Het vijfstappenplan is handig wanneer je mondzorg uitvoert bij mensen met dementie en afweergedrag ziet. Je gebruikt het als verzorgende, verpleegkundige, mondhygiënist, tandarts, logopedist of begeleider wanneer je wilt begrijpen waarom iemand afweert en hoe je de mondverzorging rustiger kunt laten verlopen.

Je volgt het vijfstappenplan stap voor stap:

1. Probleem vaststellen

Herkennen afweergedrag: welke symptomen, gedragingen zie je? Bij het observeren en beschrijven van het afweergedrag kun je op de volgende dingen letten:

• Beschrijf de symptomen van het afweergedrag.
• In welke situaties komt het afweergedrag voor?

 Ga de volgende dingen na:

• Heb ik voldoende tijd om de cliënt te begeleiden?
• Heb ik voldoende rust om de cliënt te begeleiden?
• Besteed ik voldoende aandacht aan de cliënt?
• Heb ik voldoende contact met de cliënt?
• Zijn er misschien veel prikkels in de omgeving?

2. Gegevens verzamelen

 Is er een verschil in de mondverzorging vroeger en nu? Breng het afweergedrag beter in kaart. Wat zijn beïnvloedende factoren, wat is al geprobeerd? 

3. Nader onderzoeken

Je beoordeelt de mondstatus en mondgezondheid. Als iemand niet goed meewerkt, vraag je de mondhygiënist of tandarts om mee te kijken.

4. Plan van aanpak

Pas interventies toe. Stel doelen en acties vast en leg deze vast in het zorgleefplan. Wanneer poetsen niet meer lukt, reinig dan de mond volgens advies mondhygiënist of tandarts.

5. Evaluatie

Evalueer met betrokkenen, pas zo nodig interventies aan en leg afspraken vast in het zorgleefplan.

Om het vijfstappenplan te doorlopen heb je het volgende nodig:

• de samenvattingskaart van het vijfstappenplan;
• het vijfstappenplan ‘Afweergedrag bij de mondverzorging van cliënten met dementie’.

Dit vijfstappenplan is gebaseerd op de richtlijn ‘Omgaan met afweergedrag bij eten en drinken van bewoners met dementie’ van Kenniskring Transities in Zorg, Hogeschool Rotterdam (2009) en de 'Richtlijn Mondzorg voor zorgafhankelijke cliënten in verpleeghuizen'.

Soort kennis

Praktijk