8 tips voor het werken met Positieve Gezondheid

Met deze 8 tips uit de trajecten van Vilans en het Institute for Positive Health (iPH) werk je vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid.

Maak het gesprek een vanzelfsprekend onderdeel van je handelen

Positieve Gezondheid is een integraal onderdeel van het werk van een zorgverlener. Tijdens het transformatieprogramma krijg je handreikingen om ermee te werken. Het spinnenweb helpt om het gedachtengoed te begrijpen en is een hulpmiddel bij het gesprek met de cliënt. Tijdens het gesprek is er aandacht voor de hele mens en zijn of haar wensen en behoeften. Het gesprek kan plaatsvinden tijdens een intake, een planbespreking, maar ook op informele momenten. 

Wat kan helpen bij het houden van deze gesprekken? 

• Luister echt naar de cliënt. Ga op je handen zitten en denk niet meteen in oplossingen.
• Ga het gesprek aan zonder druk vanuit de organisatie (piepers, et cetera).
• Geef alle ruimte in het gesprek. Het mag alle kanten op gaan.
• Cliënten zijn blij met jouw interesse.
• Richt je niet te veel op het stellen van vragen, maar maak er echt een gesprek van.
• Door soms bewust tijd te nemen, kan je tijd winnen. 
• Gesprekken kunnen ook tussendoor plaatsvinden, tijdens activiteiten. 
• Let ook op non-verbaal gedrag (bij een goede interpretatie voelt de cliënt zich gehoord). 
• Voor de gesprekken met cliënten is het van belang dat er een vertrouwensband is tussen medewerker en cliënt. Denk bijvoorbeeld aan de zorgcoördinator/EVV’er of persoonlijk begeleider.

Hoor de wensen van mensen met dementie door meerdere invalshoeken te gebruiken

Hoe sluiten we aan bij wat iemand wezenlijk verlangt? Het is belangrijk te realiseren dat er een groot verschil zit tussen het achterhalen van de wensen van cliënten met dementie en cliënten met somatische klachten. Bij cliënten met dementie kan gesproken worden met de bewoner zelf, maar ook met familie, kennissen en het team. Niet iedereen ziet hetzelfde en inzichten kunnen veranderen. 

Naast het voeren van een gesprek zijn er ook andere manieren om erachter te komen welke wensen een cliënt heeft. Denk bijvoorbeeld aan observatie en leren van wat iemand niet wil. Of bezoek mensen thuis voor hun verhuizing. Zo leer je ze beter kennen. 

Het spinnenweb ondersteunt. Stel thema’s verspreid over de tijd aan de orde. Probeer of werken met afbeeldingen of andere visuele vormen beter gaat dan met woorden. Vertrouw vooral op je eigen ervaring en competenties in het vinden van goede en creatieve manieren om te achterhalen wat de wensen zijn van cliënten.

Denk creatief na over het meten en evalueren van Positieve Gezondheid

Het spinnenweb is geen meetinstrument. Toch bestaat vaak de behoefte in kaart te kunnen brengen wat het resultaat is van werken met Positieve Gezondheid. Belangrijk is dan om helder te krijgen wat je wilt meten, waarom je dat wilt meten en op welk niveau je informatie wilt verzamelen. Vraagt een nieuw gedachtengoed om een nieuwe manier van meten? Past evalueren beter bij Positieve Gezondheid dan het meten van kwantitatieve gegevens? Het ophalen en analyseren van verhalen is bijvoorbeeld een vorm van evalueren die veel organisaties aanspreekt. Bestaande meetinstrumenten kunnen ook goed aansluiten bij het werken met Positieve Gezondheid. Wees creatief in de zoektocht naar instrumenten die passen bij de visie van jouw team of jouw organisatie. 

