Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer

Persoonsgerichte zorg

Praktijkvoorbeelden van leefstijlverandering

Wat zijn de ervaringen van andere eerstelijns zorgverleners met  het begeleiden van cliënten naar een gezondere leefstijl? Praktijkondersteuner Carola de Ridder en huisarts Hans Peter Jung doen hun verhaal.

Motiverende gespreksvoering in de praktijk

Praktijkondersteuner Carola de Ridder past in haar werk vaak motiverende gesprekstechnieken toe. Carola: ‘Je krijgt een heel ander gesprek. Voor mij is het dé manier om gezondheidswinst te bereiken.'

Als Carola de Ridder een cliënt vraagt: ‘Heeft u moeite met het innemen van uw medicijnen?’, zeggen negen van de tien cliënten ‘Nee’. Het ligt op dat moment voor de hand om het onderdeel ‘medicijngebruik’ van het protocol af te vinken. Carola vraagt vaak nog even door: ‘Vergeet u wel eens uw medicijnen?’ ‘Af en toe’, zeggen sommige mensen dan. ‘En dan informeer ik verder’, vertelt Carola: ‘Wanneer vergeet u die medicijnen, op welk moment van de dag? En om welk medicijn gaat het precies? Door het stellen van die vragen krijg ik meer inzicht in de persoon.’

Een ander gesprek

Carola de Ridder werkt als praktijkondersteuner in een huisartsenpraktijk in Hengelo en heeft haar eigen praktijk. Het stimuleren van zelfmanagement is voor haar dé manier om gezondheidswinst te bereiken. ‘Anders lukt het niet. Als ik iemand het advies geef om meer te bewegen, pakt de cliënt dat niet altijd op. Maar als ik aan diezelfde persoon vraag hoe hij meer zou kunnen bewegen, krijg ik een heel ander gesprek. Er komt veel meer boven tafel dan als je alleen het protocol volgt. Samen met de cliënt ga ik op zoek naar manieren om dat doel te bereiken.’ In de handreiking Motiverende gesprekstechnieken (pdf) lees je meer over de principes, aandachtspunten en krijg je praktische tips.

Extra lang consult door zelfmanagement?

Kost het Carola extra tijd om het protocol te combineren met zelfmanagement? ‘Nee, dat valt mee, met twintig minuten ben ik klaar. De metingen van bloeddruk, gewicht en suiker doe ik tussendoor. Soms laat ik de metingen zitten of maak ik er een nieuwe afspraak voor. De cliënt bepaalt de agenda, mijn agenda is daar ondergeschikt aan. Dus als er iets speelt bij een cliënt, dat alle aandacht vraagt, ga ik niet mijn lijstje afwerken.’ Tijdwinst behaalt Carola ook door elk consult goed voor te bereiden. ‘Ik kijk eerst in het dossier hoe het met iemand gaat en welke afspraken zijn gemaakt. Ik kijk ook altijd naar de bloeduitslagen. Dat hoeft maar een paar minuten te kosten. Verder vraag ik mijn cliënten om thuis een lijstje met vragen te maken.’

Spiegelen en prikkelen

En zijn er mensen bij wie motiverende gesprekstechnieken niet werken? ‘Je hebt inderdaad mensen die alleen voor de metingen komen. Daar laat ik het dan meestal bij. Soms probeer ik de cliënt te prikkelen met een vraag waar hij of zij even over moet nadenken. En mensen van wie ik vermoed dat er meer speelt dan ze laten zien, ga ik spiegelen. Dan zeg ik bijvoorbeeld: ‘U zegt dat het allemaal uitstekend gaat met medicijnen innemen. Wat fijn voor u! U vergeet ze nooit?’ Vaak ontstaat er dan een goed gesprek.’

Terug naar boven

Doen en blijven doen helpt patiënten bij zelfmanagement

Huisarts Hans Peter Jung past zelfmanagement toe volgens de methode 'Doen en blijven doen'. Hij ontdekte: soms moet je meer ingaan op de persoon dan op zijn ziekte.

'Soms heb je als huisarts te maken met mensen met een chronische ziekte die het niet zo nauw nemen met hun gezondheid. Wat doe je dan? Ik heb de neiging om dan uit te blijven leggen waarom het belangrijk is. Maar dat heeft vaak geen effect. In de cursus ‘Doen en Blijven Doen’ heb ik geleerd om hier anders mee om te gaan. Als je iemand echt wil helpen – en dat willen wij huisartsen en andere zorgverleners – dan moet je soms meer ingaan op de cliënt als persoon dan op zijn ziekte. Ik pas het nu toe en het werkt.

Gedragsverandering in 6 stappen

In de cursus voor de methode 'Doen en blijven doen' leerden we 6 stappen van gedragsverandering: open staan, begrijpen, willen, kunnen, doen en blijven doen. Die stappen helpen cliënten om aan zelfmanagement te doen. Het begint allemaal met open staan voor de ander.

Leefstijladviezen

Laatst kwam een cliënt met diabetes, hoge suikerwaarden en overgewicht op het spreekuur. Normaal gesproken sloeg hij mijn leefstijladviezen in de wind. Ik paste de techniek uit de cursus toe en vroeg: wat vind jij belangrijk in je leven? Er ontstond een totaal ander gesprek. Hij vertelde over zijn bedrijf, over zijn drijfveren. Het wonderlijke was dat we een ontspannen gesprek hadden, dat me geen energie kostte. Voorheen was ik gaan trekken en duwen. Nu kwam hij met zijn verhaal. En dat had hij zelf ook bijzonder gevonden, vertelde hij na afloop.

Drijfveren achterhalen

Op dat moment realiseerde ik me dat ik bijna vergeten ben waarom ik voor dit vak heb gekozen. Dat is omdat ik geïnteresseerd ben in mensen. Ik wil graag iemands drijfveren weten en van daaruit helpen. Maar inmiddels heb ik een enorm drukke praktijk. Ik zie cliënten met vragen waarvoor ze eigenlijk helemaal niet bij een huisarts moeten zijn. Ik verwijs mensen door naar de tweede lijn terwijl ik die ook zelf zou kunnen helpen. Daarom heb ik me aangemeld voor deze cursus. Ik wil anders omgaan met consulten en zelfmanagement op een andere manier toepassen.

De persoon centraal

Het is nu drie maanden geleden dat ik de cursus 'Doen en blijven doen' heb afgerond. Ik heb geleerd dat het me meer oplevert als ik achterover leun dan dat ik ga duwen en trekken. Medische doelen behalen, lukt niet altijd bij elke cliënt. Dus waarom zou ik daar mijn energie insteken? Als ik me verdiep in een persoon, begrijp ik beter waarom hij of zij keuzes maakt.

Doen en blijven doen zelf toepassen

De stappen van 'Doen en blijven doen' kun je ook op jezelf toepassen. Als ik tijdens een overvol spreekuur een lastige vraag krijg, heb ik een keuze. Ik heb de neiging om meteen te helpen, maar dat hoeft niet. Nu stel ik mezelf de vraag: wil ik hiervoor open staan? Zo nee, dan maak ik een nieuwe afspraak. Het geeft energie om op zo’n manier met mijn werk om te gaan.'

Meer informatie over de methode Doen en blijven doen

Terug naar boven

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Jeanny Engels

mail | meer info

j.engels@vilans.nl

Lees meer

NieuwsPersoonsgerichte zorg

Meer nieuws

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven