Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn

Familieparticipatie

4 tips om met mantelzorgers in gesprek te blijven 11/09/2020

In coronatijd neemt de kans op overbelasting voor mantelzorgers toe. Het is daarom meer dan ooit nodig om in gesprek te blijven met de mantelzorger(s) van je cliënt. Expert Yvonne de Jong (Vilans) geeft tips voor het versterken van de band met de mantelzorger.

Door Covid-19 is de druk op de mantelzorg toegenomen. Vooral voor de groep die zorgt voor een naaste die zelfstandig woont. Thuiszorg en dagbesteding werden afgeschaald, soms hield de cliënt zelf de zorg af uit angst voor besmetting en werd verhuizen naar een zorginstelling uitgesteld. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) deed onderzoek naar de gevolgen van corona voor mantelzorgers en adviseert om bij een tweede coronagolf nadrukkelijker rekening te houden met de situatie van mantelzorgers. Lees het Beleidssignalement maatschappelijke gevolgen coronamaatregelen Mantelzorgers op scp.nl.

Ga vroegtijdig in gesprek

Expert samenspel informele en formele zorg Yvonne de Jong: ‘Door al vroeg in het zorgproces in gesprek te gaan met mantelzorgers, kun je overbelasting verminderen of voorkomen. In het contact leer je elkaar steeds beter kennen en begrijpen. Dit is een doorlopend proces, omdat de situatie voortdurend verandert.’ In coronatijd vraagt dit extra creativiteit en aandacht van professionals. Hoe kun je in deze omstandigheden mantelzorgers zo goed mogelijk ondersteunen? Lees de tips en praktijkvoorbeelden: 

Tip 1: Deel de zorg via digitale platforms 

In situaties waarin face to face-contact niet altijd mogelijk is, kan digitale communicatie een alternatief bieden. Digitale platforms kunnen helpen om de samenwerking en afstemming tussen mantelzorgers en beroepskrachten of vrijwilligers te vergemakkelijken. Daarnaast kan een digitaal platform mantelzorgers helpen om de zorg gemakkelijker te delen met meerdere personen uit het sociale netwerk. Bekijk dit overzicht van digitale platforms op de website In voor mantelzorg.

Tip 2 Probeer eens iets anders

In de regio Brabantse Wal gingen Lenny Winkel-van Kaam, coördinator Steunpunt mantelzorg en Katja Keuning-Kley, mantelzorgmakelaar op zoek naar nieuwe wegen om mantelzorgers toch zo goed mogelijk te ondersteunen. Van voortuingesprekken tot een online Alzheimer-café. Lees hun oplossingen in het praktijkvoorbeeld Inventieve manieren voor mantelzorgondersteuning in Brabantse Wal op invoormantelzorg.nl.

Tip 3: Let op signalen van overbelasting

Wat zijn signalen van overbelasting? Dat kunnen lichamelijke of psychische klachten zijn of gedragsmatige signalen, zoals rusteloosheid, onverdraagzaamheid en chaos. Je kunt ook samen met de mantelzorger een vragenlijst doornemen, zoals de EDIZ-vragenlijst of de Caregiver Strain Index. Uit de antwoorden kun je opmaken of er sprake is van overbelasting. Lees over de signalen en download de vragenlijsten op de pagina Overbelasting mantelzorger signaleren

Tip 4: Werk samen op gelijkwaardige basis 

Voor een gelijkwaardige samenwerking is het van belang dat je oog en oor heb voor ieders wensen, verwachtingen en grenzen. In de handreiking ‘Wensen, verwachtingen en grenzen in de driehoek’ vind je tips en adviezen voor een gelijkwaardige samenwerking tussen formele en informele zorgverleners. In elk hoofdstuk  staat een ander perspectief en een dilemma centraal uit de driehoek:

  1. Cliënten
  2. Mantelzorger & netwerk
  3. Medewerkers & vrijwilligers

Ook handig: in de publicatie vind je vijf praktische kaarten die je kunnen helpen in de samenwerking. De kaarten gaan over: samenwerken in de driehoek, SOFA-model / WIFA-model, (Visje) BOB-model, COUP-methode en Ezelsbruggetjes voor een goed gesprek.

Download Handreiking: Wensen, verwachtingen en grenzen in de driehoek (pdf, juli 2019)

Herkenbare voorbeelden

Bij zorgorganisatie Pieter van Foreest gebruiken trainers Margot van Acker (op de foto links) en Janneke de Jong (rechts) de handreiking in hun trainingen voor medewerkers. Margot: ‘De  voorbeelden die er in staan zijn herkenbaar. Dit helpt medewerkers om te relativeren: “Wij zijn niet de enige die dit lastig vinden.”’  Janneke: ‘Vaak zien we alleen bepaald gedrag van de ander, bijvoorbeeld een familielid. Soms voelt dit gedrag niet ondersteunend aan de zorg voor een cliënt. Als een medewerker daarnaast ook werkdruk ervaart, kunnen er irritaties ontstaan. Die kunnen leiden tot een kloof tussen zorg en naasten.’ 

Verder kijken dan gedrag 

Margot: ‘De handreiking helpt je om verder te kijken dan alleen het gedrag wat je ziet. Er zit vaak verdriet of onmacht achter. Het geeft inzicht om verder te kijken en aandacht te hebben voor het verdriet en de onmacht. Daarnaast staan er praktische tips in over hoe je weer in gezamenlijkheid en in het belang van de cliënt met elkaar verder kunt.’ Nog een laatste tip van Margot en Janneke: ‘Neem de tijd om iemand echt te zien en geef diegene ook het gevoel dat je hem of haar ziet. Plan dit zorgvuldig en met regelmaat. Ondanks tijdsdruk. Dit is een investering die zich altijd terug betaalt, op veel verschillende manieren.’

Meer informatie en inspiratie voor mantelzorgondersteuning:

Reageer op deze pagina

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Cookies op de website van Zorg voor Beter

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer