Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer

Vrijheidsbeperking

Wet zorg en dwang

Wet zorg en dwang gaat op 1 januari 2020 in

De Wet zorg en dwang gaat op 1 januari 2020 in. De Eerste Kamer heeft de wet op 23 januari 2018 aangenomen. De Wet zorg en dwang is een complexe wet. Daarom is er gekozen voor een ruime invoeringstermijn: vanaf 1 januari 2020 moeten alle zorgorganisaties werken op de nieuwe manier. De nieuwe Wet zorg en dwang zorgt voor een zorgvuldige afweging bij het inzetten van onvrijwillige zorg. Zorgorganisaties kunnen zich nu alvast hierop voorbereiden. 

Onvrijwillige zorg: nee, tenzij…

Het uitgangspunt van de Wet zorg en dwang is 'Nee, tenzij'. Dat wil zeggen dat vrijheidsbeperking, of 'onvrijwillige zorg' zoals het in deze wet heet, in principe niet mag worden toegepast, tenzij er sprake is van ernstig nadeel. De wet benadrukt dat onvrijwillige zorg een allerlaatste optie is. De Wet zorg en dwang gaat uit van een getrapt zorgmodel. Als het niet lukt om een vrijwillig alternatief te vinden voor de onvrijwillige zorg, wordt er steeds meer (externe) deskundigheid ingeschakeld om mee te denken. Deze nieuwe wet vervangt de huidige Wet Bopz. De Wet zorg en dwang geldt niet alleen in instellingen, maar ook in de thuissituatie en in kleinschalige woonvormen.

Stappenplan

De Wet zorg en dwang beschermt cliënten tegen onvrijwillige zorg met een stappenplan waarin zorgverleners alle mogelijkheden voor vrijwillige zorg in beeld brengen. Bekijk het Stappenplan Wet zorg en dwang (pdf). Dit stappenplan is nog niet definitief. Een definitieve versie verschijnt in januari 2018. Let op: Het stappenplan kan je wel nu al helpen om het proces zorgvuldig aan te pakken, maar het is nog niet verplicht om helemaal zo te werken.

Bekijk 17 prangende vragen over de Wet zorg en dwang

Wettekst

Jouw vragen en tips

Om je goed voor te bereiden op de nieuwe Wet zorg en dwang, kun je nu jouw vragen en ideeën insturen.  Dus zijn er nog onduidelijkheden of heb je tips? Stuur ze in!
Vilans start in 2018 een nieuw project, waarbij ze zorgorganisaties helpt om de Wet zorg en dwang te implementeren. Jouw vragen en ideeën zijn hiervoor een belangrijke input. 
Deel hier jouw vragen en ideeën met ons!
Bekijk hier vast 17 ingestuurde vragen

Gehandicaptenzorg

  • Voor de gehandicaptensector: in eenvoudige taal de Wet zorg en dwang uitgelegd voor mensen met een verstandelijke beperking en hun naasten: Brochure Wet zorg en dwang (pdf, sept 2018)
  • Antwoorden op 50 vragen over de nieuwe wet, samengesteld door ActiZ en de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland. De factsheet is gemaakt voor de gehandicaptenzorg, maar ook heel bruikbaar voor de ouderenzorg. Factsheet Zorg en dwang (pdf, feb. 2018)

BOPZ

Op dit moment geldt nog de Wet bijzondere opnemingen psychiatrische ziekenhuizen, oftewel de Wet Bopz. Cliënten met een psychiatrische stoornis, een (verstandelijke) handicap of dementerenden kunnen zichzelf of hun omgeving in gevaar brengen. Soms is het dan nodig maatregelen te treffen en de cliënt in zijn vrijheid te beperken om zichzelf of zijn omgeving te beschermen. Artikel 38 en artikel 39 van de Wet Bopz regelen de situaties waarin en de omstandigheden waaronder vrijheidsbeperking is toegestaan. Met als doel het gevaar, dat voortkomt uit de stoornis van de cliënt, weg te nemen.

Fysieke vrijheidsbeperking zoals het gebruik van onrustbanden, mag  niet overal. De minister ‘merkt aan’ bij welke zorgorganisaties dit wel mag. De zorgorganisatie krijgt dan een Bopz-aanmerking. De Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische iekenhuizen beschermt de rechten van cliënten die niet vrijwillig zijn opgenomen in de geestelijke gezondheidszorg, de gehandicaptenzorg en in de psychogeriatrie. De wet is uitsluitend van toepassing in Bopz-aangemerkte organisaties en geldt ook voor sommige (gesloten) afdelingen in het verzorgingshuis.

Over Wet zorg en dwang

Door vele aanpassingen is de wet Bopz inmiddels zeer complex geworden. De wet wordt niet altijd goed nageleefd. Bovendien worden er ook vrijheidsbeperkende maatregelen toegepast in zorgorganisaties die niet Bopz-aangemerkt zijn. Omdat de wet niet aansluit bij de praktijk heeft het kabinet besloten de wet Bopz te vervangen door een meer toekomstbestendige wet.

Het uitgangspunt van de Wet zorg en dwang is ‘Nee, tenzij’. Dat wil zeggen dat vrijheidsbeperking, of ‘onvrijwillige zorg’ zoals het in deze wet heet, in principe niet mag worden toegepast, tenzij er sprake is van ernstig nadeel. De wet benadrukt dat onvrijwillige zorg een allerlaatste optie is. De wet Zorg en dwang gaat uit van een getrapt zorgmodel. Als het niet lukt om een vrijwillig alternatief te vinden voor de onvrijwillige zorg, wordt er steeds meer (externe) deskundigheid ingeschakeld om mee te denken.

In de Wet zorg en dwang staan de volgende kwaliteitscriteria voor het gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen:

  • De situatie is geanalyseerd.
  • De maatregel/het alternatief is vastgesteld na overleg met cliënt, omgeving, specifieke deskundigen en relevante disciplines.
  • Er is aantoonbaar gezocht naar alternatieven.
  • De maatregelen/de alternatieven voldoen aan de criteria van proportionaliteit, subsidiariteit en effectiviteit.
    • Proportionaliteit: de maatregel staat in redelijke verhouding tot het doel van de toepassing.
    • Subsidiariteit: de minst ingrijpende maatregel wordt ingezet.
    • Effectiviteit: het middel moet het beoogde doel bereiken en niet langer duren dan noodzakelijk.
  • Er zijn acties ondernomen om herhaling te voorkomen; de maatregel/het alternatief wordt geëvalueerd. Zware maatregelen of maatregelen bij kinderen worden sneller geëvalueerd.
  • Er is een rapportage en verantwoording vastgelegd in het zorg- en ondersteuningsplan.

De Wet zorg en dwang vervangt de Wet Bopz. De nieuwe wet geldt dan voor de sectoren ouderenzorg, thuiszorg en zorg aan mensen met een verstandelijke beperking. Van zorgorganisaties wordt  verwacht dat ze al wel handelen in de geest van de nieuwe wet. Hiervoor is in 2008 een richtinggevend kader vrijheidsbeperkingen uitgebracht. Dit kader kun je nalezen op de website van de Rijksoverheid

Meer weten

Bron

  •  Amendement Renske Leijten, 10 feb. 2017 over introductie van de Wzd-arts
JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Marjolein van Vliet

mail | meer info

m.vanvliet@vilans.nl

Lees meer

NieuwsVrijheidsbeperking

Meer nieuws

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven