Naar hoofdinhoud Naar footer

Ontmoetingscentra

Laatst bijgewerkt op: 17-07-2026

De interventie Ontmoetingscentra richt zich op ondersteuning van mantelzorgers en mensen met dementie, om overbelasting te voorkomen en mensen langer thuis te laten wonen. 

In het kort

Type interventie

Ondersteunings-, begeleidings- of behandelvorm

Cliëntgroep

Ouderen, Dementie

Sector

Ouderenzorg

Soort kennis

Onderzoek

Het doel is om met een klein, vast team van begeleiders (professionals en vrijwilligers) tijdig begeleiding en ondersteuning te bieden aan mensen met dementie en hun mantelzorgers bij het omgaan met de gevolgen van dementie op een laagdrempelige, sociaal geïntegreerde plek in de wijk. Dit voorkomt dat de mantelzorger overbelast raakt, zorgt ervoor dat de persoon met dementie sociale contacten behoudt, emotioneel in balans blijft en langer thuis kan blijven wonen. 

De doelgroep bestaat uit thuiswonende mensen met dementie en hun mantelzorgers. Het gaat om mensen met een lichte tot matig ernstige vorm van dementie die (nog) kunnen functioneren in de setting van een buurtcentrum en hieraan plezier kunnen beleven en hun mantelzorgers die zelf ook van het ondersteuningsprogramma gebruik willen maken. 

Deze gecombineerde interventie bestaat uit programmaonderdelen voor de persoon met dementie, voor de mantelzorger en voor beiden. Tijdens een maandelijks overleg met de persoon met dementie, de mantelzorger en de professionals kunnen deelnemers hun ervaringen, behoeften en wensen uiten. Buurtbewoners kunnen vrijblijvend deelnemen aan de informatiebijeenkomsten die het ontmoetingscentrum organiseert en naar het spreekuur gaan. Als het Ontmoetingscentrum geïntegreerd is in een buurt- of ouderencentrum, ontstaan op natuurlijke wijze contacten tussen buurtbewoners en deelnemers van het Ontmoetingscentrum. 

Er zijn verschillende materialen die helpen bij het uitvoeren van de interventie. Ook zijn er cursussen, een website en een helpdesk beschikbaar. Daarnaast is er een draaiboek om een reguliere dagbehandeling om te zetten naar een ontmoetingscentrum. 

  • Dröes & Breebaart (1994). Amsterdamse Ontmoetingscentra: Een nieuwe vorm van ondersteuning voor dementerende mensen en hun verzorgers. Amsterdam: Thesis Publishers.
  • Draaiboek ontmoetingscentra
  • Helpdesk Ontmoetingscentra voor mensen met dementie en hun verzorgers
  • Cursussen Ontmoetingscentra
  • Dijk, A.M., Dröes, R.M., Hoek, L. van, Meiland, F.J.M. Draaiboek Laagdrempelige Psychogeriatrische Dagbehandeling met Mantelzorgondersteuning. VU medisch centrum. Afdeling Psychiatrie/Afdeling Huisartsgeneeskunde en Ouderengeneeskunde, Amsterdam, 2014.
  • Van Dijk, M. & Dröes, R.M. Draaiboek Ontmoetingscentra3.0 voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. Amsterdam UMC, locatie VU medisch centrum. Afdeling Psychiatrie, Amsterdam, februari 2019.

Mensen met dementie hebben vaak een verstoord evenwicht. Door toenemende beperkingen moeten zij zich steeds opnieuw aanpassen en worden zij gesteld voor adaptieve taken, zoals omgaan met beperkingen en een onzekere toekomst, handhaven van een emotioneel evenwicht en positief zelfbeeld, behouden van sociale relaties en omgaan met hulpverleners en behandelingen. Ook mantelzorgers moeten emotioneel in evenwicht zien te blijven, ondanks de verliezen waarmee ze te maken krijgen.  

Ontmoetingscentra begeleiden en ondersteunen zowel mantelzorgers als mensen met dementie. Omdat de gevolgen van dementie per individu kunnen verschillen en iedereen er anders mee omgaat, maakt het Ontmoetingscentrum eerst een individuele psychosociale diagnose. Het persoonsgerichte ondersteuningsprogramma is gebaseerd op het Adaptatie-coping. Het ondersteuningsprogramma voor mantelzorgers gebruikt het Ondersteuningsmodel en het model ‘Stadia van belasting’. 

Deelname aan het geïntegreerde ondersteuningsprogramma in een Ontmoetingscentrum blijkt een positievere invloed te hebben op de competentiegevoelens van mantelzorgers dan een reguliere psychogeriatrische dagbehandeling. Mantelzorgers geven ook aan dat zij zich door de ontvangen ondersteuning in het Ontmoetingscentrum minder belast voelen. Daarnaast hebben de Ontmoetingscentra een positiever effect op gedrags- en stemmingsontregelingen van mensen met dementie, vooral op het gebied van inactiviteit, niet-sociaal gedrag, depressie, en op de mate van zelfwaardering en leidt het gecombineerde programma tot uitstel van opname in een verpleeghuis. Internationaal onderzoek laat zien dat ontmoetingscentra de kwaliteit van leven verbeteren. Meer specifiek gaat het om invloed op zelfwaardering, positief affect en zich thuis voelen. 

Inschrijven nieuwsbrief

Wil jij als eerste op de hoogte blijven van praktijkvoorbeelden, nieuws, tools en bijeenkomsten over de ouderenzorg? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief!


Voor meer informatie over de verwerking van persoonsgegevens, zie onze privacyverklaring.