Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn

Vernieuwend zorgen

Aangepaste kleding (pdl) vermindert onbegrepen gedrag 10/09/2020

Een mevrouw met dementie zit met haar handen over elkaar. Ze wil niet gewassen en aangekleed worden. Wat doe je? Adviseur beleid en kwaliteit en docent Sylvia Meinders vond het antwoord in PDL-zorg en als onderdeel daarvan: functionele kleding. De aangepaste kleding biedt comfort voor de cliënt én de zorgmedewerker.

Sylvia MeindersVijfendertig jaar geleden begon Sylvia Meinders (foto) haar loopbaan in de zorg als fysiotherapeut. Zij zag dat van ouderen gevraagd werd zich aan te passen aan de zorghandelingen in plaats van andersom. Sylvia: 'Doorbewegen was het idee. Zorgen dat cliënten mobiel en dus verpleegbaar blijven. Als ouderen niet meer konden meebewegen met de handeling, dan werd het vaak sjorren en trekken. Daar had ik toen al moeite mee.' Tegenwoordig is Sylvia adviseur, docent en ontwerpt functionele kleding voor ouderen. 

Wassen en aankleden

Na enkele jaren in de ziekenhuiszorg kwam Sylvia terecht bij zorgorganisatie Bruggerbosch (nu Liberein) in Enschede. Met collega’s ontwikkelde ze daar een methode voor wassen en aankleden waarbij de cliënt maar 1x op bed gedraaid hoefde te worden. In die jaren kwam ook de PDL op. PDL staat voor Passiviteiten van het Dagelijks Leven en is een aanvulling op de Activiteiten van het Dagelijks Leven (ADL)

Belevingsgerichte zorg

Je ondersteunt de cliënt bij het accepteren van het verlies om voor zichzelf te zorgen. 

PDL is belevingsgerichte zorg en richt zich op mensen met een grote of volledige zorgafhankelijkheid. Mensen die door een of meerdere aandoeningen hun vermogen tot zelfzorg kwijtraken en dit niet meer terugkrijgen. Sylvia licht toe: 'Je ondersteunt de cliënt bij het accepteren van dit verlies. Samen ga je op zoek naar nieuwe wegen binnen een grote zorgafhankelijkheid. Hoe kun je dat liefdevol begeleiden? Daar gaat het om.'

Principes van PDL-zorg

De belangrijkste principes van PDL-zorg zijn:

  • accepteren van passiviteit en zelfzorgtekort
  • verkennen van andere wegen: wat kan iemand nog wel?
  • aanleren van paramedische vaardigheden
  • haptonomisch contact
  • een multidisciplinaire werkwijze

Paramedische vaardigheden

Wat zijn paramedische vaardigheden? Sylvia legt uit: 'In paramedische beroepen, zoals fysiotherapie, ergotherapie, logopedie en haptotherapie, zijn methoden en vaardigheden ontwikkeld om cliënten te begeleiden bij hun beweegpatronen. Vanuit deze technieken kunnen zij de cliënt helpen om het lichaam te ontspannen, bijvoorbeeld bij een spastisch beweegpatroon of foetale houding. Dat gebeurt vanuit haptonomisch contact, gericht op voelen en aanraken.' 

Lesmateriaal PDL

Stichting PDL ontwikkelde een lesmethode, een handboek, trainingsprogramma’s, na- en bijscholingen. Ook is er een keurmerk voor organisaties die de methode hebben geïmplementeerd. Een zorgpad is in ontwikkeling. Sylvia: 'We zijn terughoudend met stappenplannen en online video’s omdat PDL-zorg iets is dat je moet leren in de praktijk, door het te voelen en te ervaren.' 

Bekijk het boekje Kennismaken met PDL (€ 14,80) en het Handboek PDL (€ 52,95) op mobicare.nl

Minder psychofarmaca

Agressie door pijn en ongemak bestempelen we als probleemgedrag, terwijl de reactie logisch is.

