GRIP bestaat uit twee onderdelen: scholing en methodisch werken. In de scholing voor het hele zorgteam (zorgmedewerkers, psycholoog, specialist ouderengeneeskunde) wordt aandacht besteed aan oorzaken voor probleemgedrag en het belang van methodisch werken. Het methodisch werken bestaat uit vier stappen; signaleren, analyseren, behandelen en evalueren. De zorgmedewerkers, psycholoog en specialist ouderengeneeskunde hebben ieder hun eigen rol en verantwoordelijkheden in dit proces.

Voor de implementatie van GRIP is een train-de-trainercursus beschikbaar, waarin drie medewerkers uit een instelling geschoold worden tot lokale coördinator. De cursus bestaat uit twee dagdelen waarin de aanstaande lokale coördinatoren les krijgen over de inhoud van GRIP, over implementatie en borging van GRIP en over het enthousiasmeren van teams. De cursisten krijgen tijdens de cursus een werkmap en een USB-stick met alle werkmaterialen uitgereikt en er wordt geoefend met de digitale GRIP-werkformulieren. Het werkboek bevat praktische en inhoudelijke instructies voor het organiseren van training/scholing door de lokale coördinatoren en voor het borgen van de implementatie. De USB-stick bevat onder andere PowerPoints voor het geven van de training/scholing door de lokale coördinatoren.

Nadat de trainingen door het team gevolgd zijn, kan men aan de slag met de digitale GRIP-werkformulieren, die via unoamsterdam.nl beschikbaar zijn voor deelnemende organisaties. Indien gewenst, kan ook een incompany-training worden verzorgd voor multidisciplinaire teams.

Een prakijkervaring van EVV'er Nathalie: ‘Een cliënt die pas in ons verpleeghuis is komen wonen liet geagiteerd gedrag zien. Hij werd heel boos als je hem ergens mee wilde helpen. We hebben dit besproken in het multidisciplinair overleg. De psycholoog deed onderzoek en stelde vast dat deze cliënt last had van depressieve gevoelens. We hebben daarom met de familie gepraat en concludeerden door deze gesprekken en onze observaties, dat de cliënt zich overbodig en alleen voelde. Door hem nu te betrekken bij bijvoorbeeld het dekken van de tafel en het bereiden van het eten is hij ontzettend opgeknapt. Hij heeft het gevoel er weer toe te doen en zit veel beter in zijn vel.’

Nathalie deelt haar ervaringen met GRIP in de brochure Krijg GRIP op probleemgedrag bij dementie.

Probleemgedrag, zoals roepen, onrustig zijn of geagiteerd reageren, komt veel voor bij mensen met dementie: prevalentie ligt rond de 80%. Vaak is probleemgedrag ook de reden waarom mensen worden opgenomen op een pg-woning. Probleemgedrag is geassocieerd met een verminderde kwaliteit van leven van bewoners en verhoogde belasting van verzorgend personeel. Regelmatig worden psychofarmaca gebruikt om probleemgedrag te behandelen: middelen waarvan het effect beperkt is en de bijwerkingen hoog. Toch gebruikte in 2018 rond de 40% van de verpleeghuisbewoners met dementie psychofarmaca (Du et al, 2022). Richtlijnen over dementie bevelen aan bij gedragsproblemen eerst een goede probleemanalyse te doen en bij behandeling als eerste stap psychosociale interventies te kiezen en psychofarmaca zoveel mogelijk te vermijden. Het blijkt in de praktijk echter erg lastig te zijn om de richtlijnen te volgen en probleemgedrag gestructureerd en methodisch te benaderen. Daarvoor is kennis nodig over hoe bijvoorbeeld signalen van probleemgedrag tijdig gesignaleerd kunnen worden en over hoe een multidisciplinair analyseproces van het gedrag vormgegeven kan worden.

GRIP zet daarom in op het vergroten van de kennis over probleemgedrag bij dementie en op een gestructureerde multidisciplinaire methodische aanpak van probleemgedrag waardoor het achterhalen en behandelen van de oorzaak/oorzaken van het probleemgedrag verbetert. Dit leidt tot minder probleemgedrag en minder gebruik van psychofarmaca voor het probleemgedrag.

Er is wetenschappelijk onderzoek verricht en gepubliceerd naar de effecten van GRIP op zowel probleemgedrag en psychofarmacagebruik bij bewoners met dementie als op de werkdruk en werktevredenheid bij zorgmedewerkers. GRIP bleek effectief in het verminderen van probleemgedrag en psychofarmacagebruik bij bewoners met dementie. Bij GRIP veranderde de werkdruk niet, maar nam de werktevredenheid onder zorgmedewerkers wel toe. Daarnaast is er een procesevaluatie verricht waarna een implementatiepakket is ontwikkeld dat bestaat uit een train-de-trainercursus, werkmap, materiaal op de USB-stick en de digitale GRIP-werkformulieren. De bruikbaarheid van het implementatiepakket is in een pilot geëvalueerd en positief gewaardeerd.

Lees de pagina Methodiek: Grip op probleemgedrag bij dementie op de website van UNO Amsterdam.