Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer
Home Nieuws Nieuws Tips voor minder psychofarmaca bij dementie

Dementie

10 tips om psychofarmaca te verminderen // 01/12/2015

Cliënten in de ouderen- en gehandicaptenzorg krijgen psychofarmaca (kalmerende medicijnen) als ze onbegrepen gedrag vertonen. Bewust gebruik van psychofarmaca is hard nodig, maar hoe? Met het nieuwe programma ‘Beter af met minder’ willen we het oneigenlijk gebruik van psychofarmaca terugdringen, want het kan echt! Zorg voor Beter geeft nu alvast 10 praktische tips voor zorgmedewerkers (en mantelzorgers) waar je direct mee aan de slag kunt.

psychofarmaca-medicijnen-dementieNieuwe wet Zorg en dwang

Binnen de nieuwe wet Zorg en dwang, die nog goedgekeurd moet worden in de Eerste Kamer, vallen deze medicamenteuze behandelwijzen onder onvrijwillige zorg. Volgens dit wetsvoorstel (nee, tenzij) worden vrijheidsbeperkende middelen zo min mogelijk toegepast. Het dwingt professionals om zoveel mogelijk naar alternatieven te zoeken. Hoewel de arts de medicijnen voorschrijft, komt het ook nog vaak voor dat de arts deze medicijnen als ‘zo nodig’ medicatie voorschrijft. Dan kan de verzorgende het middel naar eigen inzicht toedienen (of niet).

Meer kennis nodig over de nadelen

Het is van belang dat verzorgenden meer kennis over psychofarmaca hebben. Het streven moet zijn zo snel mogelijk te starten met afbouwen, ook al gaat het beter met de cliënt. Na een week is de werking van het middel niet te garanderen, terwijl de cliënt ondertussen wel alle nadelen van een psychofarmacon zoals Haldol ervaart. Haldol kan bijvoorbeeld als nadelige effecten hebben: sufheid, depressiviteit, hoofdpijn, stijve spieren, duizeligheid, kwijlen, hoge bloeddruk, onrust, maagdarmklachten en verhoogde kans op een beroerte en longontsteking. Deze negatieve gevolgen zijn vaak niet bekend bij verzorgenden en mantelzorgers. Zij denken dat de cliënt zich juist prettiger voelt als er onrustmedicatie wordt toegediend.

10 tips voor zorgprofessionals en mantelzorgers

Tips om te zoeken naar betere alternatieven voor kalmerende medicijnen (psychofarmaca):

  1. Ga na waar de cliënt van houdt. Betrek de familie hierbij. En wees flexibel in de zorghandelingen. Zo was er bijvoorbeeld een mevrouw die zich hevig verzette als ze onder de douche moest. Ze wilde namelijk haar sokken niet uitdoen. Toen dacht de verzorgende: ‘Nou, dan douchen we haar toch gewoon mét sokken?’ Bij het afdrogen merkte de mevrouw opeens dat ze natte sokken droeg. Die konden zonder probleem uitgetrokken worden, en het doucheprobleem was opgelost.
  2. Bouw regelmatig snoezelmomenten in. Bij snoezelen worden de zintuigen van een cliënt met dementie geprikkeld, waardoor de onrust kan afnemen. Verveling kan een onderliggende oorzaak van onrustgedrag zijn. Snoezelen kan dan een uitkomst zijn. Lees meer over snoezelen of zintuigactivering op de website van Moderne dementiezorg.
  3. Laat de cliënt meehelpen binnen de woongroep of afdeling. Ook een manier om verveling tegen te gaan. Cliënten kunnen het heel fijn vinden als ze kleine klusjes kunnen doen, bijvoorbeeld de planten water geven of afwassen. Zo blijven ze ook in beweging.
  4. Laat de cliënt zoveel mogelijk bewegen. In bepaalde stadia van dementie kunnen pijnprikkels anders doorkomen én kan de cliënt vaak geen uiting van deze pijn geven. Een van de oorzaken van deze pijn kan stijfheid in de spieren of drukplekken van het vele zitten zijn. Vaak zitten cliënten met dementie een hele dag aan tafel, en dat ga je in je lijf voelen. Er zijn diverse pilots aan de gang waarin deuren van het slot gaan en bewoners zoveel mogelijk bewegingsvrijheid hebben. Is die mogelijkheid er niet, maak dan zo vaak mogelijk een wandeling met je cliënt over bijvoorbeeld de gang.
  5. Zet pijnstilling in. Vaak wordt onrustgedrag veroorzaakt door pijn. In een pilotproject van Vilans hebben we bij het afbouwen van de psychofarmaca standaard paracetamol voorgeschreven. Als dit werkte, wist je meteen dat de onrust door pijn veroorzaakt werd. Natuurlijk moet je vervolgens op zoek gaan naar de oorzaak van de pijn. Maar met paracetamol zet je een veel minder sterk middel in om de onrust te bestrijden. Lees meer over het bij Thema dementie.
  6. Betrek familie erbij op momenten waar veel onrust ontstaat. Als je merkt dat het bijvoorbeeld tussen zeven en negen uur ’s avonds onrustig is op de groep, dan kun je vragen of familieleden dan een paar uurtjes bij je cliënt willen gaan zitten.
  7. Grijp niet te snel weer naar een psychofarmacon op het moment dat bij afbouw een cliënt weer probleemgedrag vertoont of onrustig wordt. Het probleemgedrag kan een tijdelijk reactie zijn. Overleg met de arts en ga in een langzaam afbouwschema verder.
  8. Hoe flexibel is de organisatie? Moet de cliënt mee in het dagschema van de afdeling? Of mag de cliënt ’s morgens uitslapen en ’s avonds onder de douche? Voor wie zijn die dag-structuren ontworpen? Voor de cliënt of de organisatie? Hoe flexibel is de organisatie hier in?
  9. Stel jezelf ook de vraag: is probleemgedrag ook echt probleemgedrag? Is door de gangen dwalen in de avond of nacht een probleem? En voor wie dan? De cliënt deed dit waarschijnlijk ook door zijn eigen huis, voordat hij in een verpleeghuis belandde.
  10. Ga op zoek naar alternatieven. Achterhaal wáár het probleemgedrag door veroorzaakt wordt. Is het pijn? Verveling? Te veel of te weinig prikkels? Is er geen tijd om dit op te pakken? Overleg in je team, met je teamleider en met mantelzorgers en vrijwilligers hoe je met elkaar naar alternatieven kunt zoeken.

Toolbox in ontwikkeling

Vilans is bezig met het ontwikkelen van een toolbox, waarmee zorgmedewerkers op alle niveaus in de organisatie aan de slag kunnen om het oneigenlijk gebruik van psychofarmaca te verminderen. De toolbox bestaat uit een probleemanalyselijst, een handreiking voor bestuurders over de beweegredenen vanuit bestuurlijk perspectief, een informatieve folder over psychofarmaca voor medewerkers, cliënten en mantelzorgers en een overzicht van alternatieve zorginterventies bij probleemgedrag.

Kick off: landelijk programma Beter af met minder

psychofarmaca ouderenOp 22 januari 2016 start het landelijk programma 'Beter af met minder' - bewust gebruik van psychofarmaca. Deze bijeenkomst is voor huis)artsen, psychologen, orthopedagogen, bestuurders, beleidsmakers, zorgprofessionals, medewerkers van zorgkantoren en mantelzorgers die werken of begeleiden in de ouderen- en gehandicaptenzorg. 
 (22 jan 2016)

Lees meer op Zorg voor Beter

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Op de hoogte blijven?

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Meer over Dementie