Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer

Welbevinden en levensvragen

Materialen: welbevinden en levensvragen

Spreken over wat belangrijk is voor het welbevinden van een cliënt is belangrijk. Daarbij hoort ook het horen van en omgaan met levensvragen. Dat kan lastig zijn voor jou als zorgmedewerker, maar zorgt er wel voor dat ouderen zich beter voelen en jullie contact verdiept. Hieronder staan materialen om je te ondersteunen bij deze gespreksvoering.

Ga direct naar:

De verbeelding gebruiken

Klaverblad van aandacht: gouden momenten in de zorg

Gouden momenten in de zorg zijn momenten waarop bijzondere aandacht is voor elkaar. Het helpt als cliënten, naasten, zorgprofessionals en vrijwilligers deze momenten met elkaar delen. Om dat te stimuleren is het boekje 'Klaverblad van aandacht' ontwikkeld. Voor spontane momenten tussendoor, in gesprekken met familie, in een teamoverleg of multidisciplinair overleg, cliëntbesprekingen en vrijwilligersbijeenkomsten. In het boekje is ook een werkblad opgenomen waarop je zelf je gouden moment kunt schrijven. Download het boekje Klaverblad van aandacht (pdf) en het werkblad (pdf). Je kunt het boekje ook voor € 12,50 bestellen via de Vilans webwinkel

Inspiratiekaarten Welbevinden

inspiratiekaarten mentaal welbevindenSet Inspiratiekaarten Welbevinden waarmee zorgmedewerkers en vrijwilligers op een laagdrempelige en creatieve manier met cliënten in gesprek kunnen komen over levensthema’s. De set Inspiratiekaarten is voor € 27,95 te bestellen in de Webwinkel van Vilans

Werk jij al met de set Inspiratiekaarten? Dan horen we graag wat jouw ervaringen zijn. Ga je gemakkelijker het gesprek aan? Wat vinden je cliënten en hun naasten van deze manier? Laat ons weten wat je ervan vindt

Landkaart Domein Mentaal Welbevinden

landkaart mentaal welbevindenDe Landkaart Domein Mentaal Welbevinden inspireert om met bewoners in gesprek te gaan over hun leven en over wat zij belangrijk vinden. Bij de Landkaart is een handreiking die beschrijft hoe je met behulp van de landkaart in gesprek kunt gaan met cliënten. De landkaart maakt onderdeel uit van het reispakket Mentaal Welbevinden met allerlei praktische tools. Behalve de landkaart bestaat het pakket uit de Brochure ‘Hoe voelt u zich vandaag?’ met twaalf aanbevelingen voor zorgmedewerkers en teamleiders om mentaal welbevinden te integreren in de dagelijkse werkzaamheden; ‘routekaarten’ als handleiding voor het gebruikt van de landkaart en ansichtkaarten.

Landkaarten zingeving en vitaliteit

De landkaarten in 'Op weg naar vitaliteit' bieden een creatieve manier om te reflecteren op mantelzorg.

inspiratiekaarten mentaal welbevinden ouderen

Terug naar boven

Als team omgaan met welbevinden en levensvragen

Er zijn verschillende materialen met praktische tips en handvatten voor zorgteams om goed te leren omgaan met levensvragen van cliënten:

Webapp 'Omgaan met levensvragen'

Deze webapp (ontwikkeld in 2017) is een praktische tool om het gesprek over levensvragen aan te gaan met ouderen. Centraal staat het herkennen van levensvragen bij jezelf en bij de ander, en goed met die levensvragen kunnen omgaan. Zorgverleners kunnen de app zowel individueel als met een groep van maximaal tien personen gebruiken. In de app zit een persoonlijke tijdslijn, maar ook een groepstijdlijn waardoor groepsleden elkaars uitwerking van de opdrachten kunnen zien. Docenten kunnen de app inzetten als onderdeel van het onderwijsprogramma. Er is een aparte docentenhandleiding beschikbaar. De app is niet gratis. De kosten voor vijf licenties zijn 95 euro. Meer informatie vind je op de website van Hogeschool Viaa. De webapp is ontwikkeld door het lectoraat Zorg en Zingeving van Hogeschool Viaa in samenwerking met het Expertisenetwerk Levensvragen bij Ouderen. De webapp wordt geregistreerd in het kwaliteitsregister van V&VN. Gebruikers kunnen 5 accreditatiepunten krijgen voor het Kwaliteitsregister Verpleegkundigen en Verzorgenden van de V&VN.

Werkboek voor zorgteams ‘Er zijn voor de cliënt met al je voelsprieten’

Gratis te downloaden werkboek voor verzorgenden, 2011. Het werkboek ‘Er zijn met al je voelsprieten’ biedt praktische tips en handvatten aan (leerling)helpenden en -verzorgenden, teamleiders en ROC-docenten bij het omgaan met levensvragen van cliënten. Het biedt hulp bij het omgaan met vragen van cliënten waar soms geen antwoord op is, zoals: Heb ik goed geleefd? Heb ik alles gedaan wat ik kon? Mag ik trots zijn? Het werkboek is door de V&VN gemaakt in opdracht van het Expertisenetwerk Levensvragen en Ouderen.

