Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer
Home Nieuws Nieuws 2019 april ‘Handhygiëne in verpleeghuis kan veel beter’

Hygiëne

‘Handhygiëne in verpleeghuis kan veel beter’ // 24/04/2019

Handhygiëne in verpleeghuizen kan veel beter, denkt onderzoeker Gwen Teesing (gezondheidswetenschapper en musicoloog) van de GGD Rotterdam-Rijnmond en het Erasmus MC. Tegelijkertijd worden de vijf momenten van handhygiëne voor veel zorgmedewerkers als ingewikkeld ervaren. Daarom ontwikkelde zij samen met haar collega Hélène Voeten een methode om handhygiëne in het verpleeghuis te verbeteren. Die methode lijkt te werken. Zorg voor Beter sprak met Gwen Teesing.

1. Waarom ben je handhygiëne in het verpleeghuis gaan onderzoeken?

‘Uit de literatuur blijkt dat handhygiëne in verpleeghuizen slecht wordt uitgevoerd, namelijk minder dan 20 procent van de keren dat het zou moeten. Tegelijkertijd is bekend dat handhygiëne de meest (kosten)effectieve manier is om ervoor te zorgen dat ziekten zich niet verspreiden. Vandaar dat we wilden kijken of we de handhygiëne in Nederlandse verpleeghuizen kunnen verbeteren met een interventie. Dat doen we met het project HANDSOME.'

2. Wat heb je precies onderzocht?

‘Eerdere onderzoeken hebben laten zien dat kennis over wanneer je je handen moet desinfecteren of wassen niet genoeg is. Je moet het onderwerp handhygiëne op verschillende manieren behandelen. En je moet de boodschap steeds herhalen.'

Je moet de boodschap steeds herhalen.

'De interventie die wij bedacht hebben bestaat uit verschillende elementen. We besteden aandacht aan mogelijke verbeteringen bij het verpleeghuis, geven drie lessen op locatie en hebben een e-learning ontwikkeld. Deelnemers kunnen ook nog meedoen aan een fotowedstrijd of een knutselproject met de bewoners.'

'De verbeteringen in het verpleeghuis zijn eigenlijk de randvoorwaarden. Alle benodigdheden moeten aanwezig zijn zodat zorgmedewerkers handhygiëne op de juiste momenten kunnen uitvoeren. Daarnaast vind ik het belangrijk dat het duidelijk is voor medewerkers wat persoonlijke hygiëne is en wat de gevolgen zijn als ze regels niet naleven.'

Persoonlijke hygiëne

Zorgverleners moeten er schoon, netjes en goedverzorgd uitzien. Zo verklein je de kans op de uitbraak van infectieziekten. Waar moet je op letten?
Bekijk het hier

'De lessen op locatie hebben verschillende thema’s. Tijdens de eerste les wordt het duidelijk waarom en wanneer je handhygiëne moet toepassen. De tweede les is heel anders. Dan bespreken we de barrières voor goede handhygiëne. We zoeken samen oplossingen voor de barrières. De derde les is het meest hands-on. Dan leren we iedereen hoe ze handhygiëne moeten uitvoeren. Daarnaast laten we zien dat handschoenen echt geen vervanging zijn voor handhygiëne.’

3. Jullie hebben de vijf momenten van de WHO vertaald: waarom was dat nodig?

Verzorgenden en verpleegkundigen voeren handhygiëne na de lessen veel beter uit.

‘De vijf momenten van de WHO roepen veel vragen op en zijn moeilijk te onthouden. Als ik zelf een groep vertel wat de vijf momenten zijn en ze tien minuten later vraag om ze te herhalen, merk ik dat ze de momenten niet kunnen reproduceren. Onze manier: Kamer In, Kamer Uit, Voor Schoon, Na Vies is gemakkelijker te onthouden. Ze verbeelden de momenten ook veel beter én komen overeen met de WHO regels.'

'Dat zien we terug in onze resultaten. Verzorgenden en verpleegkundigen voeren handhygiëne na de lessen veel beter uit. Dat effect is zes maanden na de laatste les nog steeds zichtbaar. Het effect is dus blijvend. Daar ben ik ontzettend blij mee. We zien ook een positief effect als het verpleeghuis de het HANDSOME-programma zelf uitvoert.’

