Leefpatroonmonitoring: inzicht in wat cliënten zelf niet kunnen vertellen

Careyn biedt leefpatroonmonitoring inmiddels 3 jaar aan. De zorgorganisatie zet de technologie vooral in bij mensen die intensieve dementiezorg krijgen in de vorm van een Volledig Pakket Thuis (VPT). ‘Personenalarmering is bij dit pakket inbegrepen’, zegt Ilona Rooimans, regisseur VPT bij Careyn. ‘Maar we zeggen vaak tegen cliënten en mantelzorgers dat we ook nog een ander alarmeringssysteem hebben. Zo introduceren we de leefpatroonmonitoring.’

Voor mantelzorgers voelt de technologie in het begin soms als een te grote stap. Ilona: ‘Een dochter zegt dan bijvoorbeeld: “Zo erg is de ziekte nog niet bij mijn moeder. Ze kan zelf nog wel op de alarmknop drukken.” Als dat het geval is, is leefpatroonmonitoring misschien inderdaad nog niet nodig. Totdat mevrouw een urineweginfectie heeft die we niet hebben ontdekt, omdat zij niet heeft kunnen aangeven dat er iets mis was. Dan leggen we uit dat we met een sensor bij de wc-deur hadden kunnen zien dat mevrouw vaker naar het toilet ging en mogelijk een urineweginfectie had. Vaak is een mantelzorger dan wel overtuigd van het nut van de technologie.’

Kleine kastjes

Bij leefpatroonmonitoring worden sensoren – kleine kastjes, geen camera’s – in de woning van de cliënt geplaatst. Deze merken allerlei bewegingen op, zoals wanneer de cliënt de voordeur opendoet, iets uit de koelkast pakt en naar het toilet gaat. Een sensor onder de matras kan aangeven wanneer de cliënt in bed ligt en weer opstaat.

Nadat de sensoren in huis zijn geplaatst, gebruikt het systeem de eerste 2 weken om het leefpatroon van de cliënt te leren kennen. Is dit eenmaal vastgelegd, dan geeft het systeem een melding als de cliënt afwijkend gedrag laat zien. Ilona en de betrokken wijkverpleegkundigen krijgen dan een alarmbelletje te zien op het dashboard van het systeem op hun computer. Ilona: ‘Een geel alarmbelletje op het scherm geeft bijvoorbeeld aan dat de cliënt al een paar dagen minder vaak buiten komt of vroeger naar bed gaat. Wij kijken dan of er iets met de cliënt aan de hand is en of we de zorg hierop moeten aanpassen.’

Rood alarmbelletje

Een rood alarmbelletje op het dashboard betekent een noodmelding. Het systeem heeft dan bijvoorbeeld al een tijdje geen beweging geregistreerd, terwijl de cliënt wel thuis is. Dat kan betekenen dat de cliënt gevallen is. Ilona: ‘Als zoiets overdag gebeurt, overleggen we met de wijkverpleegkundige of iemand van het VPT-team of een collega van de wijkverpleging gaat kijken. In de avond, de nacht en het weekend gaat de melding direct naar de alarmeringscentrale die ons acute team oproept.’

Een rode alarmmelding kan ook betekenen dat de cliënt naar buiten is gegaan en niet is teruggekomen. Ilona: ‘Maar let op: het kan ook zijn dat de cliënt inmiddels naar de dagbesteding gaat, terwijl dit de eerste 2 weken nog niet het geval was. Het systeem is hiervan dan nog niet op de hoogte. We kunnen dit nieuwe gegeven invoeren, zodat een bezoek aan de dagbesteding onderdeel wordt van het leefpatroon van de cliënt.’

Leefpatroonmonitoring stelt gerust

De leefpatroonmonitoring heeft volgens Ilona al verschillende cliënten geholpen. Zo registreerde het systeem bij een cliënt dat de koelkastdeur bijna nooit openging. Ilona: ‘We zijn daarna regelmatig overdag rond etenstijd bij haar langsgegaan. Toen bleek dat mevrouw gewoon vergat om te eten. Vervolgens hebben we mevrouw ondersteund bij het ontbijt, de lunch en het avondeten. Zo hebben we haar geholpen om weer een normaal eetpatroon op te bouwen.’

Een andere cliënt was overdag altijd erg moe. Ilona: ‘Bloedonderzoek had niks opgeleverd. We gingen ervan uit dat mevrouw 's nachts goed sliep, totdat we leefpatroonmonitoring bij haar thuis installeerden. Toen bleek dat mevrouw 's nachts heel vaak opstond. We hoefden hier verder niks mee te doen, want dit was nu eenmaal het leefpatroon van mevrouw. Voor de dochter was het een geruststelling dat er niks ernstigs aan de hand was.’

Meer rust

Leefpatroonmonitoring geeft mantelzorgers volgens Ilona vaak net wat meer rust. ‘Zij kunnen ook het dashboard bekijken. Sommige mantelzorgers doen dit ook regelmatig, zeker als ze niet in de buurt wonen. We hebben een cliënt die zelfstandig naar de dagbesteding gaat. Maar ze vergeet weleens om te gaan. Haar mantelzorger laat ons dan weten dat de voordeur nog niet is geopend en mevrouw dus waarschijnlijk nog thuis is. Wij begeleiden haar vervolgens naar de dagbesteding.’

Voor cliënten is leefpatroonmonitoring in het begin even wennen, al merken de meeste mensen de sensoren na een tijdje niet meer op. Ilona: ‘Maar er zijn ook cliënten die sensoren van de muur halen, omdat ze daar niet horen te zitten. In zo’n geval plaatsen we de sensoren een beetje uit het zicht. Soms zijn cliënten bang dat ze worden gefilmd. Dan proberen we uit te leggen waarom we de kastjes hebben geplaatst en dat het geen camera’s zijn. Als een cliënt echt weigert, dan mogen we volgens de Wet zorg en dwang het systeem niet plaatsen. Ook niet als de mantelzorger het wel wil. Maar dat is nog niet voorgekomen.’