Samenwerken met naasten in het verpleeghuis

Passende zorg

Passende zorg in de praktijk brengen, hoe doe je dat? Daar deed WZH onderzoek naar. Zij startten een project met een verzorgende, huiskamerbegeleider, teamleider, psycholoog, locatiemanager, kwaliteitsfunctionaris, onderzoeker, naaste en vrijwilliger. Samen dachten ze na over wat passende zorg is voor mensen met dementie en wat anders zou kunnen op de woongroep. Ze kozen ervoor om te focussen op ‘gelijkwaardige samenwerking met naasten’. Ze lieten zich hierbij inspireren door de boeken van Teun Toebes en zijn film Human Forever én via interviews met bewoners en vragenlijsten onder naasten.

Nieuwe rol voor naasten

Fritz van der Koelen nam als naaste deel aan het project. Hij was jarenlang mantelzorger voor zijn moeder die inmiddels op een van de woongroepen van WZH woont. Fritz: ‘Als je moeder verhuist naar een verpleeghuis, dan verandert je rol als zoon. Je voelt je als naaste soms ineens een bezoeker. Waarom sta je op afstand nadat je jarenlang mantelzorger bent geweest? Wij willen meedoen.’

Familieavond

Tijdens een brainstorm bij WZH ontstond het idee om een familieavond te organiseren op de woongroep. Het ging dus níet om een familieavond voor de familieleden van alle cliënten van de zorgorganisatie. Er werd gekozen voor een familieavond voor 1 woongroep, die samen met een naaste en vrijwilliger werd georganiseerd en voorbereid. En dat vroeg om een andere manier van werken. De uitnodiging werd verstuurd uit naam van een vrijwilliger en Fritz. Dit ging via een handgeschreven envelop zónder het logo van de organisatie. In de brief werd benadrukt dat dit een avond was van en voor de familie. Maar liefst tien familieleden meldden zich aan. De avond startte met een gezamenlijke maaltijd. Mensen maakten kennis met elkaar (moeder van, zoon van) en gingen aan de hand van stellingen met elkaar in gesprek. 

Onderzoeker Mari Groenendaal zag dat de familieleden echt behoefte hadden aan het delen van hun eigen ervaringen en perspectieven. Vanuit daar was het een logische stap voor WZH om aan ze te vragen: ‘Wat kun jij voor ons betekenen?’ Hulp vragen werd door de zorgverleners niet langer gezien als moeilijk, maar een manier om de zorg voor de bewoners beter passend te krijgen. Volgens Fritz werkt zo’n vraag vele malen motiverender dan het delen van takenlijstjes waarop je je kunt inschrijven als naaste.

Doordat de avond een groot succes was, ontstond het idee om deze aanpak uit te breiden naar andere woongroepen binnen WZH.

Naar elkaar luisteren

‘De familieavond is geen doel op zich, maar een mooi middel om per woongroep te kijken wat nodig is en wat werkt om zorgverleners en naasten gelijkwaardig met elkaar te kunnen laten samenwerken. Door naar elkaar te luisteren en ervaringen en ideeën uit te wisselen, kun je echt met elkaar de verbinding aangaan. En vanuit daar kun je met elkaar stappen maken’, vertelt Fritz. Bij WZH zijn tips verzameld om die samenwerking makkelijker te maken. Die tips zijn volgens onderzoeker Mari ook goed toe te passen door ander zorgorganisaties.

Tips voor samenwerken met naasten

• Werk vanaf de start samen met de naasten van nieuwe bewoners. Geef ze de ruimte om op adem te komen, maar betrek ze wel vanaf het begin.
• Presenteer helpen niet als verplichting, maar als een hulpvraag die in goed overleg gezamenlijk wordt ingevuld.
• Begin klein met dingen anders doen met naasten. Experimenten mogen ook mislukken.
• Bouw vertrouwen op. Begin met een familieavond op 1 woongroep en deel je geleerde lessen met de rest van de organisatie.
• Maak tijd om de nieuwe manier van samenwerken met naasten intern te evalueren en neem tijd om te reflecteren. Zorg ervoor dat het management achter je staat.
• Organiseer familieavonden per woongroep in plaats van voor het hele verpleeghuis.
• Voor familieavonden is er een mantelzorger nodig die de kar trekt, een soort ‘klassenvertegenwoordiger’.
• Bereid de avond samen met deze naaste/vrijwilliger voor en voer de avond ook echt samen uit.
• Verstuur de uitnodiging uit op persoonlijke titel van de naaste/vrijwilliger en niet vanuit de organisatie.
• Knoop er een informeel moment aan vast, begin bijvoorbeeld met een gezamenlijke maaltijd of koffiemoment.
• Durf taken en activiteiten uit handen te geven aan vrijwilligers en naasten. Neem als medewerker niet alles over.

Bron

• Een bijzondere avond - blog van Fritz van der Koelen
• Familiebijeenkomst ‘De mens zien die (ook) dementie heeft’
• Zoon van bewoner organiseert familieavond voor hulp in het verpleeghuis - Zorgvisie (artikel is tegen betaling te lezen en je moet een account aanmaken)
• Praktische tips voor gelijkwaardige samenwerking met naasten - DementieVisie (artikel is tegen betaling te lezen en je moet een account aanmaken)