Kamer In, Kamer Uit, Voor Schoon, Na Vies

Op welke momenten pas je handhygiëne toe? Gwen Teesing bedacht de termen 'Kamer In, Kamer Uit, Voor Schoon, Na Vies', speciaal voor het verpleeghuis.
Lees meer

4. Wat heeft je tijdens het onderzoek het meest verrast?

‘Wat ik mooi vind om te zien is dat bijna alle medewerkers positief staan tegenover handhygiëne. Ze staan open voor verandering, zelfs als dat een extra handeling betekent. En ze zijn heel open en eerlijk over de belemmeringen die ze tegen komen. Wat ik ook wil zeggen is dat ik heb gezien met hoeveel liefde de bewoners worden verzorgd. Als je alleen de kranten leest, heb je geen idee hoe geweldig, geduldig en aandachtig de medewerkers zijn.’

5. Wat is er in jouw ogen nodig om handhygiëne in het verpleeghuis te verbeteren?

‘Het begint altijd met de materialen. Kun je als zorgprofessional op het juiste moment handhygiëne uitvoeren of moet je bijvoorbeeld eerst een deur open en dicht doen? Sommige verpleeghuizen hebben de materialen niet op orde. Handalcohol op een handige plek op de kamer van de bewoner is het fijnste, maar niet noodzakelijk. Een organisatie kan kiezen om kleine flesjes handalcohol te verstrekken die de medewerkers bij zich dragen.'

Ik vind het belangrijk dat verpleeghuizen terug gaan naar bedrijfskleding.

'Ik vind het belangrijk dat verpleeghuizen terug gaan naar bedrijfskleding. Medewerkers hebben in hun eigen kleding vaak geen ruimte om een telefoon of handalcohol weg te stoppen. Ze willen ook niet altijd hun eigen kleding op 60 graden wassen.'

'Handalcohol is een belangrijk onderwerp. Binnen veel organisaties gebruiken ze een handalcohol die de medewerkers als onprettig ervaren, bijvoorbeeld omdat het makkelijk op de vloer druipt of omdat het weinig terugvetter heeft. Dan is het wel logisch dat die nauwelijks wordt gebruikt. Probeer daarom met je team verschillende handalcoholen uit en kijk welke jullie de fijnste vinden.' 

Wanneer gebruik je handalcohol?

Handen wassen én handalcohol gebruiken. Doe het nooit alle twee achter elkaar. Lees hier wanneer je géén handalcohol moet gebruiken.
Lees verder

'Tot slot denk ik dat het goed is als je met een complete interventie begint. Zoals HANDSOME. Dan pak je gelijk alle aspecten aan. Daarna moet het onderwerp regelmatig terugkomen, bijvoorbeeld tijdens werkoverleggen. Dit geeft de mogelijkheid om eventuele barrières te bespreken en nieuwe medewerkers te inlichten over wat van hen wordt verwacht.'

6. Wat is de belangrijkste tip die jij zou willen geven aan verpleegkundigen of verzorgenden?

‘Bewoners zijn het meest vatbaar voor infecties als er direct contact is met hun lichaamsvocht, zoals bloed en urine. Hier moet je vooral denken aan injecteren, wondzorg, katheterzorg en oogdruppelen. Zorg dus zeker op die momenten dat je je handen desinfecteert, zowel voor als na handschoengebruik. Dan heeft de bewoner een kleinere kans op een infectie.’

En nu aan de slag!

Wil je zelf aan de slag met handhygiëne? Wil je meer weten waarom je je handen moeten desinfecteren bij handschoengebruik? Dat kan. Het hele lespakket van HANDSOME staat nu op Zorg voor Beter, inclusief een uitgebreide handleiding, opdrachten en een presentatie die je kunt geven.

Deze informatie is afkomstig van het project HANDSOME, verbeteren van handhygiëne in verpleeghuizen. Het onderzoek wordt uitgevoerd door de GGD Rotterdam-Rijnmond in samenwerking met het Erasmus MC, afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg, en wordt mogelijk gemaakt door ZonMw.

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]





Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Meer over Hygiëne