Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer
Home Nieuws Nieuws 2014 november Onderzoek: vaak vrijheidsbeperking bij thuiswonende mensen met dementie

Vrijheidsbeperking

Vrijheidsbeperking thuiswonende mensen met dementie // 04/11/2014

Vier op de tien mensen met dementie die thuis verzorgd worden, hebben te maken met een vorm van vrijheidsbeperking. Dat blijkt uit een onderzoek van de Universiteit Maastricht. Marjolein van Vliet, expert Vrijheidsbeperking van Zorg voor Beter: "Mantelzorgers worstelen enorm met hoe ze goed en veilig voor een familielid kunnen zorgen. Meer voorlichting over alternatieve maatregelen is nodig"

De onderzoeksgegevens zijn in de zomer van 2014 verzameld onder 837 mensen. Uit het onderzoek van de Universiteit Maastricht bleek dat in 39% van de gevallen te maken kreeg met vrijheidsbeperkingen. Binnen deze groep kreeg 7% te maken met fysieke vrijheidsbeperkende maatregelen, zoals bedhekken en fixatiebanden in bed, vastzetten in een (rol)stoel en/of het gebruik van speciale lakens of diepe/gekantelde stoelen.

Van de onderzochte groep had 79% te maken met ‘onvrijwillige behandeling’ (gedwongen douchen, eten en drinken, verstoppen medicatie, wegnemen telefoon, afsluiten internet, et cetera) en ontving 41% kalmerende medicatie (antipsychotica, angstremmers, antidepressiva en kalmeringstabletten).

Langer thuis wonen: meer vrijheidsbeperking

De studie ‘Behind closed doors’ brengt voor de eerste keer de situatie bij thuiswonende ouderen met dementie in kaart. Met de hervormingen in de zorg zullen ouderen, ook met een (lichte) vorm van dementie, langer thuis blijven wonen. De zorg thuis voor deze groep wordt dan complexer, waardoor de kans bestaat dat deze maatregelen vaker worden toegepast.

Marjolein van Vliet, expert Vrijheidsbeperking van Zorg voor BeterTopje van ijsberg

Marjolein van Vliet: ‘Waarschijnlijk is dit het topje van de ijsberg. In het onderzoek is gekeken naar cliënten die begeleid worden door zogenoemde casemanagers, gespecialiseerde mensen die een team rondom iemand met dementie aansturen. Maar daarnaast kan het natuurlijk ook voorkomen bij situaties waar geen hulpverleners over de vloer komen’.

Geen goede regelgeving voor zorg thuis

Voor de zorg thuis bestaan er op dit moment geen regels voor het toepassen van vrijheidsbeperkende maatregelen. Die gelden alleen voor bepaalde verpleeghuizen (met bopz-aanmerking). Van Vliet: ‘Daarom is belangrijk dat het , dat al enige tijd bij de Eerste Kamer ligt, snel wordt aangenomen. Deze nieuwe wet Zorg en Dwang stelt strengen eisen aan het gebruik van vrijheidsbeperkende maatregelen  (‘Nee, tenzij’), en geldt zowel in verpleeghuizen als voor de zorg thuis. Het geeft daarmee meer bescherming aan cliënten die thuis wonen.’

Geen beschuldigende vinger

In 74% van de gevallen nam de familie het initiatief tot de beperkende maatregelen, in 33% van de gevallen de thuiszorgmedewerker en in 21% de huisarts. En hoe zwaarder de belasting van de mantelzorger, hoe meer dwangmaatregelen worden toegepast, blijkt uit het onderzoek van de Universiteit van Maastricht. Van Vliet: ‘Snel wordt er dan met een beschuldigende vinger naar mantelzorgers gewezen. Dat is niet terecht. Mantelzorgers worstelen enorm met hoe ze goed en veilig voor een familielid kunnen zorgen. Ze zoeken met de beste bedoelingen naar oplossingen. Veel komt door onwetendheid. Daarom is goede voorlichting aan mantelzorgers en zorgmedewerkers in de thuiszorg nodig. De Alzheimer-cafés kunnen hierin  een belangrijke rol spelen.’

Brochure voor familieleden

In de van Vilans staan alternatieven die ook in de thuissituatie gebruikt kunnen worden, zoals cameratoezicht, sensoren, track-and-trace voorzieningen en extra lage bedden. Ook heeft Vilans de  gemaakt, met veel voorkomende vragen van familieleden over vrijheidsbeperking. Nu ouderen langer thuis blijven wonen vraagt het onderwerp wel extra aandacht. Volgend jaar  wil Vilans daarom graag meer aandacht besteden aan de dilemma’s rondom veilige zorg thuis.

Lees meer

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Meer over Vrijheidsbeperking