Casus 9: Verliefdheid in het verpleeghuis

Ook in het verpleeghuis kunnen dingen opbloeien. In dit verhaal deelt ouderenpsycholoog Sarah Blom over de verliefdheid van Leen en Nell. 

‘Daar staat hij, midden in de woonkamer. Verwilderd en woest kan hij zijn evenwicht nog maar net behouden. Hij grijpt zich vast aan de eettafel en hapt naar lucht. "Wat nou! Dit kan toch niet, domme!" Zoveel boosheid lijkt zijn broze lijf nog maar net te kunnen dragen. Leen is woest en hoewel zijn woorden ons nog maar nauwelijks bereiken door zijn ernstige afasie, spreekt zijn lichaam een klare taal. Steeds meer bewoners scharen zich om hem heen, terwijl de verzorgenden verdergaan met hun dagelijkse bezigheden.'

Woede

'Aan een boze Leen zijn we al helemaal gewend in het verpleeghuis. Minstens een keer per dag wordt hij geteisterd door een grote woedeaanval, die de laatste weken samen lijkt te gaan met hallucinaties. Hij ziet en hoort dingen die wij niet zien en mist ook het vermogen dit met ons te delen. Er is weinig over van de voormalig fabrieksarbeider die 3 jaar geleden het verpleeghuis betrad. Een uiterst charmante man en een genot om naar te kijken. Pretogen, mooie grote handen, een fijne haardos. Een waar charmeur.'

Als een blok…

'Het was dan ook niet verwonderlijk dat mevrouw de Vries, weduwe, moeder van drie kinderen, oma van 6 kleinkinderen en reeds 8 jaar lijdend aan dementie, als een blok voor hem zou vallen. Hun appartementen bevonden zich recht tegenover elkaar. Telkens wanneer mevrouw de Vries schuifelend op haar oude, gevlekte pantoffeltjes naar haar appartementsdeur liep, stond ze oog in oog met de charmante Leen. Het gaf haar een warm gevoel vanbinnen. Iets wat ze al lang niet meer gevoeld had. Leen maakte haar het hof en sindsdien zaten ze iedere dag hand in hand bij het elektrische kacheltje in de woonkamer. Een genot om naar te kijken. Woorden bereikten elkaar niet, maar die leken ze niet nodig te hebben. Leen haalde Nell iedere ochtend op en klemde zijn grote sterke handen dan even om haar rimpelige gezicht.'

'Het was een grote klap voor Leen toen Nell plotseling overleed en hij zijn weg naar de huiskamer voortaan alleen moest vervolgen. Maar niet alleen voor Leen was het een klap. Ook voor ons. Hun liefde gaf ons allemaal op de afdeling hoop. Werken in de zorg is niet gemakkelijk. Dagelijks word je geconfronteerd met ziekte en dood. Je kunt er weinig tegen doen, hoe erg je ook je best doet.'

De les voor de verpleging

'Nell en Leen leerden ons een belangrijke les. Het verpleeghuis draait niet alleen maar om achteruitgang. Ook hier komen dingen tot bloei, zijn er mooie momenten die de moeite waard zijn om verteld te worden. En als Leen dit niet meer kan, omdat zijn woorden ons niet meer bereiken. Of omdat Nell de kracht niet meer heeft om op te staan, zullen wij dit voor hem en haar moeten doen. Door aandacht te geven aan alle mooie en onzichtbare momenten die familie en verzorgenden dagelijks mogen meemaken. Omdat de mens met dementie de moeite waard is. Het zijn zij die ons telkens weer laten inzien waar het in het leven werkelijk om draait: de kleine geluksmomenten.'

'Nu ik Leen zo zie staan, volledig opgeslokt door zijn gevoelens van verbittering en woede, wil ik hem graag voor die mooie momenten bedanken. Maar hoe slaag ik erin, nu woorden hun betekenis hebben verloren?’

Bron

Waardigheid en trots (2018). Intimiteit en seksualiteit in het verpleeghuis