Dvd Leren omgaan met Levensvragen

Het Expertisenetwerk Levensvragen en Ouderen maakte in samenwerking met Vereniging Het Zonnehuis een dvd om verzorgenden en vrijwilligers te leren hoe zij met levensvragen kunnen omgaan. De dvd is bedoeld voor trainers en medewerkers die een taak hebben in het ondersteunen van verzorgenden en vrijwilligers bij het omgaan met cliënten (zoals geestelijk verzorgers, activiteitenbegeleiders, psychologen, teamleiders en vrijwilligerscoördinatoren) en om te gebruiken bij deskundigheidsbevordering van (leerling)verzorgenden en vrijwilligers.
Totale speelduur: 1 uur 32 minuten

Lesbrieven voor zorgteams over verschillende gespreksthema’s

Aan bod komen: aandacht, zinverlies, afhankelijkheid, onmacht, veiligheid, grenzen, familiebanden, seksualiteit, je leven vergeten, sterven en gedenken.

Leren reflecteren op omgaan met levensvragen door intervisie

Bij het omgaan met levensvragen komt het er vaak op aan niets te doen, niet te willen oplossen, maar met aandacht bij de oudere aanwezig te zijn. Op sommige vragen is geen antwoord, maar brengt het al verlichting wanneer je er samen aandacht voor hebt. Voor beroepskrachten in zorg en welzijn is een methode ontwikkeld voor intervisie begeleid door een geestelijk verzorger. Het doel van begeleide intervisie voor de deelnemers is het leren herkennen en erkennen van levensvragen en hoe je ermee om kunt gaan.

Bij het werkboek kunt u een reader bestellen met achtergrond literatuur en fotomateriaal voor gebruik tijdens de bijeenkomsten. Bestel de reader via Hilda van Ginkel, h.vanginkel@vilans.nl. Kosten: € 25,00 (incl. verzendkosten).

Leren communiceren over spiritualiteit, boek ‘Tja, wat zal ik zeggen’

Dit praktische boek helpt zorgverleners, welzijnswerkers en vrijwilligers te reageren op levensvragen van hun cliënten. Het boek brengt kennis uit de psychologie en psychiatrie, de geestelijke verzorging en de verpleegkunde samen. De lezer leert de theorie in praktijk te brengen, dankzij voorbeelden en oefeningen. Dit boek (inclusief dvd) is rechtstreeks te bestellen bij de uitgever. De dvd is eveneens los verkrijgbaar bij het Expertisenetwerk Levensvragen en Ouderen.

Brochure: Hoe voelt u zich vandaag?

Brochure met twaalf aanbevelingen voor aandacht voor mentaal welbevinden. Vilans sprak met bewoners, zorgmedewerkers en leidinggevenden in de ouderenzorg over mentaal welbevinden. Dit leverde verhelderende inzichten op en praktische informatie, zowel voor zorgmedewerkers, als voor beleidsmakers. Vilans wil met deze brochure zorgmedewerkers en teamleiders praktische aanknopingspunten bieden om aandacht voor mentaal welbevinden te integreren in het bieden van goede zorg. De brochure maakt onderdeel uit van het reispakket Mentaal Welbevinden (zie boven).

Terug naar boven

Zingeving bij mensen met dementie

Tips om contact te maken met ouderen met dementieBoek: Op bezoek bij een dierbare met dementie

Het boek ‘Op bezoek bij een dierbare met dementie’ (auteurs: Marcelle Mulder en Anniek Kramer) geeft '60 ideeën om samen te genieten' en echt contact met elkaar te maken. De auteurs geven eerst een korte en heldere uitleg over wat dementie met je naaste kan doen en hoe het de relatie tussen jullie kan veranderen. Het tweede deel van dit boek staat vol ideeën, verdeeld over verschillende thema’s, die je inspireren om echt contact met elkaar te maken. Denk aan muziek, verhalen, kunst, natuur, eten en drinken en bewegen.

Het boek is voor 15 euro verkrijgbaar in de boekhandel, en voor 15 euro te bestellen als e-Book. Lees meer op de aparte website Op bezoek bij een dierbare met dementie

Cursus 'Zorgen voor Zin bij mensen met dementie'

Met de materialen 'Zorgen voor Zin bij mensen met dementie'  kunnen ervaren zorgverleners zelf een cursus over zingeving geven. De cursus is voor zowel voor de mensen uit hun naaste omgeving als voor mensen met dementie zelf en bestaat uit drie modules van elk drie bijeenkomsten. De modules kunnen achter elkaar of als losse modules gevolgd worden:

  • Module 1 ‘Leren omgaan met dementie’
  • Module 2 ‘Na de diagnose: Steun vinden bij elkaar’
  • Module 3 ‘Het leven gaat door…'

Aan de hand van informatie, filmfragmenten, leer- en reflectieoefeningen gaan de deelnemers met elkaar in gesprek. Mensen met (beginnende) dementie en hun naasten volgen tegelijk in parallelle sessies met ieder een eigen cursusbegeleider de cursus. Het laatste deel van elke sessie volgen ze samen.