Gebruik het spinnenweb van Positieve Gezondheid ook voor het welzijn van de medewerker

Het leren werken met Positieve Gezondheid begint bij jezelf. Het concept echt goed begrijpen, leer je door het op jezelf en jouw eigen persoonlijke situatie toe te passen. Je bent in feite als zorgverlener ook een instrument. Hoe jij het gesprek met je cliënt aangaat, bepaalt sterk de waarde en de uitkomst ervan. Door heel goed te weten wat het concept inhoudt en hoe het voelt ermee bezig te zijn, voer je het gesprek op een andere manier. Het levert je ook inzicht op in jouw eigen vitaliteit en werkgeluk. Het helpt je bewuster in je werk en misschien zelfs in je leven te staan. Het spinnenweb kan daarom ook als instrument ingezet worden bij medewerkersgesprekken of als onderdeel van het HR-instrumentarium

Creëer continue aandacht voor Positieve Gezondheid

Een nieuwe ontwikkeling krijgt aandacht binnen de organisatie, maar hoe houd je de aandacht en energie vast als het allereerste ‘nieuwe’ er vanaf is? 

• Laat Positieve Gezondheid terugkomen op de agenda in de teamvergadering. Dit zorgt ervoor dat het concept blijft leven.
• Creëer een soort coach- of trekkersrol voor de teamleden om Positieve Gezondheid te borgen. Zij stimuleren andere teamleden en elkaar.
• Houd de doelen klein en deel successen binnen het team en binnen de organisatie. Dat zorgt ervoor dat andere teamleden ook enthousiast blijven en het gaan uitvoeren.
• Door het spinnenweb onderdeel te laten zijn van de zorgevaluatie en te gebruiken om nieuwe zorgdoelen op te stellen, wordt het onderdeel van een cyclisch proces en creëer je continue aandacht.

Focus op wat werken met Positieve Gezondheid oplevert

Natuurlijk vraagt een transformatietraject energie en tijd, maar focus vooral op wat het oplevert. Voor jezelf en voor de cliënt. Deelnemers aan het traject gaven aan wat het hen heeft opgeleverd: 

• Niet voor, maar met de cliënt denken. 
• Compassie. 
• Meer kwaliteit in het werk. 
• Rust bij de familie (cliënt is in goede handen). 
• Goede weg richting zelfsturing. 
• Meer vertrouwen. 
• Positieve aandacht en tevredenheid. 
• Betere relatie met de cliënt. 
• Veel werkplezier, geluk en energie.

Leg de uitkomsten van een gesprek vast

Het is belangrijk om de informatie die wordt verkregen uit gesprekken met cliënten en die van belang is voor de zorgverlening vast te leggen. Hoe kun je dit op een goede manier doen? Efficiënt, volledig, maar ook volgens het concept van Positieve Gezondheid. Een paar tips: 

• Houd het ECD eenvoudig. 
• Maak de rapportage toegankelijk/laagdrempelig voor alle medewerkers.
• Leg alleen het hoognodige vast. 
• Het systeem van verslaglegging moet ondersteunend zijn en geen doel op zich. 
• Het spinnenweb is een instrument om het gesprek te voeren, de resultaten kunnen in ieder ECD gerapporteerd worden. 
• Geef medewerkers duidelijkheid over hoe ze om moeten gaan met verslaglegging. 
• Let op dat je geen vinklijstje maakt van Positieve Gezondheid door het in het ECD te integreren, want dat past niet bij het concept.

Begin klein met Positieve Gezondheid

Positieve Gezondheid gaat de hele organisatie aan, maar begin klein. Start met een aantal pilotteams. Daar worden ervaringen opgedaan en komen vragen naar voren. Om ook de bestuurder te betrekken bij het transformatietraject kan goed gebruikgemaakt worden van de ‘brief aan de bestuurder’. 

Over Positieve Gezondheid

Bij Positieve Gezondheid ligt het accent niet op ziekte, maar op mensen zelf. Vilans begeleidt organisaties en netwerken die willen werken vanuit het concept Positieve Gezondheid. 

• Ontdek het project Aan de slag met Positieve Gezondheid: de mens centraal op Vilans.nl
• Of steek zelf de armen uit de mouwen met de infographic Aan de slag met Positieve Gezondheid