Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn
Dementie

Agitatie bij thuiswonende mensen met dementie

Agitatie is innerlijke rusteloosheid die leidt tot ondoelmatig gedrag met een sterk repeterend karakter. Geagiteerd gedrag bij mensen met dementie kan samenhangen met vele factoren, zoals de ernst en aard van dementie, met pijn, delier en angst. 

Vier typen agitatie

Er zijn vier typen agitatie die gecombineerd kunnen voorkomen. Fysiek agressief gedrag zoals slaan, schoppen, duwen, bijten en krabben. Fysiek niet agressief gedrag zoals voortdurend rondlopen, niet stil kunnen zitten of liggen, tikken op de tafel, alles overhoop halen. Verbale niet-agressieve agitatie: voortdurend praten of mompelen, continu om aandacht vragen. Vocale agressie: aanhoudend roepen, jammeren, schreeuwen, zingen, stereotype geluiden maken. Naast agitatie zijn er andere vormen van onbegrepen gedrag zoals: apathie, dwangmatig handelen, wanen en hallucineren.

Welke vragen kun je stellen

  • Welke vorm van agitatie is het meest opvallend?
  • Voor wie is agitatie een probleem?
  • Wat of wie lokt het agiterende gedrag uit?
  • Wanneer treedt agitatie op?
  • Waar treedt het agitatie op?

Meten van Agitatie

Agigatie kan worden gemeten door gedragingen te observeren. Dit kan met de Cohens Mansfiel Agitation Inventory (CMAI). Het meetinstrument CMAI kan bij twijfel of juist ter bevestiging van agigatie worden ingezet. De CMAI bestaat uit 29 onderdelen die betrekking hebben op geagiteerde gedragingen. Met de vragenlijst wordt gekeken hoe vaak deze gedragingen voorkomen. 

Behandeling agitatie per oorzaak

Er zijn een aantal mogelijke oorzaken voor agitatie, die om passende behandelingen vragen.
  1. Lichamelijk ongemak. De behandelingen zijn er op gericht om het lichamelijk ongemak op te heffen. Bijvoorbeeld bij een vermoeden van pijn deze in kaart brengen en verminderen of verwijzen naar de arts voor medicatie; honger en dorst wegnemen; aandacht voor volle blaas en obstipatie, regelmatig toiletbezoek stimuleren; warmte en koude reguleren; aandacht voor verminderde visus en gehoor.
  2. Overprikkeling. De behandelingen zijn gericht op stressreductie, uitgaande van een belevingsgerichte benadering. Bijvoorbeeld licht dempen, communicatie met een persoon tegelijk, rustgevende geluiden, aromatherapie, familie/bekenden inschakelen en massage.
  3. Onderprikkeling. De behandelingen zijn gericht op het aanbieden van betekenisvolle activiteiten. Bijvoorbeeld een bewegingsactiviteit, voorkeursmuziek, plezierige herinneringen ophalen en zintuigactivering (snoezelen), sociaal contact (fysiek of via audio of video met een vertrouwd persoon).
  4. Te hoge eisen. De behandelingen zijn gericht op stressreductie, uitgaande van een belevingsgerichte benadering. Bijvoorbeeld het temporiseren van een activiteit en met een ding tegelijkertijd bezig zijn.
  5. Verandering van omstandigheden. De behandelingen zijn gericht op het opheffen/verminderen van vrijheidsberoving via gps-toepassing, wandelen, zintuigactivering, persoon die de agitatie veroorzaakt verlaten, buiten wandelen.

STA-OP Methode

Voor zorgverleners is het vaak moeilijk om met onbegrepen gedrag om te gaan. Onbegrepen gedrag vraagt om een methodische benadering en aandacht voor een multidisciplinair team. Het Stappenplan STA-OP vormt een bewezen effectieve methodische benadering van onbegrepen gedrag bij mensen met dementie.

Lees meer over de STA-OP methode

Naast de STA-OP methode zijn er nog meer methodieken ontwikkeld die je in kunt zetten bij onbegrepen gedrag. Deze methodieken bieden handvatten voor de behandeling van onbegrepen gedrag bij mensen met dementie.

Richtlijn probleemgedrag bij dementie

In 2018 heeft Verenso (de vereniging voor specialisten ouderengeneeskunde) een herziene richtlijn uitgebracht over probleemgedrag bij mensen met dementie. Een samenvatting van deze richtlijn vind je op de website van Verenso en in het thema Probleemgedrag. De richtlijn van Verenso beschrijft gedragsproblemen in vijf categorieën waaronder geagiteerd gedrag.  

Bron

Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN)

Reageer op deze pagina

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Cookies op de website van Zorg voor Beter

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer