16/12/2018

Student zorgkundige volwassen onderwijs.heel informatief voor lessen welbevinden bij ouderen.