Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer
Home Nieuws Nieuws 2013 september Minder dwang in zorg door meer maatwerk

Vrijheidsbeperking

Minder dwang in zorg door meer maatwerk // 04/09/2013

De nieuwe wet Zorg en dwang is een flinke verbetering, maar met het leveren van maatwerk in de instellingen zal nog veel tijd gemoeid zijn, zegt Marjolein van Vliet.

AUTEUR: MARJOLEIN VAN VLIET, SENIOR MEDEWERKER VILANS Opinie-artikel in Trouw, 4 september 2013

Marjolein van VlietMag een zorginstelling mensen die in de war zijn vastbinden en in hun vrijheid beperken? Onlangs zorgde de dood van een gehandicapte vrouw die werd afgezonderd en door vier medewerkers in bedwang werd gehouden, voor ophef. Volgens het wetsvoorstel Zorg en dwang, dat de Tweede Kamer vandaag bespreekt, worden vrijheidsbeperkende maatregelen in principe niet meer gebruikt, tenzij het niet anders kan (dus: 'nee, tenzij').

Soms is het in een zorgsituatie nodig om iemand te beperken in zijn vrijheid. Als een demente man zonder uit te kijken de straat op gaat, kan een zorginstelling besluiten dat hij dit niet meer mag, om ongelukken te voorkomen. De wet Zorg en dwang geldt alleen voor mensen met dementie of een verstandelijke beperking. Het goede van de nieuwe wet is dat vrijheidsbeperking ruim wordt opgevat, breder dan in de huidige wet Bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Bopz). Hierbij gaat het om veel meer dan alleen onrustbanden, en om zware én lichte maatregelen: het onder dwang toedienen van vocht en voeding, medicijnen (inclusief kalmeringsmiddelen), beperking van de bewegingsvrijheid, toezicht houden (ook camera's) én beperkingen 'om het eigen leven in te richten'. Onder dit laatste vallen ook huisregels die heel beperkend kunnen zijn. Soms moeten bewoners in de gehandicaptenzorg bijvoorbeeld mobieltjes inleveren. Andere veelvoorkomende maatregelen zijn: bedhekken, de rolstoel op de rem, een dichte buitendeur, vaste bedtijden en geen keuze in maaltijden.

Volgens de nieuwe wet mag een zorgorganisatie alleen onvrijwillige zorg toepassen als er geen alternatieven zijn. Er moet hierbij een zorgvuldige afweging worden gemaakt door een multidisciplinair team. Het besluit wordt geregistreerd en binnen drie maanden geëvalueerd.

Alternatieven voor dwang

Vooruitlopend op de nieuwe wet werkt kennisinstituut Vilans al sinds 2007 aan het invoeren van dit 'nee, tenzij'-principe. De praktijk leert dat er veel alternatieven zijn die minder ingrijpend zijn en een beter resultaat opleveren. Vaak is dwang niet nodig en blijkt bijvoorbeeld een zinvolle dagbesteding al voldoende. Voorbeeld: een verstandelijk gehandicapte man heeft veel bewegingsdrang en is erg onrustig. Hij wil eigenlijk niet naar bed, en krabt en knijpt zijn begeleiders. Hij slaapt in een band omdat hij anders steeds uit bed komt. Totdat de begeleiders op zoek gaan naar meer activiteiten voor de man. Hij kan meewerken bij een hondenuitlaatservice. Hierdoor beweegt hij veel meer. Hij neemt zijn werk heel serieus en komt 's middags moe en voldaan thuis. Voortaan wil hij graag naar bed, zodat hij ook de volgende dag zijn werk goed kan doen. Hier deed een zinvolle dagbesteding dus wonderen.

Als zorginstellingen ons om advies vragen, zeggen wij: verdiep je meer in de cliënt. Dit biedt vaak de beste aanknopingspunten voor een oplossing zonder te hoeven 'fixeren' (vastbinden). Nog een voorbeeld: bij een mevrouw in een verpleeghuis voerden de verzorgenden elke avond een gevecht om haar in bed te krijgen. Na een gesprek met de familie bleek dat mevrouw verloskundige was geweest en vroeger met kleren aan sliep om snel te kunnen vertrekken. Vanaf het moment dat de verzorging haar met haar kleren aan naar bed liet gaan, sliep ze als een roos.

We zijn er nog niet als de wet is aangenomen. Dan begint het pas. Binnen het team moeten zorgmedewerkers breder kijken wat er met een cliënt aan de hand is en wat de oorzaak is van het gedrag, en meer nadenken over alternatieven, in plaats van meteen een vrijheidsbeperkende maatregel aandragen.

Opinie-artikel gepubliceerd in Trouw, 4 september 2013

Handreiking voor toepassing nieuwe wet Zorg en dwang

Vilans heeft een overzichtelijke handreiking  zo goed als gereed. Belangrijke aandachtspunten van de wet Zorg en dwang worden toegelicht zodat je een goede vertaalslag van de wet naar het nieuwe beleid en de praktijk kunt maken. Zodra de wet is aangenomen door de Tweede Kamer, zullen de laatste wijzingen (eventuele aanpassingen van de Tweede Kamer) worden doorgevoerd en zullen we deze handreiking publiceren. Via de nieuwsbrief van Zorg voor Beter houden we je hiervan op de hoogte.

Ondersteuning en advies

Vilans begeleidt organisaties bij het afbouwen van vrijheidsbeperkende maatregelen. Vilans kan uw organisatie op allerlei manieren hierbij helpen. Bekijk de folder: Vrijheidsbeperkende maatregelen terugdringen? (pdf)

Lees meer

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Meer over Vrijheidsbeperking