Expertisenetwerk Levensvragen en OuderenAls ervaren zorgverlener kun je deze cursus in principe zelfstandig geven. Wel is het belangrijk dat je ervaring hebt met het begeleiden van (gespreks)groepen, in het bijzonder met mensen met dementie. Voor extra verdieping van de begeleiding kun je altijd een train-de-trainer en/of coaching on the job volgen bij de trainingswinkel van het Expertisenetwerk Levensvragen en Ouderen

Download cursus 'Zorgen voor Zin bij dementie':

Aanvullende materialen:

Ontwikkelingswerkboek

In de cursus 'Zorgen voor zin bij dementie' kan ook het ontwikkelingswerkboek 'Dit ben ik: leer mij kennen' gebruikt worden. In dit boek kunnen mensen met dementie aangeven wat voor hen belangrijk is in het leven en wat hun leven op dat moment zin geeft. Aanvankelijk kunnen zij dit boek zelfstandig bijhouden, samen met hun naasten. Naarmate het proces van de dementie voortschrijdt, zal de rol van de naaste groter worden. Dit boek kan ook los van de cursus gebruikt worden.

Workshop 'Zin-gevende intervisie'

In de workshop 'Zin-gevende intervisie' ervaar je hoe waardevol het is om vanuit verschillende disciplines mensen met dementie te ondersteunen. Je ontwikkelt plannen voor zin-gevende zorg door theorie te verbinden met jouw eigen praktijkervaringen.

Met deze handreiking kun je met het zorgteam zelf aan de slag om meer aandacht te hebben voor zingeving bij mensen met dementie. Ook is het mogelijk om een ervaren trainer van het Expertisenetwerk Levensvragen en Ouderen in te schakelen, die je informeert, handreikingen geeft en inspireert om concreet aan de slag te gaan.

Download de materialen

Aanvullende materialen

Terug naar boven

Met cliënten terugkijken op het leven

Materiaal om met cliënten terug te kijken op het leven door reminiscentie en levensverhalen. Lees meer over dit onderwerp op de website reminiscentie.nl.

Kringgesprekken voeren over levensthema’s

Bestel het boek ‘k Zou zo graag een ketting rijgen via Vereniging Het Zonnehuis.

Met nieuwe bewoners spreken over levensthema’s

Handleiding voor het opzetten van gespreksgroepen over levensthema’s voor nieuwe bewoners van woonzorgcentra onder leiding van verzorgenden en welzijnmedewerkers.

Terug naar boven

Vrijwilligers begeleiden

Materiaal om vrijwilligers te begeleiden bij het omgaan met levensvragen.

Lesbrief: Omgaan met levensvragen voor vrijwilligers

Omgaan met levensvragen voor vrijwilligers

Folder Zin in vrijwilligerswerk

Ondersteuning van vrijwilligers bij levensvragen is belangrijk. Daarom schreef het Expertisenetwerk Levensvragen en Ouderen een folder waarmee zij organisaties hierop attendeert. Organisaties kunnen gratis een of meerdere folders opvragen of downloaden (pdf) om deze te verspreiden binnen de organisatie.

Terug naar boven

Overige publicaties

Zingevende gespreksvoering door Wmo-ambtenaren

Cultuursensitief leren omgaan met levensvragen

Zorgen voor mentaal welbevinden betekent ook rekening houden met de sociaalculturele en historische achtergrond van de cliënt. Dan gaat het om gewoonten, gebruiken, normen en waarden, sociale omgangsvormen, taal en godsdienst.  Ouderen met een Indische en Molukse achtergrond hebben vaak te maken gehad met oorlogs- en geweldservaringen, naast een gedwongen migratie naar Nederland. Dat vraagt om een cultuurspecifieke aanpak van de zorg.   In een In voor zorg-traject ontwikkelden Stichting Pelita en Woonzorgcentrum Raffy een aantal producten voor het bieden van cultuurspeciefieke zorg.

Terug naar boven

Literatuuroverzichten

Over levensvragen wordt veel geschreven, ontwikkeld en gepubliceerd. Tot 2014 hebben wij bijgehouden wat er allemaal te vinden is. Hieronder kun je overzichten downloaden. Alle documenten zijn alfabetisch gesorteerd op titel.

Download

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Rinske Boomstra

mail | meer info

r.boomstra@vilans.nl

Lees meer

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Trainingswinkel

Volg een training over aandacht voor welbevinden, zingeving en levensvragen van Expertisenetwerk Levensvragen en Ouderen.
Trainingswinkel op website Reliëf