Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer
Home Thema's Diversiteit Praktijk Gevoelige onderwerpen

Diversiteit in de zorg

Gevoelige onderwerpen

Taboes verschillen van persoon tot persoon en van gemeenschap tot gemeenschap. Tast in een gesprek af hoe ver je kunt gaan, maar wees tegelijk niet bang om gevoelige onderwerpen aan te kaarten. Het kan cliënten ook opluchten over taboeonderwerpen te praten.

Hieronder een aantal voorbeelden over het bespreken van onderwerpen die gevoelig liggen:

Incontinentie

Voor veel mensen kan het gesprek over toiletgang en urineverlies erg gevoelig zijn. Dat geldt vaak in versterkte mate voor niet-westerse migranten. Het is raadzaam om vragen over (niet noodzakelijke) details uit te stellen tot een later moment als er wat meer vertrouwen is.
Houd er rekening mee dat incontinentie binnen de islamitische gemeenschap als onrein ervaren kan worden. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat hij/zij niet meer kan bidden, omdat men zich niet rein voelt. Probeer hier als zorgmedewerker goed op in te spelen.

Voorbeeld:

Dus niet: ‘Ik heb begrepen dat u last heeft van urineverlies. Hier heeft u incontinentiemateriaal dat u kunt gebruiken.’
Alternatief: ‘Bij uw ziektebeeld zou het eventueel kunnen voorkomen dat u soms wat urine gaat verliezen. U kunt daar niets aan doen, maar ik begrijp dat dat vervelend is. Ik zal als voorzorg wat materiaal achterlaten, u weet maar nooit.’

Het levenseinde

In sommige culturen is het niet gebruikelijk om heel direct over het levenseinde te spreken, bijvoorbeeld omdat men vindt dat Allah of God degene is die bepaalt wanneer wij heengaan. In de westerse cultuur is men gewend zo snel en volledig mogelijk geïnformeerd te worden over de diagnose van de ziekte en bijbehorende levensverwachting. Als professional voelt men zich daar vaak ook toe verplicht. Het is echter goed om dit niet zomaar te doen en met de familie af te stemmen wat de wensen daarin zijn.

Voorbeeld:

In plaats van de zieke of de familie ronduit te vertellen waar het op staat is het aan te bevelen creatief en vaardig te zijn in indirect taalgebruik. Je kunt bijvoorbeeld zeggen ‘U heeft toch een zoon in Marokko? Het is goed als u hem binnenkort nog een keer opzoekt’. De persoon is kwestie heeft dan waarschijnlijk wel door dat zij niet lang meer te leven heeft.

Palliatieve zorg

In veel niet westerse-culturen zijn ziekte en sterven omgeven met veel sociale activiteiten. Zo is het in veel culturen een sociale plicht om zieken te bezoeken en afscheid te nemen. Als zorgorganisatie is het dus belangrijk rekening te houden met veel familiebezoek (denk ook aan de ruimte en aan bezoektijden) en een grote betrokkenheid van de familie of vrienden. Zie ook de Handreiking palliatieve zorg (pdf) bij een niet-westerse achtergrond, van Nivel en Pharos.

Dementie

Onder niet-westerse migranten is vaak meer onbekendheid en onbegrip over mentale ziektes als verwardheid en geheugenverlies. Bij dementie kunnen mensen andere verklaringen geven voor het verwarde gedrag, men zoekt de oorzaak bijvoorbeeld bij het bovennatuurlijke. Neem het serieus, oordeel niet.

Man/vrouw verhoudingen

Het komt voor dat een cliënt niet door iemand van het andere geslacht gewassen wil worden. Het is zaak hier pragmatisch mee om te gaan. Waar het mogelijk is dit te regelen, gewoon doen! Je kunt met de familie de afspraak maken dat jullie je uiterste best doen om aan dit verzoek tegemoet te komen, mits de familie bereid is zelf bij te springen op momenten dat dit dus niet geregeld kan worden. Als dan blijkt dat de familie het ook niet kan opvangen dan geldt de gewone roostering.
Tip: de eerste aanspreekpersoon van een vrouw van niet-westerse afkomst is vaak de echtgenoot, broer of oom. Vergeet echter ook niet om ook de cliënt zelf en de vrouwen daarom heen te spreken. Zij is vaak de mantelzorger en kan een andere kijk op de wensen van de cliënt hebben.

Culturele en religieuze gebruiken

Rond hoogte- en dieptepunten in het leven, zoals huwelijk, ziekte en dood, zijn veel gebruiken en rituelen die zijn ingeven door de cultuur of religie. Het is belangrijk om in deze situatie te vragen naar wat gebruikelijk is en daarvoor de ruimte te bieden.
Het kan gebeuren dat iemand niet in een kamer wil wonen waar kortgeleden iemand overleden is. Het is belangrijk dat je mensen de ruimte en de tijd geeft om de kamer ‘te reinigen’. Dit houdt in dat men de geesten wil verdrijven, veelal door het gebruik van wierook en andere gebruiken. Pas daarna zal iemand met een gerust hart in deze kamer willen verblijven. Een rustigere situatie voor allen!

Seksuele diversiteit

In de meeste culturen en gemeenschappen is spreken over seksualiteit een taboe of niet gebruikelijk. Dat geldt nog meer voor spreken over homoseksualiteit en transseksualiteit. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt: dit geldt ook voor veel mensen van Nederlandse komaf! 

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Chandra Verstappen

mail | meer info

c.verstappen@pharos.nl

Lees meer

NieuwsDiversiteit in de zorg

Meer nieuws

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven