Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer
Home Nieuws Nieuws 2016 mei Wegingskader voor vrijheidsbeperking in de maak

Dementie

Wegingskader voor vrijheidsbeperking in de maak // 18/05/2016

Onderzoekers van het VU medisch centrum en de Tilburg University (Tranzo) werken aan een wegingskader voor vrijheidsbeperking bij twee zeer kwetsbare groepen: mensen met een ernstige vorm van dementie en mensen met een matige tot ernstige verstandelijke beperking. Zorgverleners moeten straks praktische handvatten hebben om een optimale afweging te maken bij het toepassen van onvrijwillige zorg.

cees hertogh dementieNu worden de afwegingen voor vrijheidsbeperkende maatregelen vaak niet expliciet gemaakt. Het wegingskader moet er voor zorgen dat dat wel gebeurt. Belangrijk punt hierbij is het meewegen van het cliëntperspectief. In het wegingskader zal het onder andere gaan om goede gedragsobservatie, de beleving van de cliënt en hoe het gedrag past in het gedragspatroon van de cliënt. De bedoeling is nadrukkelijk niet een nieuw instrument te ontwikkelen, maar het wegingskader in te voegen in de bestaande zorg, aldus Cees Hertogh, hoogleraar ouderengeneeskunde van VUmc.

Hoe kijken zorgverleners aan tegen onvrijwillige zorg?

Op dit moment loopt er een ‘proefimplementatie’. Een aantal zorgverleners in de psychogeriatrie en verstandelijk gehandicapten-sector wordt bevraagd over vrijheidsbeperkende maatregelen en onvrijwillige zorg. Tegelijkertijd lopen onderzoekers met de zorgverleners mee die kijken welke vrijheidsbeperkende maatregelen er worden genomen. Hertogh: ‘We kunnen al wel zeggen dat er verschillen zijn tussen wat zorgverleners aangeven en wat onderzoekers zien. Dat komt omdat zorgverleners nog steeds vooral denken aan de “middelen en maatregelen” van de oude wet.’

Meer reflectie nodig

Belangrijk voor zorgverleners is dat ze meer gaan reflecteren, zegt Hertogh. ‘Veel dingen worden op intuïtie gedaan. In de zorgplanbespreking wordt dan gezegd: we hebben een sensor toegepast en dat gaat goed. Maar wat waren de afwegingen? Waarom hebben we hiervoor gekozen en niet voor iets anders? En wanneer en hoe evalueren we de maatregel? Het is vooral een houdingverandering.’

Cliëntperspectief

In het wetsvoorstel Zorg en Dwang heeft staatssecretaris Van Rijn nadrukkelijk aangegeven het cliëntperspectief mee te willen nemen. De vraag is hoe dat bij deze kwetsbare groepen moet. Daarom heeft de onderzoeksgroep onder leiding van Hertogh bij VUmc en Petri Embregt bij de Tilburg University hier onderzoek naar gedaan, in opdracht van het ministerie van VWS.

Uit dit onderzoek blijkt dat zorgverleners en mantelzorgers goed onderscheid kunnen maken tussen hun eigen beleving van een vrijheidsbeperkende maatregel en die van hun cliënt of familielid. Sommige cliënten kunnen zorg namelijk niet als onvrijwillig ervaren omdat zij bijvoorbeeld een vergevorderd stadium van dementie hebben. Het is belangrijk dat zorgverleners dit onderscheid kunnen maken omdat het cliëntenperspectief deels zal worden ingevuld door zorgverleners en naasten.

Let op reacties van cliënt

De onderzoekers concluderen verder dat:

  • Het cliëntenperspectief kan worden meegewogen door interpretatie van gedrag door zorgverleners en mantelzorgers die de cliënt goed kennen.
  • Zorgverleners nog beter kunnen leren letten op de reacties van cliënten. Fysieke of agressieve reacties op vrijheidsbeperkende maatregelen krijgen automatisch veel aandacht, maar passief of teruggetrokken gedrag valt minder op.
  • Het is goed maatregelen regelmatig te evalueren.
  • Verder constateren de onderzoekers dat er wat betreft dementie nog grote gaten zitten in onze kennis. Zo is er nog weinig onderzoek gedaan naar het effect van voortschrijdende dementie op hoe mensen dingen beleven.

Tekst: Karin Broer

Meer over het onderzoek

Lees meer op Zorg voor Beter

Thema Vrijheidsbeperking

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Meer over Dementie