Ruimte voor Zorg

Met Ruimte voor Zorg voeren zorgprofessionals uit de eigen zorgorganisatie waarderende gesprekken over de ervaren kwaliteit van zorg met de bewoner, een naaste en een betrokken zorgverlener.

De gesprekken maken deel uit van een proces voor kwaliteitsverbetering. Zorgorganisaties starten met een kennismakingsgesprek met iemand van het team Ruimte voor Zorg van de Academische Werkplaats Ouderenzorg Limburg (AWO-L). Hierna volgt een proces van 6 maanden dat uit 7 fasen bestaat: 

1. plan opstellen
2. werving van deelnemers
3. scholing van interviewers en coördinatoren
4. voorbereiding
5. uitvoering van de gesprekken
6. analyse en terugkoppeling met inzicht in wat goed gaat (tops) en wat beter kan (tips)
7. borging en evaluatie

Het proces wordt ondersteund door een app met bijbehorend portaal Ruimte voor Zorg. Voor toegang tot de app en het portaal heb je een beveiligd account nodig.

Voor Ruimte voor Zorg is er een informatiefolder beschikbaar. Daarnaast een webinar, scholingen, handleidingen voor de interviewer en de coördinator en bijbehorende materialen. De materialen van Ruimte voor Zorg zijn beschikbaar via de website van Academische Werkplaats Ouderenzorg Limburg.

Er worden minimaal twee keer per jaar scholingen verzorgd. De scholingen zijn een vereiste om Ruimte voor Zorg goed te kunnen uitvoeren.

Een zorgorganisatie vindt het belangrijk om meer inzicht te krijgen in ‘het verhaal achter de cijfers’ en kiest daarom voor Ruimte voor Zorg. De terugkoppelingsbijeenkomsten hebben allemaal dezelfde opbouw. Een korte inleiding met daarin uitleg over Ruimte voor Zorg, de aanleiding en waarom het belangrijk is. Daarna een presentatie van verschillende tops en tips. Vervolgens volgt een discussie over deze tops, tips en eventuele verbeteracties. En als afsluiter een reflectie en evaluatie.

De tops gaan over wat al goed gaat en wat meer en vaker kan gebeuren. Een voorbeeld daarvan is de eigen regie van een cliënt die zegt: ‘Ik kan zelf mijn dag indelen. Alleen de momenten van de maaltijden staan vast, maar ik kan zelf bepalen waar ik eet.’ Top is inderdaad dat de cliënt eigen regie ervaart. Maar de cliënt weet nog niet dat maaltijden ook niet vaststaan. Daarom benadrukken de zorgprofessionals dit nu regelmatig aan bewoners. Net als dat het niet verplicht is om mee te doen aan activiteiten, sommige bewoners ervaren dat namelijk zo.

De tips gaan over waar verbeteracties op kunnen worden ingezet. Een voorbeeld van een tip is dat er behoefte is aan meer een-op-eencontact. Sinds kort zijn er daarom medewerkers bijgekomen die daar speciaal voor worden ingezet.

Bij veel kwaliteitsmetingen ontbreekt het verhaal achter het oordeel, waardoor ze onvoldoende duiding geven. Hierdoor sluiten verbeteracties vaak niet aan bij de daadwerkelijke behoeften van bewoners, naasten en zorgverleners. Het ophalen van verhalen (narratieven) kan hierbij helpen.

Ruimte voor Zorg is een verhalende methode die antwoord krijgt op de vragen die niet worden gesteld. Hierbinnen staan de principes van relatiegerichte zorg en de waarderende benadering centraal. De verhalen van bewoners, naasten en zorgverleners worden aan elkaar verbonden waardoor inzichten en concrete actiepunten ontstaan.

De implementatie van Ruimte voor Zorg is onderzocht. In de eerste analyse (275 gesprekken in 18 verpleeghuizen) bleek 76% van de interviews volledig. Vragen werden in 88% van de gevallen correct gesteld door de interviewer. Bewoners beantwoordden minder vragen dan familie en zorgverleners. Interviewers waardeerden de diepgang en scholing, maar ondervonden praktische uitdagingen zoals planning en onnodig moeilijk geformuleerde interviewvragen. Belangrijke voorwaarden voor succesvolle implementatie waren onafhankelijke interviewers, voldoende middelen, een contactpersoon en een duidelijke visie van de organisatie.

Voor een tweede analyse zijn gesprekken gevoerd met geïnterviewden, interviewers, managers en een coördinator. Hieruit bleek dat coördinatie, betrokkenheid, communicatie, flexibiliteit en externe ondersteuning cruciaal zijn voor succes.

Lees meer over Ruimte voor Zorg op de website van Academische Werkplaats Ouderenzorg Limburg (AWO-L).