Sylvia: 'In de praktijk zien we dat er nog steeds gewerkt wordt vanuit het idee van doorbewegen. Vanuit gewoonte, onwetendheid of omdat erom gevraagd wordt door de organisatie. Het doorbewegen zorgt voor pijn en ongemak bij de cliënt en kan daardoor tot weerstand en agressie leiden. Dat bestempelen we dan als "probleemgedrag", terwijl de reactie logisch is. Vaak wordt er naar medicatie gegrepen om de pijn of het gedrag te beïnvloeden in plaats van te kijken naar de oorzaak. Bij organisaties die PDL geïntegreerd hebben in hun werkwijze ziet Sylvia mooie resultaten. ‘Bij één zorgorganisatie is het gebruik van psychofarmaca met 40% verminderd.' 

Staat PDL-zorg op de kaart?

Steeds meer organisaties scholen hun medewerkers en zetten hiervoor kwaliteitsbudget in, bijvoorbeeld binnen het programma Waardigheid & Trots. Bij enkele zorgorganisaties is PDL-zorg de standaard, zij hebben een keurmerk. Jaarlijks is er een congres over PDL, dit jaar (behoudens corona) op 27 november in De Reehorst in Ede. PDL is nog geen onderdeel van opleidingsprogramma’s. Positieve uitzondering is het Albeda Zorgcollege (ROC) in Rotterdam. Stichting PDL is in gesprek met andere ROC’s. Meer informatie over PDL-zorg op de website van Stichting PDL

Boekjes functionele kleding 

Samen met collega Manon Scheffer, ergotherapeut, verdiepte Sylvia zich in het aanpassen van kleding. 'Wij zagen dat kleding een struikelblok was. Toen zijn we achter de naaimachine gedoken. Wij komen uit Enschede hè, wij hebben onze wortels in de textielindustrie.' Het resulteerde in 2 praktische boekjes over hoe je kleding kunt vermaken, zodat het aan- en uitkleden gemakkelijker wordt.

Giletservet in plaats van slab 

Enkele voorbeelden? 'Een aangepaste jas voor iemand in een rolstoel, die je van voren kunt aantrekken,’ vertelt Sylvia. ‘Vaak krijgen mensen in een rolstoel hun jas achterstevoren aan, met de kraag of capuchon tegen de keel, dat zit niet prettig en kan zelfs problemen met ademhalen geven.' Andere voorbeelden zijn een wikkelrok en wikkelblouse (zie foto onder), een blouse met ritsjes aan de voorkant, sluitingen met klittenband of magneten, een makkelijk te vervangen frontje in een overhemd, een sjaalservet of giletservet die de slab voor ouderen vervangt. Voor zowel de cliënt als de medewerker zorgt deze kleding voor meer comfort en ontlast het de dagelijkse zorg.

Zelf aan de slag

Sylvia: 'In de boekjes reiken we ideeën en kennis aan, waarmee iedereen zelf aan de slag kan. Ook stoffenkeuze staat erin, daarbij speelt prikkelverwerking een rol. Ook patronen van stoffen kunnen verschil maken. Een mevrouw met dementie werd onrustig van een trui met witte stippen, die wilde ze eraf plukken. Je kunt deze aangepaste kleding natuurlijk ook aanschaffen, maar dat is erg duur. En bijkomend voordeel: als je bestaande kleding aanpast in plaats van nieuwe koopt, dan herkent de cliënt zich daar ook beter in. Het is vertrouwder.' 

Betaalbare oplossingen

Tot slot: wie (ver)maakt de kleding? Sylvia: 'Soms de familie, soms de linnenkamer van een instelling. Wij geven altijd de tip van het betaalbare naaiatelier in het winkelcentrum. Ook een mooie aanpak: een verpleeghuis besteedt vanuit het arbobudget 150 euro per cliënt aan het laten aanpassen van kleding. De familie ervaart dan de voordelen en is bereid om verdere kosten te dragen.'

Bekijk meer artikelen over PDL-zorg:

Reageer op deze pagina

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Cookies op de website van Zorg voor Beter

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer