Individuele MuziekTherapie Interventie (IMTI) ter verbetering van kwaliteit van leven bij dementie
Laatst bijgewerkt op: 02-12-2024
Deze interventie richt zich op personen met dementie die probleemgedrag vertonen. Het doel is de kwaliteit van leven in een verpleeghuis te verbeteren. Hiervoor richt de interventie zich op het stabiliseren of verminderen van probleemgedrag. Denk daarbij aan apathisch gedrag, angstig gedrag, geagiteerd (onrustig) of psychotisch gedrag.
In het kort
Type interventie
Ondersteunings-, begeleidings- of behandelvorm
Cliëntgroep
Dementie, Ouderen
Sector
Ouderenzorg
Soort kennis
Onderzoek
Ontwikkelaar
Kennisontwikkeling Vaktherapieën (KenVaK) van Zuyd Hogeschool
De muziektherapie interventie (IMTI) is gericht op het verbeteren van de kwaliteit van leven van personen met dementie door het stabiliseren of verminderen van probleem gedrag. Denk daarbij aan apatisch gedrag, depressief gedrag, angstig gedrag, geagiteerd (onrustig) of psychotisch gedrag.
De IMTI is er voor mensen met dementie met probleemgedrag die in een verpleeghuis wonen. Het probleemgedrag is vastgesteld door een specialist ouderengeneeskunde, psycholoog of GZ-psycholoog. Een indicatie voor de IMTI wordt in overleg met het multidisciplinaire team en de mantelzorger afgegeven.
De muziektherapeut plant IMTI-sessies in en voert een nadere probleemanalyse en doelbepaling uit. Tijdens en na de uitvoering draagt de muziektherapeut benaderingsadviezen over aan de eerst verantwoordelijk verzorgende, verzorgenden en naasten. De IMTI wordt structureel aangeboden tot het persoonsgerichte behandeldoel is bereikt. De voortgang wordt regelmatig besproken in het multidisciplinaire overleg.
Vilans
Voor de IMTI is het nodig dat de muziektherapeut beschikt over muziekinstrumenten en een ruimte waar de persoon met dementie zich veilig voelt. Denk daarbij aan de eigen kamer of therapieruimte. Daarnaast zijn een implementatiewijzer, kennisclips, handleiding en professionele trainingen voor muziektherapeuten en verzorgenden beschikbaar.
Gerard (74) heeft Alzheimer en woont sinds een half jaar in een verpleeghuis. Hij speelde vroeger gitaar in een rockband, maar stopte met gitaarspelen twee jaar voor zijn diagnose. Op dagen zonder structuur of bezoek is Gerard rusteloos: hij ijsbeert, gaat vaak naar het toilet en kan geen vijf minuten stilzitten.
Wat gebeurt er?
De GZ-psycholoog adviseert om met de IMTI te starten. Muziektherapeut Meike inventariseert samen met Gerard en zijn familie welke muziek hij fijn vindt. Ze bekijken zijn albums en het repertoire van zijn band.
Tijdens tweewekelijkse sessies luisteren ze naar Gerards lievelingsnummers. Hij pakt zijn gitaar en kan de akkoorden nog spelen, terwijl Meike hem begeleidt op piano en meezingt. Meike maakt audio-opnames van de sessies. Als Gerard overdag onrustig wordt, kunnen verzorgenden deze opnames en zijn lievelingsnummers afspelen. Hij ontspant dan.
Resultaat
Na evaluatie blijkt het beter te gaan met Gerard. Zijn onrustige gedrag is afgenomen en hij staat meer open voor contact. De IMTI wordt structureel ingebouwd in zijn dagritme. Elly: "De muziektherapeut heeft ervoor gezorgd dat Gerard minder onrustig is. Het is een opluchting om te zien dat er iets mogelijk is."
IMTI richt zich op dingen die iemand met dementie nog wél kan, zoals muziek maken en luisteren. Door iemand in diens kracht te zetten, worden onder andere lichaamsbewustzijn, emotieregulatie en arousalregulatie verbeterd. De IMTI speelt onder andere in op de cognitieve, emotionele en gedragsmatige gevolgen van de cerebrale pathologie (ziektebeeld) van dementie. Hiervoor maakt de IMTI gebruik van de volgende technieken:
- improvisatie
- reminiscentie
- validatie
- variatie in muzikale middelen
- zingen
- bewegen
- luisteren naar persoonlijke voorkeursmuziek
- actieve muziektherapie
Eveneens speelt de IMTI in op de sociale en fysieke omgevingsfactoren die grote invloed hebben op het gedrag van de persoon met dementie.
Er is een multicenter RCT uitgevoerd onder 158 personen. De resultaten lieten een belangrijke verbetering zien van de IMTI-groep ten opzichte van de controlegroep. Dit werd zichtbaar op de kwaliteit van leven schaal ‘rusteloos gedrag’ bij de meting na de behandeling. Dit effect hield aan tot 3 weken na de interventie. Daarnaast concludeert een procesevaluatie dat betrokken muziektherapeuten, verzorgenden en naasten positieve effecten ervaren van de IMTI bij de persoon met dementie op gedrag, lichaam, stemming, contact, interactie, communicatie, cognitie en aandacht. Tevens ervaren naasten door de IMTI minder zorgen. Ook personen met dementie zelf beoordeelden hun eigen welbevinden direct na een IMTI-sessie hoger dan direct voor aanvang van een IMTI sessie.