Toon zoekbalkToon menu

Kennisplein voor verpleging, verzorging, zorg thuis en eerste lijn

Mantelzorg

Jonge mantelzorgers: ‘Soms bestaat steun simpelweg uit een gesprekje’ 06/10/2020

Tijdens de Week van de Jonge Mantelzorger (5 t/m 11 oktober) is er extra aandacht voor het erkennen en herkennen van jonge mantelzorgers. Zij blijven vaak lang onzichtbaar, ook op plekken waar ze een groot deel van hun tijd doorbrengen, zoals op school. Wat kun je als docent doen om jonge mantelzorgers te ondersteunen? Lees de 5 tips!

Er komt steeds meer aandacht voor de situatie van jonge mantelzorgers in het onderwijs. Bijvoorbeeld tijdens de landelijke Week van de Jonge Mantelzorger (5 t/m 11 oktober). Jonge mantelzorgers juichen deze ontwikkeling toe. Zij  vinden dat de bewustwording nog meer zou moeten groeien. Experts zeggen ook dat er onvoldoende erkenning voor en kennis over jonge mantelzorgers is bij professionals die met jongeren werken.

Jongeren met zorgverantwoordelijkheden

Docenten realiseren zich niet altijd dat jongeren zorgverantwoordelijkheden dragen binnen het gezin, die je normaal bij volwassenen verwacht. Bovendien is het op school vaak lastig om te weten wie jonge mantelzorgers zijn. Jongeren vinden het mantelzorgen vaak vanzelfsprekend en vertellen het daarom niet altijd op school. Een paar tips voor de ondersteuning aan jonge mantelzorgers:

1. Herken signalen

Experts wijzen op het belang van het tijdig herkennen van signalen, zoals regelmatig te laat in de les komen. Ook kun je als docent tijdens het contact (bijvoorbeeld in een mentorgesprek) met je leerling vragen naar het bestaan van een zorgsituatie thuis. Als je dit weet, bespreek dit dan niet eenmalig, maar vraag regelmatig naar hoe het met de jongere en met het zieke familielid gaat. Zorg er wel voor dat de jongere niet wordt uitgelicht in de klas. Experts geven aan dat het belangrijk is om oprecht geïnteresseerd te zijn in het verhaal van de jongere. Laat dit blijken uit de vragen die je stelt. ‘Goh, het is toch wat, wat er allemaal gebeurd is. Hoe is het nu met jou? Wat zou jij fijn vinden, of heb je nog vragen?’

2. Wees open en toon begrip

Jongeren die zorgen willen niet zielig gevonden worden

Soms bestaat steun simpelweg uit een gesprekje. Veel jonge mantelzorgers die hun hart willen luchten, kunnen bij een goede vriend terecht. Sommige jongeren vertellen ook tegen iemand op hun school dat zij zorgen voor iemand in de thuissituatie. Bijvoorbeeld tegen een docent, schoolmaatschappelijk werker of jongerenwerker op school. Belangrijk is dat deze persoon begrip toont en waardering uit voor hun zorgtaak. Jonge mantelzorgers en experts geven nadrukkelijk aan dat jongeren die zorgen niet zielig willen worden gevonden. Er mag ook aandacht zijn voor de positieve kant van het zorgen voor een ander. Een expert geeft aan: ‘Als ik bijvoorbeeld zeg: "Jeetje, wat goed van je!", dan zijn sommige jongeren al verbaasd. Meestal krijgen ze juist te horen: "Oh, dan zul je het wel zwaar hebben!" En dat is het verschil.’

3. Start het gesprek op school

Creëer een klimaat op school waarin het normaal is om open te zijn over wat je nodig hebt om zorg- en schooltaken te kunnen combineren. Er bestaan verschillende programma’s over mantelzorg voor gebruik in het onderwijs, zoals signaleerkaarten, lespakketten, toolkits en gastlessen of interactieve toneelstukken. Deze worden aangeboden door de landelijke organisatie voor mantelzorgers, zoals MantelzorgNL. Of lokale steunpunten mantelzorg. Volgens experts verschilt het gebruik van dit materiaal sterk in de praktijk. 

Benadruk dat jongeren waardevolle vaardigheden ontwikkelen door het zorgen.

Laat het thema terugkomen als voorbeelden in je lessen. Wat helpt bij het starten van het gesprek? Volgens experts werkt het goed om je eigen ervaring met mantelzorg bespreekbaar te maken en de positieve kant van het zorgen voor een ander. Het problematiseren ervan kan een averechts effect hebben. Benadruk bijvoorbeeld dat jongeren waardevolle vaardigheden ontwikkelen door het zorgen, zoals beter plannen of leren omgaan met tegenslagen in het leven. Hoe je dit het beste kunt aanpakken kun je leren. Bijvoorbeeld door een training te volgen van een lokaal steunpunt mantelzorg. 

4. Kijk naar topsporters

Jonge mantelzorgers vinden het belangrijk dat docenten op school begrip tonen. Wees flexibel met het huiswerk. Toon begrip voor een jongere die te laat komt, omdat hij een jonger zusje of broertje naar school heeft moeten brengen. Je kunt kijken naar ondersteuning voor andere groepen die de school al biedt, zoals topsporters. Denk aan de Topsportregeling in het mbo. Ga na of deze regelingen ook passen bij jonge mantelzorgers op school.

5. Fundagen 

Als school hoef je niet alle steun voor jonge mantelzorgers zelf te bieden. Er is al aanbod voor jongeren die zorgen. Wijs jongeren hierop. Zo bieden sommige steunpunten mantelzorg trainingen voor jonge mantelzorgers. Zij leren hierin beter omgaan met de uitdagingen van het zorgen. Ook bieden zij ‘fundagen’ aan speciaal voor jongeren. Met als doel: ontspanning en even respijt van het zorgen.

Voordeel is dat jongeren dan ook op een laagdrempelige manier in contact komen met andere jongeren die zorgen. Ze kunnen zich herkennen in de situaties van deze andere mantelzorgers. Experts geven aan dat dit gevoelens van eenzaamheid of het gevoel anders te zijn kan verlichten. Ook jonge mantelzorgers benoemen het belang van lotgenotencontact: ‘Ik zou graag in contact komen met andere jonge mantelzorgers om er over te praten en elkaar tips te geven. Maar ook om leuke dingen te doen, zodat we het zorgen misschien even kunnen vergeten.’

De toekomst volgens experts

Het aanbod aan ondersteuning voor jonge mantelzorgers verschilt per regio. Experts zouden graag zien dat dit minder versnipperd is. Bovendien wijzen zij erop dat het huidige aanbod niet altijd aansluit bij de behoefte van jongeren. Initiatieven waarbij activiteiten in co-design met jongeren worden vormgegeven wordt toegejuicht. Ook wijzen experts op het belang van een meer intensieve samenwerking tussen school en andere sectoren zoals gemeenten, welzijn, (jeugd)zorg en publieke gezondheid.

Sommige scholen werken samen met welzijnswerk dat steun aanbiedt door bijvoorbeeld consulenten jonge mantelzorg of jongerenwerkers. Een jonge mantelzorger: ‘Ik vind het best lastig, want thuis is het altijd druk. Op woensdag worden mijn taken deels over genomen en kan ik naar jongerenwerkers toe. Mijn aanspreekpunt is zelf ook mantelzorger en die wil mij heel graag helpen.’ 

Meer lezen over jonge mantelzorgers?



Door: Renske Hoefman en Nynke de Jong

Reageer op deze pagina

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Cookies op de website van Zorg voor Beter

Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer