Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer
Home Nieuws Nieuws 2019 mei ’In de zorg worstelen we allemaal met onopgeloste dilemma’s’

Welbevinden en levensvragen

’In de zorg worstelen we allemaal met onopgeloste dilemma’s’ // 09/05/2019

‘Dilemma’s in de zorg’ leiden tot discussies, onmacht en misverstanden zolang ze door zorgmedewerkers niet worden herkend en opgelost. Surplus-verpleegkundigen Marianne Anthonissen en Patricia de Peijper doen daarom mee aan de werkplaats ‘Dilemma’s in de zorg’ om samen met partners uit onderzoek en onderwijs een instrument te ontwikkelen dat hierbij helpt.

Maar wat zijn dilemma’s in de zorg precies? Marianne: ‘Een dilemma is bijvoorbeeld een mevrouw met ernstige COPD die nog rookt. Ik heb met zo’n cliënt een open gesprek gevoerd door vooral veel vragen te stellen en goed te luisteren. Mevrouw vertelde toen dat het roken van een sigaret voor haar het enige moment is dat ze zich even vrij voelt en waarop ze vergeet dat ze ernstig ziek is. Ook benoemde ze dat ze bang is om haar zelfredzaamheid te verliezen en dood te gaan. Omdat ik haar niet veroordeelde, ontstond er ruimte voor dit betekenisvol gesprek.’ 

Eigen normen en waarden kennen

Werkplaats dilemma’s in de zorg

Hoe herken je dilemma’s? Hoe zet je ze op de agenda? Hoe ga je ermee om? En wat leer je ervan? 9 teams uit 3 zorgorganisaties, waaronder Surplus, gaan in de werkplaats 'Dilemma’s in de zorg' met deze vragen aan de slag. Hun ervaringen en inzichten worden opgenomen in een handreiking voor praktijk en onderwijs. Hogeschool Arnhem Nijmegen, Hogeschool Rotterdam en ROC Utrecht werken eveneens mee aan de werkplaats. Verder is er een expertgroep met ervaringsdeskundigen, docenten HBO, experts ethiek en medewerkers van ActiZ en V&VN.
Het dilemma hier is dat het roken van mevrouw schadelijk is omdat ze al COPD heeft. Als sommige zorgverleners dit veroordelen en andere juist vinden dat het kan, kan er al snel een conflict ontstaan. Terwijl onder het roken eigenlijk een andere behoefte zit die mevrouw alleen zal uiten als ze zich niet veroordeeld voelt. Alleen als je deze behoefte kent, zal je goede zorg kunnen leveren. Dit vraagt dus om het kennen van je eigen normen en waarden als je bijvoorbeeld roken afkeurt. En om als team met elkaar het gesprek hierover op een goede manier te kunnen voeren.

Vertrouwen leidt tot betere zorg

Marianne: ‘Ik hoop dat dat de werkplaats straks een instrument oplevert dat een houvast of een kapstok biedt waarmee de verzorgende één op één het dilemma met een cliënt kan aankaarten. Of hoe je zo’n dilemma bespreekt met het hele team, want zoiets kan ook onderling tussen collega’s spelen. Dit levert meer onderling vertrouwen op, waardoor de onmacht verdwijnt en er ruimte ontstaat voor betere zorg.’

Wel of niet zelf brood smeren

Patricia: ‘Ik verwacht dat het instrument straks helpt om beter te leren communiceren. Zodat je als team op één lijn zit en doet waar de bewoner het meeste baat bij heeft, ongeacht ieders normen en waarden. Als iedere zorgmedewerker weer anders denkt of een bewoner bijvoorbeeld wel of niet zijn brood moet smeren, dan heeft een bewoner daar namelijk elke dag weer last van.’

Dilemma’s zijn dagelijks terugkerend probleem

In gesprekken merk ik dat we allemaal worstelen met onopgeloste dilemma’s.

Marianne: ‘Momenteel ben ik voor de werkplaats aan de slag door interviews te houden met collega’s, familieleden en cliënten. De bedoeling is dat we het hele team straks bij de werkplaats gaan betrekken.
In het teamoverleg stel ik bijvoorbeeld de volgende vragen: “Waarom zou je als team aan de slag willen gaan? Hoe zou je willen dat het team over 18 maanden omgaat met dilemma’s? En: wat heb je daarvoor nodig?” In deze gesprekken merk ik dat we allemaal worstelen met onopgeloste dilemma’s, het is echt een dagelijks terugkerend probleem.’

Buiten de protocollen denken

Bij dilemma’s spelen vaak persoonlijke normen en waarden mee.

Patricia: ‘Ik merk dat het op tafel krijgen van dilemma’s vraagt om buiten de protocollen te kunnen denken. Een zorgmedewerker kan bijvoorbeeld heel erg aansturen op het feit dat een bewoner zelf zijn eigen brood moet smeren, omdat dit vanuit de opleiding zo is geleerd. Maar als zo’n bewoner 95 is en vervolgens te moe is om zijn eigen dochter te bellen, draagt zoiets natuurlijk niet bij aan betere zorg. Daar komt bij dat bewoners en familieleden bang zijn om dit soort dingen te benoemen, omdat ze afhankelijk van ons zijn. Tot slot spelen er bij dilemma’s vaak persoonlijke normen en waarden mee. Als het namelijk niet persoonlijk is, is het veel makkelijker om ergens gezamenlijk een afspraak over te maken.’

Gezien en gehoord willen worden

Belangrijk is dat zorgprofessionals niet alles benaderen vanuit de eigen visie.

Marianne: ‘Wat mij tot slot opvalt is dat naasten, cliënten en professionals allemaal dezelfde behoefte hebben: gezien en gehoord willen worden. Belangrijk is dat zorgprofessionals niet alles benaderen vanuit de eigen visie, maar voldoende blijven kijken waar het werkelijk om draait. Dan ontstaat er vanzelf meer ruimte voor wie de cliënt is en waar hij behoefte aan heeft. Door de onderliggende reden te kennen waarom die mevrouw met COPD bijvoorbeeld toch rookt, kun je als zorgverlener ook beter accepteren waarom zij deze keuze maakt.’

Continu leren en ontwikkelen

‘Surplus werkt vanuit de visie ‘Zie mij’, waarmee zij medewerkers wil uitdagen om cliënten en bewoners echt te zien, maar ook elkaar. Dat vraagt van medewerkers om ruimte te creëren voor reflectie, steeds in gesprek te zijn en afwegingen te maken over wat op dat moment goede ondersteuning en zorg is. Afwegingen gebaseerd op hun professionele normen en waarden, maar ook op eigen normen en waarden als mens. Dit vraagt veel aandacht voor persoonlijke en professionele ontwikkeling. De werkplaats is een van de initiatieven die hierin voorziet’, volgens Lian ter Braak, Senior kwaliteitsadviseur & Innovatie bij Surplus.

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Meer over Welbevinden en levensvragen