Robot als digitale zorgassistent

De digitale zorgassistenten worden zowel in de ouderenzorg als in de gehandicaptenzorg ingezet.

Ouderenzorg

Digitale zorgassistenten worden het meest ingezet bij extramurale cliënten (thuiswonende ouderen). Deze groepen zijn vaak het meest geholpen bij ondersteuning in de dagstructuur: 

• Mensen met geheugenverlies door dementie of niet-aangeboren hersenletsel, of andere vormen van cognitieve problemen en geheugenproblemen. 
• Mensen met een psychische aandoening, zoals depressie of autisme, die moeite hebben met het herinneren van afspraken of vasthouden van de dagstructuur.
• Mensen met het syndroom van Korsakov.
• Mensen met de ziekte van Huntington.
• Intramurale cliënten die behoefte hebben aan meer houvast. 

Belangrijke aandachtspunten hierbij zijn:

• Bij ondersteuning via een beeldscherm met teksten en symbolen moet de gebruiker wel kunnen lezen, en begrijpen dat ze naar het scherm moeten kijken. 
• Mensen die slechthorend zijn kunnen de digitale zorgassistent soms niet goed horen. Test in dat geval of het geluid hard genoeg is of dat visuele ondersteuning beter werkt.
• Voor mensen met dementie is een digitale zorgassistent die gericht is op activering en dagstructuur vooral effectief in het begin- en middenstadium. In het laatste stadium is het kortetermijngeheugen vaak zo aangetast dat iemand herinneringen te snel weer vergeet. Kijk in die fase eerder naar digitale zorgassistenten die gericht zijn op ontspanning en welzijn. Of naar knuffelrobots en robotdieren.

Gehandicaptenzorg

In de gehandicaptenzorg worden digitale zorgassistenten vaak ingezet bij mensen met niet-aangeboren hersenletsel of een licht verstandelijke beperking. Zij hebben vaak moeite om hun dagindeling zelfstandig te structureren en overzichtelijk te houden. Een robot kan hierbij coachen.

Belangrijke aandachtspunten hierbij zijn:

• Door fysieke en visuele beperkingen kan het gebruik van de technologie veel tijd en energie kosten. Denk aan het bedienen van knoppen, opties aanklikken op een scherm of typen.
• De ondersteuning via spraak werkt niet voor iedereen goed. Bijvoorbeeld bij onduidelijke spraak door de gebruiker. Andersom kunnen slechthorende mensen de robot niet altijd goed verstaan.
• Er is een goede aansluiting nodig tussen de behoeften van de cliënt en de complexiteit van de robot. Bij stimulering en dagstructuurondersteuning dient de cliënt te begrijpen dat hij/zij iets moet gaan doen.
• Het trainen van de cliënt in het gebruik van de digitale zorgassistent vraagt in de opstartfase aandacht en tijd.

Succesvolle inzet vereist aandacht voor:

• Personalisatie: de toon, inhoud en lengte van berichten moeten passen bij de cliënt. Houd hier rekening mee bij het invoeren van berichten. Kijk ook samen met de cliënt naar bepaalde instellingen en wijzig deze naar voorkeur van de cliënt (bijvoorbeeld het volume of het kiezen van een mannenstem of vrouwenstem).
• Afstemming met het zorgnetwerk. Zowel mantelzorgers als professionele zorgverleners beheren vaak de agenda via een app. Stem af wie welke berichten en afspraken invoert.
• Randvoorwaarden: denk bijvoorbeeld aan een stabiele internetverbinding (Wifi).

• AVG en privacy: deze apparaten verwerken vaak persoonlijke, zoals spraak, agenda en logboeken. Het moet duidelijk zijn waar deze data wordt opgeslagen.
• Wet zorg en dwang: als een digitale zorgassistent wordt ingezet voor toezicht (monitoring) of gedragsbeïnvloeding zonder instemming, kan dit onder de Wet zorg en dwang vallen.

Dagstructuur-ondersteuning wordt gefinancierd door de zorgkantoren (Wet langdurende zorg) en door de zorgverzekeraars voor de wijkverpleging (Zorgverzekeringswet). De financieringen lopen via de zorgorganisaties.

Lees meer over de opbrengsten en financiering van robots als digitale zorgassistenten in de Kennisbank Digitale Zorg van Vilans.

Lees meer over dagstructuur-ondersteuning op Zorg voor Beter en meer over zorgrobots voor dagstructuur op Zorg van Nu.