Dilemma 4: Mag ik bij jou in bed?
Gepubliceerd op: 30-11-2022
Een vrouw met milde dementie kruipt ’s nachts bij een medebewoner in bed. ‘Even knuffelen’, zegt ze dan. Dat is ze zo gewend. Maar de medebewoner is hier niet van gediend. Wat zou jij doen? Waarom kies je voor deze aanpak? Op deze pagina ga je aan de slag met een casus. Met een download, stappenplan en meer informatie maak je een weloverwogen keuze en kun je die uitleggen.
In het kort
Type tool
Toolkit
Voor wie
Verpleegkundigen, Verzorgenden, Zorgverleners
Cliëntgroep
Ouderen, Dementie
Soort kennis
Praktijk
Bron
Bolt, L.L.E., Verweij, M.F. & Van Delden, J.J.M. (2010). Ethiek in praktijk. Uitgeverij Van Gorcum.
Ga aan de slag met een casus. Je leest eerst de situatie, vervolgens bepaal je jouw keuze. Met eventueel een stappenplan en een download leer je na te denken over jouw gemaakte keuze. Zodat je het ook kunt uitleggen.
Casus: Nachtelijke onrust
Mevrouw Vermeulen heeft een milde vorm van dementie, net als de 7 andere bewoners op woongroep De Zonnestraal. Ze heeft het naar haar zin op de groep, maar ’s nachts zorgt ze voor onrust. Zodra mevrouw naar bed is gebracht en het donker is, begint ze te dwalen over de gang. Sterker nog, mevrouw wordt steeds bij een van de andere medebewoners in bed aangetroffen. 'Even knuffelen', zegt ze dan. Een man bij wie ze vaak in bed kruipt, heeft nog een partner die zelfstandig thuis woont. Zij is hier niet van gediend. Een aantal familieleden van de bewoners en medewerkers vindt dat dit ongewenste gedrag direct moet stoppen. Terwijl mevrouw Vermeulen zich van geen kwaad bewust is.
De keuzes
Wat zou jij als zorgprofessional doen in deze situatie? Kies een handelingsoptie.
- Dit is seksueel gedrag. Ik bespreek het met het team en we stellen voor om medicatie toe te dienen om mevrouw ’s nachts in het gareel te houden.
- Ik ga eerst onderzoeken of er echt sprake is van seksueel getint gedrag en bespreek de behoefte van mevrouw en de andere bewoners tijdens een familieavond.
- Dit is seksueel gedrag. Ik bespreek het met het team en we besluiten om de slaapkamerdeur van mevrouw ’s nachts op slot te doen.
- Ik vraag aan de medebewoners wat zij vinden van de nachtelijke bezoeken van mevrouw Vermeulen. Misschien vinden zij het helemaal niet erg.
- Anders, namelijk… (formuleer jouw eigen manier van handelen).
Welke keuze je ook maakt, er gaat altijd een visie, wetgeving of een persoonlijke opvatting achter schuil.
Sta eens stil bij jouw keuze in deze situatie. Denk daarbij niet aan wat collega’s, het team en de organisatie vinden. Er is niet één goede keuze. Wat voor de ene cliënt goed is, is dat niet altijd voor de andere. En professionals kunnen hier ook verschillend over denken. Iedereen kan zijn eigen redenen hebben om iets te doen of juist niet te doen. Je moet jouw keuze wel kunnen uitleggen. Achter iedere keuze zit een visie, wetgeving of persoonlijke opvatting. Daarom is het goed om na te denken over dit soort keuzes. En vraag je af waarom je vindt dat jouw aanpak beter is voor de cliënt. Bespreek dit ook eens met collega’s en andere betrokkenen.
Om op je keuze te reflecteren, neem je onderstaande informatie door.
Heb je optie 2 gekozen?
Ga dan eens bij jezelf na waarom je dat deed.
- Ik begrijp dat iedereen opgewonden is over deze incidenten, maar ik vraag me af of het gedrag van mevrouw Vermeulen seksueel getint is. Ik ga met mevrouw Vermeulen in gesprek en betrek hier eventueel een deskundige collega bij.
