Niet iedereen maakt even makkelijk contact. Persoonlijke eigenschappen spelen een rol. Denk aan een gebrek aan sociale vaardigheden, een negatief zelfbeeld of sterke verlegenheid.
Oorzaken en gevolgen van eenzaamheid
Laatst bijgewerkt op: 12-03-2026
Eenzaamheid kan allerlei oorzaken hebben. Bijvoorbeeld een verandering in iemands leven of een gebrek aan bepaalde vaardigheden. Het kan iedereen overkomen. Tegelijk heeft eenzaamheid grote gevolgen, bijvoorbeeld op hoe iemand zich voelt. Ook zorgt het voor psychische en fysieke klachten, zoals een depressie, of hart- en vaatziekten. Op deze pagina lees je over de verschillende oorzaken en de gevolgen.
Oorzaken van eenzaamheid
Eenzaamheid kan een duidelijke oorzaak hebben of door een combinatie van factoren komen. Denk aan een combinatie van persoonlijke oorzaken, veranderingen in het sociaal netwerk of maatschappelijke oorzaken.
Persoonlijke oorzaken
Aandoeningen, zoals depressie of psychose verhogen het risico op eenzaamheid. Mensen met een depressie verliezen bijvoorbeeld sociale contacten en worden eenzamer. Eenzaamheid kan ook leiden tot depressieve gevoelens.
Voor mensen met dementie geldt dat de dementie een probleem vormt voor betekenisvol contact. Ook voor de partner van iemand met dementie kan eenzaamheid op de loer liggen.
Voelt iemand zich anders dan wat de norm is? Dan kan diegene te maken krijgen met onbegrip en eenzaamheid. Kijk voor meer informatie in het thema Diversiteit en inclusie.
Mensen met een chronische ziekte voelen zich vaker eenzaam dan mensen zonder chronische ziekte. Ook bij mensen met een ernstige lichamelijke beperking zie je vaak eenzaamheid.
Verandering in het sociale netwerk
Met ouder worden krijgen mensen vaker te maken met verlies van naasten (partner, familie en vrienden). Dit zijn grote gebeurtenissen die maken dat het netwerk kleiner wordt. Belangrijke relaties vallen dan weg.
Je ziet meer eenzaamheid bij alleenstaande mensen. Een scheiding of verlies van een partner zorgt vaak voor meer eenzaamheid. Ook in een slechte relatie kan iemand zich erg eenzaam voelen. Diegene voelt zich dan alleen in de relatie.
Omstandigheden bij eenzaamheid
Geld speelt een rol in sociaal contact. Heb je weinig geld? Dan kun je bewust of onbewust besluiten activiteiten uit de weg te gaan. Dit speelt ook een rol als iemand werkloos wordt en minder te besteden krijgt. Ook verliezen mensen die werkloos worden of met pensioen gaan vaak het contact met oud-collega's.
Mantelzorgers die intensief en langdurig zorgen voor een naaste kunnen zich eenzaam gaan voelen. Vooral als zij door de mantelzorg aan huis gebonden zijn.
Bij mensen die gepest worden, leiden contacten met anderen tot pijn, verlies van zelfvertrouwen en angst.
Na een verhuizing moeten mensen een nieuw sociaal netwerk in de buurt opbouwen.
Nieuw onderzoek laat zien dat verbondenheid met de woonplek of buurt veel invloed heeft op hoe iemand zich voelt. Dit is belangrijk om in gedachten te houden als iemand net verhuisd is (naar een verpleeghuis). De binding met de locatie is dan weg wat weer gevolgen kan hebben voor iemands eenzaamheid.
Lees het artikel 'De invloed van je verbonden voelen met je woonomgeving op eenzaamheid' op de website van LASA - Longitudinal Aging Study Amsterdam.
In buurten waar veel mensen weggaan, zie je dat achterblijvers zich eenzaam kunnen gaan voelen. Vaak gaat het om ouderen.
Steeds verder achteruitgaan
Het negatieve gevoel van eenzaamheid lijkt op het pijnsignaal voor honger. Dit signaal motiveert mensen om aansluiting te zoeken met anderen.
Lukt het niet om sociale relaties te verbeteren? En worden ze eenzaam? Dan kunnen zij steeds verder achteruitgaan. Ze trekken zich terug, het stressniveau stijgt, ze ontwikkelen negatieve denkpatronen, de zelfwaardering daalt. Dit wordt steeds erger.
Gevolgen en invloed op de gezondheid
Eenzaamheid heeft een grote invloed en leidt tot gezondheidsrisico’s, minder meedoen in de samenleving. Ook leidt het tot de ervaring dat welzijn of geluk tekortschiet. Helemaal als het gevoel van eenzaamheid langer aanhoudt. Eenzaamheid verhoogt zelfs de kans op te vroeg overlijden. Als de gevolgen de eenzaamheid versterken, ontstaat er een vicieuze cirkel. Dit is een situatie waar je niet of steeds moeilijker uit kunt komen.
Uit onderzoek blijkt dat eenzaamheid het immuunsysteem negatief kan beïnvloeden. Een blijvend gevoel van eenzaamheid is even ongezond als het roken van een pakje sigaretten per dag. Eenzaamheid kan ook leiden tot depressie en een verhoogd risico op hartziekten en de ziekte van Alzheimer.
Ze bewegen minder, eten minder gezond en maken meer gebruik van verslavende middelen. Daardoor lopen eenzame mensen een groter risico op overgewicht, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten.
Mensen zijn sociale wezens. Ze hebben elkaar praktisch en emotioneel nodig. Eenzaamheid geeft een gevoel van leegte en algemene ontevredenheid over het leven. Iemand die eenzaam is, zorgt vaak minder goed voor zichzelf. Hierdoor ontstaat een negatieve spiraal: een situatie die steeds moeilijker wordt.
Eenzaamheid kan ervoor zorgen dat iemand zich terugtrekt. Een eenzaam persoon heeft weinig sociale contacten en denkt: 'Andere mensen vinden mij niet leuk.' Deze persoon gaat dan sociale gelegenheden uit de weg.
Eenzaamheid verhoogt de kans op te vroeg overlijden. Dat laat een onderzoek onder 55-plussers zien. Scoorden deelnemers bij dit onderzoek het hoogst op eenzaamheid? Dan hadden zij meer kans om te overlijden dan degenen die er het laagst op scoorden. Daarnaast tonen verschillende onderzoeken verbanden aan tussen eenzaamheid en zelfmoordgedachten.
Lees meer over de gevolgen van eenzaamheid op de website van VZinfo.nl.