- Ik wil het gedrag van mevrouw Vermeulen begrijpen vanuit haar achtergrond en hoe zij in het leven staat. En dat wil ik uitleggen en bespreken tijdens een familieavond.
- Behoefte aan intimiteit en seksualiteit hoort bij het leven. Hoe we hiermee om moeten gaan, bespreken we op een familieavond, waarbij ook oog en oor is voor degenen die het overkomt.
- Misschien heeft de bewoner bij wie mevrouw Vermeulen in bed stapt er geen probleem mee, maar zijn het vooral de familieleden van bewoners die er niet van gediend zijn. Een goed en open gesprek hierover op een familieavond kan helpen bij het zoeken naar een oplossing.
- Anders, namelijk…
Ging je voor optie 3?
Wat was daarvoor de reden?
- Ik vind dat dit seksuele gedrag grensoverschrijdend is. Het schaadt de andere bewoners in hun gevoel van veiligheid en privacy. Daarom moeten we maatregelen treffen. De deur van haar kamer op slot doen is het meest effectief.
- Dit is seksueel gedrag en dat moeten we reguleren. Daarom zullen we met het team bespreken hoe we dit het beste kunnen doen. Het op slot doen van haar kamer vind ik de beste oplossing.
- Ik vind dat je het probleem kleiner moet maken. Het is simpel en praktisch op te lossen. Voor haar eigen bestwil en die van de andere bewoners doen we ’s nachts de deur op slot.
- Anders, namelijk…
Heb je voor een andere optie gekozen?
Ga jouw keuze dan na met de 4 stappen hieronder. Welke argumenten en onderliggende waarden zijn voor jou belangrijk? Bedenk of dat voor mevrouw Vermeulen dezelfde waarden en redenen zijn. Gaan veiligheid en privacy van andere bewoners hier boven de behoefte aan geborgenheid en intimiteit van de cliënt? Moet de cliënt zich schikken naar de norm van de groep of de huisregels? Mag je de kamer van mevrouw Vermeulen op slot doen? Wat zegt de wet hier eigenlijk over? Ga eens na hoe jouw collega’s, team of organisatie hier tegenaan kijken. Welke afweging maak je en hoe ga je daarbij te werk?
Stappenplan keuze maken
Vind je het lastig om een afgewogen keuze te maken? Deze 4 stappen kunnen je helpen:
- Verkennen: wat is er aan de hand? Welke opties zijn er? En wie zijn er betrokken bij deze situatie?
- Onderzoeken: wat is de ethische vraag of het dilemma? Welke waarden, belangen en principes spelen hierbij een rol?
- Afwegen: weeg zorgvuldig af waarom je een bepaalde keuze maakt. Bedenk wat de mogelijke gevolgen zijn en voor wie. Wat is het gevolg van jouw keuze voor de cliënt?
- Besluiten: zoek voor goede zorg naar de balans tussen alle (moreel) betrokkenen.
Ethische dilemma’s of lastige keuzes ontstaan zodra je in je werk als zorgverlener niet meteen weet wat goed is om te doen. Moet je bescherming bieden aan medebewoners door iemands behoefte aan intimiteit of seksualiteit aan banden te leggen? En is dat uit te leggen als goede zorg voor alle betrokkenen?
Of moet je vanwege goede zorg of kwaliteit van leven juist iemands behoefte aan intimiteit en seksualiteit serieus nemen en er ruimte aan geven? Hoe vind je een oplossing die recht doet aan de wensen, behoeften, belangen en waarden van iedereen?
Ga eens na waar jij de grens trekt tussen grensoverschrijdend seksueel getint gedrag en aanvaardbaar gedrag. En hoe verhoudt die grens zich tot je eigen moraal over intimiteit en seksualiteit? Hoe schat je in wat goed is om te doen en hoe kun je jouw keuze verantwoorden?
Dit dilemma is onderdeel van de Handreiking: Ethiek in de zorg.
Soort kennis
Praktijk
